Έλληνες εφοπλιστές προειδοποιούν ότι το σχέδιο Net-Zero του ΙΜΟ είναι ανέφικτο και θα προκαλέσει πληθωριστικές πιέσεις

Μία από τις πιο ηχηρές παρεμβάσεις της παγκόσμιας ναυτιλίας σημειώθηκε λίγες εβδομάδες πριν από την κρίσιμη συνεδρίαση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ). Περισσότερες από 20 κορυφαίες εταιρείες, ανάμεσά τους τα πιο ισχυρά ελληνικά ονόματα όπως ο όμιλος Αγγελικούση, η Capital του Ευάγγελου Μαρινάκη, η TMS του Γιώργου Οικονόμου, οι εταιρείες του Γιώργου και Δημήτρη Προκοπίου και η Gaslog του Πήτερ Λιβανού, υπέγραψαν κοινή επιστολή-«φωτιά», εκφράζοντας σοβαρές ανησυχίες για το πλαίσιο Net-Zero (NZF) που προωθεί ο ΙΜΟ.

Η παρέμβαση δεν είναι τυχαία. Το Net-Zero Framework αποτελεί το πιο φιλόδοξο ρυθμιστικό σχέδιο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη ναυτιλία, η οποία ευθύνεται για περίπου 3% των παγκόσμιων εκπομπών CO₂. Αν εγκριθεί, θα επιβάλει αυστηρά όρια καυσίμων και πιθανές χρεώσεις σε πλοία που δεν συμμορφώνονται.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, τον Σεπτέμβριο, ενημέρωσαν διάφορες χώρες ότι εάν δεν απορρίψουν τη συμφωνία Net-Zero του ΙΜΟ, θα αντιμετωπίσουν εμπορικά αντίποινα – όπως επιβολή δασμών, περιορισμούς σε βίζες και λιμενικά τέλη.

Οι ενστάσεις των εφοπλιστών

Στην επιστολή τους, οι εφοπλιστές επισημαίνουν ότι το πλαίσιο όπως έχει διαμορφωθεί:

• Δεν εξασφαλίζει ισότιμο πεδίο ανταγωνισμού και θα οδηγήσει πολλές μικρομεσαίες ναυτιλιακές στο μοντέλο «πληρώνω για να εκπέμπω».

• Επιβάλλει υπερβολικά απότομες μειώσεις εκπομπών, αντίστοιχες με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά μία δεκαετία νωρίτερα, χωρίς να υπάρχουν ακόμα διαθέσιμα καύσιμα και υποδομές.

• Αγνοεί τις μεταβατικές λύσεις όπως το LNG και τα βιοκαύσιμα, περιορίζοντας τα κίνητρα για επενδύσεις σε ρεαλιστικές τεχνολογίες.

• Στερείται σαφούς σχεδίου χρηματοδότησης: ο μηχανισμός θα συγκεντρώνει 20-30 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2030, χωρίς διαφάνεια στο πού θα κατευθυνθούν οι πόροι.

«Με την παρούσα μορφή, το NZF δεν θα συμβάλει αποτελεσματικά στην απανθρακοποίηση, ούτε θα προσφέρει ρεαλιστική πορεία μετάβασης», σημειώνουν χαρακτηριστικά.

Γεωπολιτικές πιέσεις και οικονομικοί φόβοι

Η αντίδραση των εφοπλιστών ενισχύεται και από τον γεωπολιτικό παράγοντα. Σύμφωνα με το Reuters, οι ΗΠΑ προειδοποίησαν πρόσφατα κράτη-μέλη του ΙΜΟ ότι, αν δεν απορρίψουν τη συμφωνία, μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με δασμούς και περιορισμούς. Η σκληρή αυτή γραμμή καταδεικνύει ότι η πράσινη μετάβαση στη ναυτιλία δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά και εμπορικό «όπλο».

Παράλληλα, η κοινή δήλωση υπογραμμίζει τον κίνδυνο πληθωριστικών πιέσεων για τον τελικό καταναλωτή, αν τα υπερβολικά κόστη μετακυλιστούν στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Αναλυτικά η επιστολή

Ως διεθνείς ναυτιλιακές εταιρείες, εκπροσωπώντας συνολικά περισσότερα από 1.200 πλοία μεταφορικής ικανότητας 150 εκατ. DWT, θεωρούμε κρίσιμο να εκφράσουμε τη σοβαρή ανησυχία μας για το πλαίσιο IMO Net Zero Framework (NZF), όπως έχει οριστεί έως σήμερα. Στόχος της κοινής δήλωσης είναι η διασφάλιση ότι οι ανησυχίες του κλάδου θα ακουστούν και θα εκτιμηθούν από τους αρμόδιους φορείς λήψης αποφάσεων.

