Παράταση υπαγωγής αυθαιρέτων και τεχνικός έλεγχος με GIS – drones – AI

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) προσανατολίζεται να παρατείνει την προθεσμία υπαγωγής αυθαιρέτων κατηγοριών 1-4 (Ν. 4495/2017) έως το τέλος του 2026, πέραν της αρχικής λήξης στις 31 Μαρτίου του ίδιου έτους. Παράλληλα, σχεδιάζεται η επαναλειτουργία της πλατφόρμας του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) για τα αυθαίρετα κατηγορίας 5, υπό αυστηρότερο πλαίσιο και με προσαυξημένα πρόστιμα.

Διαδικασία υπαγωγής

Προσωρινή αίτηση με υποβολή δήλωσης και καταβολή ενιαίου ειδικού προστίμου με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις.

Έλεγχος δόμησης από πιστοποιημένο ελεγκτή, κατόπιν αιτήματος του ιδιοκτήτη μέσω μηχανικού. Ο έλεγχος θα επαληθεύει ότι η αυθαίρετη κατασκευή δεν εμπίπτει σε απαγορευμένες περιοχές (π.χ. Natura, αιγιαλός) και ότι δεν έχει ανεγερθεί μετά τις 28/07/2011.

Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου (ΗΤΚ): η οριστικοποίηση της υπαγωγής θα ολοκληρώνεται με την έκδοση ΗΤΚ, που αποτελεί και προϋπόθεση για κάθε μεταβίβαση.

Για τις κατηγορίες 1-4 θα συνεχιστεί ο δειγματοληπτικός έλεγχος, ενώ για την κατηγορία 5 προβλέπεται καθολικός έλεγχος όλων των αιτήσεων.

Πρόστιμα και οικονομικές ρυθμίσεις

Τα πρόστιμα υπολογίζονται βάσει μεγέθους, τιμής ζώνης και παλαιότητας. Προβλέπονται:

εξόφληση έως 100 μηνιαίων δόσεων (ελάχιστη δόση 50 €),

έκπτωση 20% για εφάπαξ καταβολή,

έκπτωση 10% για προκαταβολή 30%.

Ενδεικτικά ποσά:

250 € (έως 100 τ.μ.),

500 € (100–500 τ.μ.),

1.000 € (500–2.000 τ.μ.),

4.000 € (2.000–5.000 τ.μ.),

10.000 € (>5.000 τ.μ.).

Νέο σύστημα ελέγχου αυθαιρεσιών

Το ΥΠΕΝ βρίσκεται σε φάση υλοποίησης έργου εντοπισμού νέων αυθαιρεσιών με χρήση τεχνολογιών GIS( Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών), δορυφορικών δεδομένων, UAVs (drones) και τεχνητής νοημοσύνης (AI).

Το σύστημα θα:

Αξιοποιεί επαναλαμβανόμενες αεροφωτογραφίες υψηλής ανάλυσης,

διαλειτουργεί με τον Ενιαίο Ψηφιακό Χάρτη, e-Άδειες, ΗΤΚ, Κτηματολόγιο, δασικούς χάρτες, αιγιαλό,

παρακολουθεί ~2,5 εκατ. κτίρια και ψηφιοποιημένες άδειες,

εστιάσει στην περίοδο 2012–2019 και σε ευαίσθητες περιοχές.

Η λειτουργία θα είναι αυτόματη:

Σε περίπτωση νέας κατασκευής χωρίς άδεια, το σύστημα θα ενεργοποιεί άμεσα τον έλεγχο από Υπηρεσία Δόμησης,

οι ελεγκτές δόμησης θα διαθέτουν υποστηρικτικές εφαρμογές και εργαλεία,

θα δημιουργηθεί Γραφείο Συντονισμού και Επιχειρήσεων για τον επιχειρησιακό έλεγχο.

Επιπλέον, προβλέπεται διασύνδεση με το Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα Καταγγελιών (ΕΗΣΥΚΑ), ώστε να ενσωματώνονται σε πραγματικό χρόνο πολίτες και υπηρεσίες στο πλαίσιο ελέγχου αυθαιρέτων.