Τα πλεονάσματα του κρατικού προϋπολογισμού αποτελούν στην πραγματικότητα καθρέφτη των ελλειμμάτων του ιδιωτικού τομέα. Αν και παρουσιάζονται ως ένδειξη δημοσιονομικής ισχύος, προκύπτουν κυρίως από μεταφορά πόρων μέσω φορολογίας και εισφορών. Η αύξησή τους δεν συνεπάγεται μείωση του δημόσιου χρέους, καθώς οι υποχρεώσεις του κράτους προς τον ιδιωτικό τομέα και το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παραμένουν υψηλά.
Η εικόνα των «πρωτογενών πλεονασμάτων» στις αρχές της δεκαετίας του 2000 ήταν παραπλανητική. Η δημιουργική λογιστική δημιούργησε ψευδαίσθηση δημοσιονομικής σταθερότητας, που κατέρρευσε με πάταγο το 2009–2010, όταν η κρίση αποκάλυψε την αδυναμία του κράτους και οδήγησε στα μνημόνια, το PSI και το Υπερταμείο.
Τα δημοσιονομικά πλεονάσματα είναι κοντά στα 10 δισ. ευρώ (2024–2025).
Η αύξηση των πλεονασμάτων αποδίδεται μερικώς στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης και την ενίσχυση της δημοσιονομικής διαχείρισης.
Ωστόσο, τα πλεονάσματα αντικατοπτρίζουν κυρίως την εξουδετέρωση πόρων του ιδιωτικού τομέα: στο πρώτο εξάμηνο του 2025 οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του κράτους προς τον ιδιωτικό τομέα ανήλθαν σε 3,65 δισ. ευρώ, έναντι 3,04 δισ. στο τέλος του 2024.
Δημοσιονομική ανάλυση:
Πραγματικό ΑΕΠ 2024: 237,5 δισ. ευρώ (από 201,5 δισ. το 2023, αύξηση +36 δισ.).
Μέσος φορολογικός συντελεστής: 29%.
Εκτιμώμενα φορολογικά έσοδα από ιδιωτικό τομέα: 36 δισ. × 0,29 ≈ 10,5 δισ. ευρώ.
Συμπέρασμα: τα δημοσιονομικά πλεονάσματα αντικατοπτρίζουν την ανακατανομή εισοδήματος από τον ιδιωτικό στον δημόσιο τομέα, χωρίς ουσιαστική μείωση του δημόσιου χρέους.
Δημόσιο χρέος:
Α’ τρίμηνο 2025: 402,1 δισ. ευρώ
Β’ τρίμηνο 2025: 403,2 δισ. ευρώ (αύξηση παρά τα πλεονάσματα)
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών:
Έλλειμμα περίπου 6% του ΑΕΠ.
Για να καλυφθεί, απαιτείται ισόποσος δανεισμός, ενισχύοντας την εξάρτηση από τον χρηματοπιστωτικό τομέα και τον ιδιωτικό τομέα.
Τα δημοσιονομικά πλεονάσματα της Ελλάδας δεν αποτελούν ένδειξη πραγματικής δημοσιονομικής υπεροχής ή αποταμίευσης, αλλά είναι αποτέλεσμα μεταφοράς πόρων από τον ιδιωτικό τομέα μέσω φορολογίας και εισφορών. Η διατήρηση υψηλών πλεονασμάτων χωρίς μείωση του δημόσιου χρέους ή ισορροπημένο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών δείχνει ότι η δημοσιονομική πολιτική είναι περισσότερο «δημοσιονομικά επιδεικτική» παρά βιώσιμη.
Μ.Η.Τ. 242183