Η ασφάλιση των ελεύθερων επαγγελματιών βελτιώνεται με «στροφή» σε υψηλότερες κατηγορίες. Αναλυτικά εισφορές, ποσά σύνταξης και προϋποθέσεις

Η εικόνα της ασφάλισης στους ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες εμφανίζεται βελτιωμένη, καθώς ολοένα και περισσότεροι επιλέγουν υψηλότερες ασφαλιστικές κατηγορίες. Ωστόσο, η απροθυμία ένταξης στη ρύθμιση για συνταξιοδότηση με χρέη παραμένει έντονη, δείχνοντας ότι το ζήτημα της οφειλής εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο για χιλιάδες επαγγελματίες που βρίσκονται κοντά στην έξοδο από την αγορά εργασίας.

Βελτίωση 10% και στροφή σε υψηλότερες κλάσεις

Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής των μη μισθωτών, από το σύνολο των 1.258.211 ασφαλισμένων με δραστηριότητα άνω των 5 ετών, η συντριπτική πλειονότητα (972.261 – 77,2%) παραμένει στην 1η ασφαλιστική κατηγορία:

• 637.208 ελεύθεροι επαγγελματίες

• 335.053 αγρότες

Η μηνιαία εισφορά σύνταξης για την 1η κατηγορία είναι 180,58 € για τους ελεύθερους επαγγελματίες και 106,02 € για τους αγρότες.
Για τους νέους επαγγελματίες που υπάγονται στην ειδική κατηγορία 5ετίας, η μηνιαία εισφορά το 2025 ανέρχεται σε 108,35 €.

Παρά τη μεγάλη συγκέντρωση στην κατώτατη κλάση, καταγράφεται βελτίωση 10%, καθώς 2 στους 10 επαγγελματίες επέλεξαν ανώτερη ασφαλιστική κατηγορία, επιδιώκοντας καλύτερη σύνταξη στο μέλλον.

Η 6η κατηγορία, που εξασφαλίζει υψηλότερη μελλοντική σύνταξη, συγκεντρώνει μόλις 11.379 επαγγελματίες (με εισφορά 582,50 €) και 1.849 αγρότες (με εισφορά 343,69 €).

Η «παγίδα» των χαμηλών εισφορών

Η επιλογή χαμηλής κατηγορίας συνεπάγεται μικρότερη μηνιαία επιβάρυνση, αλλά οδηγεί σε χαμηλές συντάξεις.
Με 30–35 χρόνια ασφάλισης, η τελική σύνταξη μετά τις κρατήσεις υγείας διαμορφώνεται σε 634-684 € μικτά.

Αντίθετα, η επιλογή της 6ης κατηγορίας μπορεί να ανεβάσει τη σύνταξη για 40 χρόνια ασφάλισης στα 1.671 € μικτά (μετά τις κρατήσεις ΕΑΣ και υγείας, πριν τον φόρο).

Συνταξιοδότηση με χρέη: Xαμηλή ανταπόκριση

Παρά τη δυνατότητα συνταξιοδότησης με οφειλές έως 30.000 € (ή 10.000 € για αγρότες), μόλις 8.230 αιτήσεις έχουν υποβληθεί:

• 4.157 εγκρίθηκαν

• 1.967 παραμένουν σε εκκρεμότητα

• 1.614 απορρίφθηκαν

Ο ΕΦΚΑ εξετάζει τις καταθέσεις των αιτούντων: αν ξεπερνούν τις 12.000 €, χάνεται αυτομάτως το δικαίωμα συνταξιοδότησης.
Επιπλέον, απαιτούνται ηλικιακά κριτήρια: 67 έτη ή 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης, καθώς και τουλάχιστον 20 έτη ασφαλιστικού βίου.

Η διαδικασία αποπληρωμής

• Για οφειλές άνω των 30.000 €, το υπερβάλλον ποσό πρέπει να εξοφληθεί εφάπαξ εντός δύο μηνών.
• Όσοι ενταχθούν στη ρύθμιση λαμβάνουν μειωμένη σύνταξη κατά 60%, με ελάχιστη παρακράτηση 333,3 € μηνιαίως, έως ότου η οφειλή πέσει κάτω από 20.000 €.
• Από εκεί και κάτω ισχύει το παλαιό πλαίσιο: αποπληρωμή σε 60 δόσεις με ελάχιστη παρακράτηση 50 € το μήνα.

Υπολογίζεται ότι περίπου 300.000 μη μισθωτοί έχουν ανοιχτές οφειλές προς τον ΕΦΚΑ.

Η μεταρρύθμιση του νόμου Κατρούγκαλου

Η κατάργηση του συστήματος εισφορών βάσει εισοδήματος του νόμου Κατρούγκαλου και η εισαγωγή του σημερινού πλαισίου ασφαλιστικών κατηγοριών το 2020 αποτέλεσε κομβική μεταρρύθμιση για τους ελεύθερους επαγγελματίες.

Ειδικότερα, επί Κατρούγκαλου (2016–2019), η ελάχιστη εισφορά υπολογιζόταν επί του κατώτατου μισθού (586 €), με ποσό σύνταξης 117 € το μήνα, οδηγώντας πολλούς ελεύθερους επαγγελματίες σε υπερβολικές ή ανεπαρκείς εισφορές.

Ενώ δηλαδή, ο προηγούμενος νόμος προσέφερε χαμηλότερες εισφορές σε επαγγελματίες με χαμηλά δηλωμένα εισοδήματα, δημιουργούσε στρεβλώσεις και αντικίνητρα για την ανάπτυξη και οδηγούσε σε χαμηλές συντάξεις.

Το νέο σύστημα δίνει τη δυνατότητα στους επαγγελματίες να επιλέγουν ασφαλιστική κλάση ανάλογα με τις δυνατότητες και τους στόχους τους, ενισχύοντας την προοπτική αξιοπρεπών συντάξεων. Ωστόσο, η πρόκληση παραμένει: η μεγάλη πλειονότητα εξακολουθεί να επιλέγει την κατώτατη κλάση, γεγονός που προμηνύει χαμηλές συντάξεις στο μέλλον και υποδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω κίνητρα και ενημέρωση.

Διαβάστε επίσης: Ελεύθεροι επαγγελματίες: Πώς και ποιοι μπορούν να εξαγοράσουν πλασματικά έτη