Σύγχρονες συμβάσεις έργων, επιτάχυνση στην υιοθέτηση καινοτόμων τεχνολογιών, όπως το BIM και νέες πηγές χρηματοδότησης για έργα υποδομών ζητά ο κατασκευαστικός κλάδος. Για να προχωρήσουν τα έργα των 27 δισ. ευρώ που βρίσκονται στον σχεδιασμό ως το 2030, οι ανώτερες τεχνικές εταιρείες της χώρας θέτουν ως προτεραιότητα θεσμικές παρεμβάσεις που θα κλείσουν εκκρεμότητες χρόνων, όπως το Παρατηρητήριο Τιμών, οι συντελεστές αναθεώρησης, οι καθυστερήσεις στις πληρωμές του δημοσίου.
Η πρόσφατη τακτική γενική συνέλευση του Συνδέσου Τεχνικών Εταιρειών Ανωτέρων Τάξεων (ΣΤΕΑΤ), εξέπεμψε ένα σαφές μήνυμα για την ανάγκη άμεσων δράσεων, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα, η αποδοτικότητα και η ταχεία υλοποίηση των έργων υποδομής. Κάλεσε, μάλιστα, την πολιτεία να μετάσχει ενεργά στις συζητήσεις που έχουν ανοίξει στην Ευρώπη για ένα νέο Ταμείο Ανάκαμψης, αλλά και για στοχευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Στο επίκεντρο των προτάσεων του ΣΤΕΑΤ βρίσκεται η σύσταση ενός Εθνικού Ταμείου Έργων Υποδομών, με πόρους από τα έσοδα διοδίων και λιμενικών τελών, μερίδια από φόρους καυσίμων και κυκλοφορίας, πράσινα Ομόλογα και Project Bonds, τέλη ρύπων και κοινοτικά κονδύλια (ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης). Παράλληλα, προτείνουν η χώρα μας να διαπραγματευθεί την πρόβλεψη, που επιβλήθηκε στη χώρα κατά τη διάρκεια της κρίσης, για τη διοχέτευση των σημαντικών ποσών που καταβάλλονται από τους αναδόχους κατά την ανάληψη έργων παραχώρησης στην αποπληρωμή του χρέους, προκειμένου και αυτά να τροφοδοτούν το Εθνικό Ταμείο Υποδομών.
Οι κατασκευαστικές εταιρείες υπογραμμίζουν τη σημαντική επιτυχία στην απορρόφηση πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, τονίζοντας την κρισιμότητα παράτασής του, έστω και περιορισμένου χρόνου, ειδικά για ώριμα έργα που δεν προλαβαίνουν να ολοκληρωθούν ως τα μέσα του 2026.
Αδρανές θεσμικό πλαίσιο
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που θέτει ο ΣΤΕΑΤ είναι η παρατεταμένη αδράνεια στο Ενιαίο Σύστημα Τεχνικών Προδιαγραφών και το Παρατηρητήριο Τιμών. Αν και έχει ιδρυθεί η αρμόδια Εταιρεία Προδιαγραφών και Τιμολόγησης, δεν έχει ξεκινήσει ακόμα η λειτουργία της λόγω καθυστέρησης στον ορισμό των δημοσίων εκπροσώπων.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να κοστολογούνται έργα με παρωχημένες τιμές και να απουσιάζουν σύγχρονες προδιαγραφές, δημιουργώντας στρεβλώσεις και καθυστερήσεις. Σε αυτή τη βάση, μάλιστα, οι τεχνικές εταιρείες ζητούν άμεση επικαιροποίηση των προϋπολογισμών όλων των προς δημοπράτηση έργων, είτε πρόκειται για δημόσια έργα, παραχωρήσεις ή έργα ΣΔΙΤ.
Επέμειναν και στο θέμα της καθυστέρησης ενεργοποίησης του θεσμού των Πρότυπων Προτάσεων. Παρότι ο σχετικός νόμος υπάρχει εδώ και τρία χρόνια, η εφαρμογή του παραμένει σε «παύση», με το υπουργείο Υποδομών να επιδεικνύει δισταγμούς. Ο ΣΤΕΑΤ επαναφέρει την ανάγκη να «ξεμπλοκάρει» ο θεσμός, ειδικότερα για έργα παραχώρησης ή ΣΔΙΤ, όπου η συμμετοχή του δημοσίου μπορεί να είναι χαμηλότερη.
Υπογραμμίζεται, δε, πως σε πολλές περιοχές –ιδίως στην Αττική– υπάρχουν επείγουσες ανάγκες για παρεμβάσεις σε κυκλοφορία, περιβάλλον και υγεία, που δεν μπορούν να αναμένουν παραδοσιακή χρηματοδότηση.
Μάλιστα, προτείνεται να μην υπάρχουν εξαιρετικά μεγάλα οικονομικά όρια για την υποβολή πρότασης, με ταχεία προώθηση μικρότερων ανταποδοτικών έργων και με ιδιαίτερη έμφαση σε εκείνα που επιτυγχάνεται στο μέγιστο η αποπληρωμή του κόστους κατασκευής τους από την μεταγενέστερη εκμετάλλευση. Σήμερα, το όριο έχει καθοριστεί στα 200 εκατ. ευρώ και, κατά τις δημόσια διατυπωμένες θέσεις του υπουργείου, δεν υπάρχει πρόθεση να αλλάξει.
Έλλειψη προσωπικού: Μείζον πρόβλημα για την εκτέλεση των έργων
Στην κορυφή των προβλημάτων παραμένει και η έλλειψη τεχνικού και εργατικού δυναμικού, η οποία απειλεί την απρόσκοπτη υλοποίηση έργων. Ο ΣΤΕΑΤ καλεί την πολιτεία να προχωρήσει σε διευκόλυνση της μετάκλησης προσωπικού από τρίτες χώρες, με αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και σεβασμό σε νόμιμες διαδικασίες, ώστε να καλυφθούν οι μεγάλες ανάγκες της επόμενης πενταετίας.
Μ.Η.Τ. 242183