Αγροτικός τομέας: Η έλλειψη εργατικών χεριών πλήττει την καλλιεργητική περίοδο, αυξάνει το κόστος παραγωγής και θέτει σε κίνδυνο την επάρκεια βασικών προϊόντων.
Ο αγροτικός τομέας στην Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπος με μία από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών: την έλλειψη εργατών γης. Χιλιάδες στρέμματα μένουν ακαλλιέργητα ή ασυγκόμιστα, καθώς οι παραγωγοί δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό, με αποτέλεσμα οι ζημιές να μετρούνται τόσο σε ευρώ όσο και σε απώλειες για την εγχώρια αγορά τροφίμων.
Η εικόνα είναι κοινή σε πολλές αγροτικές περιοχές: χωράφια γεμάτα καρπούς, αλλά χωρίς τα απαραίτητα «χέρια» να τους συγκομίσουν. Σύμφωνα με στοιχεία αγροτικών συνεταιρισμών, η έλλειψη εργατών γης φέτος αγγίζει το 30% σε ορισμένες περιοχές, ενώ σε καλλιέργειες υψηλής έντασης εργασίας –όπως τα φρούτα, τα κηπευτικά και οι ελιές– το πρόβλημα είναι ακόμη πιο έντονο.
Οι λόγοι ποικίλλουν: από τις αυστηρές διαδικασίες για την είσοδο εποχικών εργατών από τρίτες χώρες, μέχρι το αυξημένο κόστος διαβίωσης που καθιστά λιγότερο ελκυστική την παραμονή στην Ελλάδα. Παράλληλα, η εσωτερική αγορά εργασίας αδυνατεί να καλύψει τα κενά, καθώς οι Έλληνες εργαζόμενοι αποφεύγουν τις βαριές και χαμηλά αμειβόμενες αγροτικές εργασίες.
Οι ρίζες του προβλήματος είναι βαθιές και πολύπλοκες. Η δημογραφική γήρανση της υπαίθρου και η εσωτερική μετανάστευση προς τον τουρισμό και τις υπηρεσίες συρρικνώνουν τη διαθέσιμη προσφορά. Δεν είναι λίγοι οι Έλληνες που μετανάστευσαν προς τα μεγάλα αστικά κέντρα και το ίδιο παρατηρείται με τους αλλοδαπούς εργάτες τα τελευταία χρόνια. Πολλοί Έλληνες αποφεύγουν τις αγροτικές εργασίες λόγω της χειρωνακτικής φύσης και της εποχικότητάς τους, επιλέγοντας άλλους κλάδους ή παραμένοντας εκτός αγοράς εργασίας.
Οι συνέπειες είναι πολλαπλές: καθυστερήσεις στη συγκομιδή, απώλεια παραγωγής, αύξηση τιμών για τους καταναλωτές και μείωση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές. Αγρότες και συνεταιρισμοί ζητούν άμεση λήψη μέτρων, όπως απλοποίηση των διαδικασιών πρόσληψης αλλοδαπών εργατών, οικονομικά κίνητρα και στεγαστική υποστήριξη.
«Αν δεν βρεθεί λύση, το πρόβλημα δεν θα αφορά μόνο εμάς τους παραγωγούς, αλλά και την τροφοδοσία της χώρας», τονίζει στον Τύπο παραγωγός από τη Θεσσαλία, αποτυπώνοντας την αγωνία ενός ολόκληρου κλάδου.
Μόνο για το 2025, το κράτος ενέκρινε τη μετάκληση περισσότερων από 80.000 πολιτών τρίτων χωρών για εξαρτημένη και εποχική εργασία, καθώς και για ειδικές θέσεις υψηλής εξειδίκευσης. Από αυτές, περίπου 50.000 θέσεις εργασίας αφορούν τον αγροτικό τομέα. Οι αλλοδαποί εργαζόμενοι κατευθύνονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου οι απολαβές, οι συνθήκες στέγασης και κυρίως η ταχύτητα στις διαδικασίες νόμιμης απασχόλησης είναι ευνοϊκότερες.
Παρά τις συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, καθολικές λύσεις δεν έχουν δοθεί και τα προβλήματα επιμένουν και διογκώνονται. Υπολογίζεται ότι οι 50.000 αυτές θέσεις καλύπτουν λιγότερο από το ένα τέταρτο των πραγματικών αναγκών της αγοράς εργασίας, με αποτέλεσμα καθυστερήσεις στη συγκομιδή ή ακόμη και εγκατάλειψη τμήματος της παραγωγής, ιδιαίτερα όταν τα χρονικά περιθώρια είναι στενά.
Η λύση της μετάκλησης πολιτών τρίτων χωρών είναι αναγκαία, αλλά από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζονται ψηφιοποιημένες, διαφανείς και σαφείς διαδικασίες, ενώ θα πρέπει να δοθεί δυνατότητα πολυετών αδειών παραμονής λόγω εποχικής επαναπρόσληψης ώστε να μην ξεκινά κάθε χρονιά από το μηδέν η όλη διαδικασία.
Παράλληλα, πρέπει να δοθούν κίνητρα που κάνουν την Ελλάδα ελκυστικό προορισμό εργασίας: οργανωμένα προγράμματα στέγασης κοντά στα κτήματα με συγκεκριμένα πρότυπα υγιεινής και ασφάλειας, σαφείς κανόνες αμοιβής και ασφάλισης και πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας ενώ φορολογικά και ασφαλιστικά κίνητρα σε συνεταιρισμούς και ομάδες παραγωγών θα ενθαρρύνουν τη δημιουργία συλλογικών και οργανωμένων συνεργείων.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να αφήσει το αγροτικό της μέλλον να κριθεί από την τύχη εύρεσης εργατικών «χεριών» της τελευταίας στιγμής. Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε να μετράμε χαμένες σοδειές, χαμένη αξία και μια ύπαιθρο που αδειάζει… Ένα κόστος που τελικά το πληρώνει ολόκληρη η κοινωνία και η οικονομία.
Μ.Η.Τ. 242183