Η Λιβύη επαναφέρει τον χάρτη της υφαλοκρηπίδας στον ΟΗΕ, με τουρκική στήριξη – Η Αθήνα απαντά με διεθνές δίκαιο και διπλωματική ετοιμότητα

Σε μια κίνηση με έντονο τουρκικό αποτύπωμα, η Λιβύη κατέθεσε στον ΟΗΕ, στις 27 Μαΐου 2025, χάρτη με νέες συντεταγμένες υφαλοκρηπίδας, διεκδικώντας θαλάσσιες ζώνες που φτάνουν μέχρι και την Κρήτη. Η κίνηση της Τρίπολης, υπό τη μορφή ρηματικής διακοίνωσης, κατατέθηκε ως επίσημο έγγραφο της 79ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, στο πλαίσιο της θεματικής «Ωκεανοί και Δίκαιο της Θάλασσας».

Η διακοίνωση συνοδεύεται από λεπτομερή χάρτη και πίνακα συντεταγμένων, με τις λιβυκές αρχές να αμφισβητούν ευθέως τις θαλάσσιες ζώνες που έχουν οριοθετηθεί μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, αλλά και τις ενεργειακές δραστηριότητες της Αθήνας νοτίως της Κρήτης. Παράλληλα, διατυπώνουν ρητή αντίθεση στον ελληνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, ενώ εμμέσως νομιμοποιούν το επίμαχο Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο του 2019.

Ο τουρκολιβυκός άξονας επανακάμπτει: Διεκδικήσεις σε βάρος ελληνικής και αιγυπτιακής κυριαρχίας

Η Τρίπολη υπενθυμίζει πως το τουρκολιβυκό μνημόνιο, που υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019 και καταχωρίστηκε στον ΟΗΕ στις 11 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους, αποτελεί κατά τη γνώμη της “νόμιμη και δίκαιη συμφωνία, συμβατή με το διεθνές δίκαιο”. Σε αυτό το πλαίσιο, απορρίπτει πλήρως την Ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020 περί ΑΟΖ, χαρακτηρίζοντάς την ως “άκυρη και ανίσχυρη” και “ασύμβατη με τις αρχές της ευθυδικίας”.

Ειδικότερα, η Λιβύη:

• Καταγγέλλει τις άδειες ερευνών για υδρογονάνθρακες που παραχώρησε η Ελλάδα στην περιοχή νοτίως της Κρήτης από τον Απρίλιο του 2024, θεωρώντας τις παράνομες.

• Απορρίπτει τον ελληνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό (MSP), που παρουσιάστηκε στις 16 Απριλίου 2025, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει τη δική της υφαλοκρηπίδα.

• Επιτίθεται στην απόφαση της Ελλάδας να ανακηρύξει ΑΟΖ στο Ιόνιο (ΦΕΚ 59/17.4.2025), επικαλούμενη παραβίαση της αρχής της μέσης γραμμής με τη Λιβύη.

• Καλεί την Αθήνα και το Κάιρο να αναστείλουν κάθε εξορυκτική ή ερευνητική δραστηριότητα, έως ότου επιτευχθεί συμφωνία οριοθέτησης μέσω διαλόγου.

Η λιβυκή διακοίνωση περιλαμβάνει συντεταγμένες που ξεκινούν από τα ανατολικά σημεία Β και Α (που ταυτίζονται με τις γραμμές του μνημονίου Τουρκίας–Λιβύης) και φθάνουν δυτικά έως τις θαλάσσιες ζώνες κοντά στη Σικελία, τη Μάλτα και την Τυνησία. Το νομικό τους επιχείρημα στηρίζεται σε αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1982 και του 1985.

Αθήνα: «Νομικά ανυπόστατες διεκδικήσεις»

Η ελληνική διπλωματία απάντησε άμεσα, απορρίπ οντας κατηγορηματικά τη λιβυκή διακοίνωση, επισημαίνοντας ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Όπως ανέφεραν διπλωματικές πηγές στις 16 Ιουλίου 2025: “Το διεθνές δίκαιο δεν επηρεάζεται από μονομερείς ρηματικές διακοινώσεις, ούτε από ευσεβείς πόθους τρίτων. Η Ελλάδα συνεχίζει με σταθερότητα στον δρόμο της νομιμότητας και της πολυμερούς διπλωματίας.”

Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι:

• Οι ελληνικές θαλάσσιες πρωτοβουλίες βασίζονται αποκλειστικά στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

• Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει μη αναγνωρισμένο από τον ΟΗΕ και έχει κριθεί παράνομο από πολλές χώρες της περιοχής.

• Η Ελλάδα ενεργεί πολυμερώς, με ισχυρές διεθνείς συμμαχίες (π.χ. ΗΠΑ, Γαλλία, Ιταλία, Αίγυπτο, Ισραήλ), και διατηρεί δίαυλο επικοινωνίας με την Τρίπολη, χωρίς να αποδέχεται τετελεσμένα.

Υπενθυμίζεται ότι ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών είχε επισκεφθεί πρόσφατα τη Λιβύη, επισημαίνοντας ότι »το διεθνές δίκαιο δεν ερμηνεύεται α λα καρτ και οι θαλάσσιες ζώνες απαιτούν διαπραγμάτευση, όχι χάρτες στο ΟΗΕ».

Γεωπολιτικές προεκτάσεις και τουρκικός «δάκτυλος»

Η νέα πρόκληση εγγράφεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο γεωπολιτικού αναθεωρητισμού στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Τουρκία να επιδιώκει, μέσω Τρίπολης, να παγιώσει την παρουσία της στο λιβυκό πολιτικό σύστημα και να ενισχύσει τη διπλωματική πίεση προς την Ελλάδα και την Αίγυπτο.

Η εξέλιξη εντάσσεται στο πλαίσιο μιας «διπλωματίας χαρτών», με χάρτες που επιδιώκουν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ή να προκαλέσουν αντιδράσεις που υποσκάπτουν τη σταθερότητα στην περιοχή.

Η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει μονομερείς ανακηρύξεις υφαλοκρηπίδων ή ΑΟΖ που αντιβαίνουν στις αρχές της ευθυδικίας και του διεθνούς δικαίου. Η διπλωματική της στρατηγική παραμένει προσανατολισμένη στη νομιμότητα, τις ισχυρές συμμαχίες και την αποτροπή δημιουργίας τετελεσμένων.

Η λιβυκή πρόκληση λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό εργαλείο πίεσης και λιγότερο ως πραγματική διαπραγματευτική βάση. Ωστόσο, υπογραμμίζει την ανάγκη διαρκούς εγρήγορσης και ενεργής διπλωματικής παρουσίας της Ελλάδας στη Μεσόγειο, τόσο σε διεθνή φόρα όσο και σε διμερείς σχέσεις.

Διαβάστε επίσης: Η Λιβύη αμφισβητεί επίσημα την ελληνική ΑΟΖ με προσφυγή στον ΟΗΕ