Συλλογικά, έχουμε πραγματοποιήσει σημαντικές οικονομικές επενδύσεις για τη βελτίωση της αποδοτικότητας και τη μείωση ανθρακικού αποτυπώματος των υφιστάμενων στόλων μας, καθώς και μέσω παραγγελιών πλοίων τελευταίας τεχνολογίας.

Είναι καίριας σημασίας να δοθούν τα κατάλληλα κίνητρα ώστε να συνεχίσουμε προς την ίδια κατεύθυνση, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφαλή, αξιόπιστη και ανταγωνιστική διαχείριση των πλοίων. Αναγνωρίζοντας την αναγκαιότητα ενός παγκόσμιου πλαισίου για τον ναυτιλιακό κλάδο, θέλουμε να τονίσουμε ότι το υφιστάμενο περιεχόμενο του IMO NZF, στερείται μιας ολοκληρωμένης μελέτης αξιολόγησης επιπτώσεων και, το πιο σημαντικό, στερείται τα μεταβατικά σημεία ελέγχου διαθεσιμότητας των νέων καυσίμων, ανάλογα με εκείνα που υπήρχαν σε προηγούμενους κανονισμούς αλλαγής καυσίμων, όπως ο κανονισμός IMO 2020. Στη παρούσα μορφή του το IMO NZF, πιστεύουμε ότι δεν θα συμβάλει αποτελεσματικά στην απανθρακοποίηση του ναυτιλιακού κλάδου, σύμφωνα με τη στρατηγική «ΙΜΟ 2023», ούτε θα εξασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού όπως προβλέπεται στον σχεδιασμό.

Αυτό αποτελεί σοβαρό λόγο ανησυχίας.

Συγκεκριμένα, επισημαίνουμε τα ακόλουθα:

• Τα προτεινόμενα όρια έντασης καυσίμου (fuel intensity) χαρακτηρίζονται από υπερβολικά άμεση και απότομη μείωση, επιβάλλοντας αντίστοιχους με το ισχύον Ευρωπαϊκό πλαίσιο FuelEU στόχους κατά τουλάχιστον μια δεκαετία νωρίτερα. Δεδομένου του χρόνου που απαιτείται για την προσαρμογή των παγκόσμιων υποδομών και των αλυσίδων εφοδιασμού, καθώς και για τον σχεδιασμό, τη δοκιμή, την κατασκευή, την αναβάθμιση και την παράδοση των νέων συμβατών πλοίων από τη ναυτιλιακή βιομηχανία, πρέπει να αναφερθεί ότι το τρέχων πλαίσιο δεν μπορεί εξυπηρετήσει αυτή τη μετάβαση.

Αντίθετα, επιβάλλει μια απότομη στροφή και επιβραβεύει την αποκλειστική χρήση τεχνολογιών που δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως, ούτε έχουν αξιολογηθεί επαρκώς ως προς την ασφάλεια.

• Η απότομη μείωση των ορίων όπως και τα περιορισμένα κριτήρια επιβράβευσης που ενσωματώνονται στο IMO NZF, δεν ενσωματώνουν την ύπαρξη μιας ρεαλιστικής και βιώσιμης μεταβατικής περιόδου, μειώνοντας έτσι τα κίνητρα για επενδύσεις σε υπαρκτές και εφικτές μεταβατικές λύσεις με μηδενικές ή σχεδόν μηδενικές (ZNZ) εκπομπές.

• Ο μηχανισμός εκμετάλευσης και αξιοποίηση των πόρων που θα συγκεντρωθούν από το ΙΜΟ NZF είναι ασαφής, ειδικά όσον αφορά την παροχή κινήτρων στις ναυτιλιακές εταιρείες ώστε να επενδύσουν στα άμεσα διαθέσιμα εναλλακτικά καύσιμα όπως και στην αναβάθμιση της ενεργειακής αποδοτικότητας των πλοίων.

