Ελλάδα 2026: Πλεονάσματα, μέτρα στήριξης και το κρίσιμο όριο του χρέους – Πού πάνε τα €800 εκατ. και τι σημαίνει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο
Η ελληνική οικονομία έκλεισε το 2025 με μια επίδοση που αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού στη δημοσιονομική πολιτική, δημιουργώντας έναν απροσδόκητο αλλά κρίσιμο χώρο για παρεμβάσεις. Η ανάλυση της Eurobank Research καταγράφει μια σαφή υπεραπόδοση που δεν περιορίζεται σε αριθμούς, αλλά μεταφράζεται σε πολιτικές επιλογές και νέες ισορροπίες για το 2026.
Το ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας αισθητά τον στόχο, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα εκτοξεύθηκε στο 4,9%. Σε απόλυτα μεγέθη, το δημοσιονομικό αποτέλεσμα έφτασε τα 4,29 δισ. ευρώ και το πρωτογενές πλεόνασμα τα 12,13 δισ., επιβεβαιώνοντας ότι η εκτέλεση του προϋπολογισμού ήταν πολύ ισχυρότερη των εκτιμήσεων .
Την ίδια στιγμή, το δημόσιο χρέος αποκλιμακώθηκε στο 146,1% του ΑΕΠ, συνεχίζοντας μια πολυετή καθοδική πορεία από το 177,8% το 2022. Ωστόσο, παρά τη σημαντική βελτίωση, η Ελλάδα εξακολουθεί να διατηρεί το υψηλότερο επίπεδο χρέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στοιχείο που λειτουργεί ως μόνιμη υπενθύμιση των ορίων της δημοσιονομικής ευελιξίας.
Η εικόνα είναι, συνεπώς, διπλή: ισχυρή επίδοση και ενισχυμένη αξιοπιστία από τη μία πλευρά, αλλά και διατηρούμενοι κίνδυνοι λόγω του μεγάλου αποθέματος χρέους από την άλλη.
Τα €800 εκατ., τα μέτρα στήριξης και το «κρυφό» περιθώριο
Η υπεραπόδοση του 2025 δεν έμεινε θεωρητική. Μεταφράστηκε άμεσα σε δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος -σύμφωνα με την ανάλυση- ανέρχεται στα 800 εκατ. ευρώ για το 2026. Το ποσό αυτό προκύπτει από συνδυασμό μόνιμης εξοικονόμησης δαπανών και ενίσχυσης των εσόδων, και καλύπτει πλήρως το πακέτο μέτρων που έχει ήδη ανακοινωθεί .
Στο πακέτο περιλαμβάνονται παρεμβάσεις με σαφή κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα: ενισχύσεις σε νοικοκυριά, αγρότες και συνταξιούχους, στήριξη απέναντι στο ενεργειακό κόστος, αλλά και μέτρα για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους. Η δομή τους αποκαλύπτει μια προσπάθεια ισορροπίας ανάμεσα σε μόνιμες παροχές και προσωρινές ενισχύσεις, ώστε να μην διαταραχθεί η δημοσιονομική σταθερότητα.
Πέραν του βασικού χώρου, η έκθεση αναδεικνύει και ένα επιπλέον περιθώριο 150 έως 200 εκατ. ευρώ, το οποίο παραμένει «ανοικτό» αλλά μη προδεσμευμένο. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα δημοσιονομικό buffer, το οποίο μπορεί να ενεργοποιηθεί μόνο εφόσον το επιτρέψουν οι συνθήκες, σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.
Το κρίσιμο στοιχείο εδώ είναι ότι η δημοσιονομική πολιτική δεν καθορίζεται πλέον μόνο από το πλεόνασμα, αλλά από την πορεία των καθαρών δαπανών, στο πλαίσιο των νέων ευρωπαϊκών κανόνων. Αυτό περιορίζει τον αυθορμητισμό των παρεμβάσεων και απαιτεί πιο στοχευμένες επιλογές.
Το νέο πλαίσιο και η «λεπτή γραμμή» της επόμενης ημέρας
Η επόμενη φάση για την ελληνική οικονομία δεν θα κριθεί από το αν υπάρχουν πόροι, αλλά από το πώς αυτοί θα χρησιμοποιηθούν. Το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο μετατοπίζει το επίκεντρο από τα παραδοσιακά μεγέθη των πλεονασμάτων στον έλεγχο των δαπανών, δημιουργώντας ένα πιο αυστηρό αλλά και πιο ευέλικτο σύστημα.
Οι προβλέψεις για τα επόμενα έτη συγκλίνουν σε μια βασική κατεύθυνση: διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων και σταδιακή αποκλιμάκωση του χρέους. Για το 2026, το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται κοντά στο 2,8% του ΑΕΠ, ενώ το δημόσιο χρέος αναμένεται να υποχωρήσει περαιτέρω προς την περιοχή του 138% του ΑΕΠ .
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η τάση αποκλιμάκωσης συνεχίζεται, με το χρέος να προβλέπεται ότι θα κινηθεί προς το 110% έως το 2031, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατηρηθεί η δημοσιονομική πειθαρχία και η αναπτυξιακή δυναμική.
Ωστόσο, το περιβάλλον δεν είναι ουδέτερο. Η διεθνής αστάθεια, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η ενεργειακή αβεβαιότητα λειτουργούν ως παράγοντες κινδύνου που μπορούν να ανατρέψουν τα δεδομένα. Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος πρέπει να αξιοποιείται με προσοχή, ώστε να ενισχύει την ανάπτυξη χωρίς να υπονομεύει τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.
Όπως επισημαίνει η Eurobank Research, η Ελλάδα έχει κερδίσει χρόνο και αξιοπιστία, αλλά όχι την πολυτέλεια των λαθών. Το 2026 δεν θα είναι απλώς μια χρονιά παρεμβάσεων, αλλά ένα τεστ αντοχής για το νέο μοντέλο δημοσιονομικής διαχείρισης.
Μ.Η.Τ. 242183