• To επιχειρηματικό μοντέλο επένδυσης σε διαθέσιμα μεταβατικά καύσιμα, όπως τα βιοκαύσιμα και το LNG, παραμελείται. Η μείωση των κινήτρων για επενδύσεις στην αλυσίδα αξίας του LNG εξαλείφει μία από τις μελλοντικές οδούς για την επίτευξη του στόχου μηδενικών εκπομπών άνθρακα, μέσω του βιο- και συνθετικού μεθανίου/LNG.

• Η μη απόδοση κινήτρων για επενδύσεις σε εφαρμοσμένες και διαθέσιμες τεχνολογίες μετάβασης με καθιερωμένα πρότυπα και προδιαγραφές, και η εστίαση μόνο σε μη αποδεδειγμένες λύσεις ZNZ θα έχει ως αποτέλεσμα η πλειονότητα της ναυτιλίας να στραφεί προς το μοντέλο διαχείρησης «πληρώνω για να εκπέμπω». Αυτό θα επιβαρύνει δυσανάλογα τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), ειδικά εκείνες που διαχειρίζονται πλοία χωρίς τακτικά δρομολόγια (tramping).

• Σήμερα, η ναυτιλία καταναλώνει το 3% της παγκόσμιας ενέργειας, με βάση τα ευρέως διαθέσιμα καύσιμα. Σύμφωνα με το ΙΜΟ NZF μόνο ο ναυτιλιακός κλάδος θα χρειαστεί περισσότερα από 50 mtpa υδρογόνου χαμηλών εκπομπών άνθρακα για να επιτύχει τους στόχους έως το 2040, το οποίο αντιστοιχεί σε περίπου το 50% της αναμενόμενης παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας που προορίζεται να εξυπηρετήσει όλες τις βιομηχανίες.

• Συνολικά, το IMO NZF θα συγκεντρώσει 20-30 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως έως το 2030 και δεν αποκλείεται να υπερβεί τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2035, εάν ο παγκόσμιος στόλος υστερήσει από τους στόχους κατά μόλις 10%. Είναι απαραίτητο το IMO NZF να εφαρμόσει τα κατάλληλα μέτρα για τα αέρια του θερμοκηπίου, ενθαρρύνοντας τις διαθέσιμες επιλογές πράσινης μετάβασης και παρέχοντας στην αγορά τα σωστά σήματα για την αποανθρακοποίηση του ναυτιλιακού τομέα, αποφεύγοντας υπερβολικά οικονομικά βάρη και άρα πληθωριστικές πιέσεις στον τελικό καταναλωτή. Αυτά τα θεμελιώδη ζητήματα δεν μπορούν να επιλυθούν μετά την υιοθέτηση των μέτρων, και μέσω κατευθυντήριων γραμμών. Πιστεύουμε ότι απαιτούνται κρίσιμες τροποποιήσεις στο ΙΜΟ NZF, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης μίας ρεαλιστικής στοχοθεσίας και ορίων, της επιβράβευσης υπεραπόδοσης, τη στήριξη της μετάβασης των ΜΜΕ, με διαφάνεια στη διακυβέρνηση του ταμείου, πριν την υιοθέτησή του.

Οι υπογράφουσες την κοινή δήλωση ναυτιλιακές εταιρείες: Bahri, Capital Group: (Capital Clean Energy Carriers, Capital Gas Ship Management, Capital Containers Ship Management, Capital Ship Management), TMS Group, Centrofin, Marine Trust, Trust Bulkers, Common Progress, Dynacom, Dynagas, Emarat Maritime, Frontline, Gaslog, Hanwha Shipping, Angelicoussis Group: (Maran Dry Maran Gas Maran Shuttle Tankers Maran Tankers), Seapeak, Stolt Tankers.

Το επόμενο βήμα

Παρά τις αντιρρήσεις, ο γενικός γραμματέας του ΙΜΟ, Αρσένιο Ντομίνγκεζ, εμφανίζεται βέβαιος ότι η συμφωνία θα εγκριθεί τον Οκτώβριο, τονίζοντας πως «υπάρχει κατανόηση, αλλά και προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν».

Η μάχη, λοιπόν, μεταφέρεται στα διπλωματικά τραπέζια, με την ελληνική ναυτιλία –η μεγαλύτερη στον κόσμο– να διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση των όρων της πράσινης μετάβασης.

Διαβάστε επίσης: Tο Net Zero διχάζει τη ναυτιλία: Το παρασκήνιο με ΗΠΑ, LNG και πυρηνική ενέργεια