Η Ελλάδα στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης με φόντο τον κάθετο διάδρομο LNG και επενδύσεις δισ. σε αγωγούς και ηλεκτρικές διασυνδέσεις

Το 2026 αναδεικνύεται σε χρονιά-ορόσημο για τον ρόλο της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη. Με φόντο την αναδιάταξη των ροών φυσικού αερίου μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μειώσει δραστικά την εξάρτησή της από τη Ρωσία, η Αθήνα φιλοδοξεί να μετατραπεί στον βασικό διάδρομο εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.

Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκεται ο λεγόμενος «κάθετος διάδρομος», ένα πλέγμα αγωγών που ξεκινά από τα ελληνικά σημεία εισόδου LNG και καταλήγει μέχρι την Ουκρανία, διασχίζοντας τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Μολδαβία. Οι τρεις βασικές οδεύσεις, με αφετηρία τη Ρεβυθούσα, την Αλεξανδρούπολη και το σημείο διασύνδεσης με τον αγωγό TAP, είναι εκείνες που μπορούν να μετατρέψουν την Ελλάδα από χώρα εισαγωγής σε χώρα-κόμβο για ολόκληρη την περιοχή.

Οι δημοπρασίες χωρητικότητας και το κρίσιμο τεστ της αγοράς

Η θεωρία, ωστόσο, πρέπει να περάσει από την πράξη. Η τελευταία δημοπρασία του Δεκεμβρίου για τη δέσμευση χωρητικότητας στα συστήματα αγωγών από την Ελλάδα έως την Ουκρανία δεν προσέλκυσε ενδιαφέρον από προμηθευτές, μια εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως σε νομικές και ρυθμιστικές εκκρεμότητες που εξακολουθούν να βαραίνουν το πλαίσιο λειτουργίας του διαδρόμου. Οι επόμενες δημοπρασίες μέσα στο 2026 αποκτούν έτσι χαρακτήρα κρίσιμου τεστ για το αν οι Βρυξέλλες και οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές θα καταφέρουν να ξεμπλοκάρουν τις διαδικασίες και να δημιουργήσουν ένα ελκυστικό περιβάλλον για τους traders LNG.

Χωρίς καθαρούς κανόνες και μακροπρόθεσμη ορατότητα για τα τιμολόγια και τη μεταφορική ικανότητα, καμία μεγάλη εταιρεία δεν θα δεσμεύσει φορτία και κεφάλαια. Αντίθετα, η επιτυχία των δημοπρασιών θα λειτουργήσει ως σήμα προς την αγορά ότι ο ελληνικός διάδρομος είναι έτοιμος να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο.

Η αμερικανική διάσταση και η πίεση προς τις Βρυξέλλες

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα και την περιοχή. Όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, συνδέεται άμεσα με τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες για αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου, πετρελαίου και προϊόντων πυρηνικής ενέργειας συνολικής αξίας 750 δισ. δολαρίων έως το 2028.

Η υλοποίηση αυτού του φιλόδοξου στόχου προϋποθέτει λειτουργικές και ανταγωνιστικές διαδρομές εισαγωγής και μεταφοράς. Ο κάθετος διάδρομος μέσω Ελλάδας θεωρείται από τους πλέον κατάλληλους, γεγονός που δημιουργεί, όπως εκτιμάται, και έναν μοχλό πίεσης από την πλευρά των ΗΠΑ προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε να αρθούν τα ρυθμιστικά εμπόδια που σήμερα καθυστερούν την πλήρη αξιοποίησή του.

Οι επενδύσεις του ΑΔΜΗΕ και το ηλεκτρικό σκέλος της στρατηγικής

Παράλληλα με το φυσικό αέριο, η Ελλάδα επιχειρεί να θωρακίσει και τον ρόλο της στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δρομολογείται σύντομα αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ για να εξασφαλιστούν οι πόροι που απαιτούνται για το επενδυτικό του πρόγραμμα. Πρόκειται για παρεμβάσεις άνω των 6 δισ. ευρώ έως το 2030, με αιχμή την ανάπτυξη διεθνών και εγχώριων διασυνδέσεων και τον εκσυγχρονισμό του δικτύου, που θα επιτρέψουν στη χώρα να λειτουργήσει ως κόμβος όχι μόνο για το αέριο αλλά και για την ηλεκτρική ενέργεια.

Η σύγκλιση αυτών των δύο αξόνων, του LNG και των ηλεκτρικών διασυνδέσεων, είναι εκείνη που δίνει στην Ελλάδα τη δυνατότητα να μιλά πλέον για στρατηγικό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Ένα γεωπολιτικό στοίχημα με οικονομικό βάθος

Το 2026, επομένως, δεν είναι απλώς μια ακόμη χρονιά στο ημερολόγιο των ενεργειακών projects. Είναι το σημείο στο οποίο θα κριθεί αν η Ελλάδα μπορεί να μετατρέψει τις υποδομές της σε πραγματική γεωπολιτική ισχύ, προσελκύοντας φορτία, επενδύσεις και ροές που θα την καθιερώσουν ως πύλη της περιοχής.

Σε έναν κόσμο όπου η ενέργεια έχει μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής επιρροής, το στοίχημα αυτό έχει βαρύτητα πολύ μεγαλύτερη από τα ίδια τα μόρια του φυσικού αερίου που θα διακινηθούν.

Διαβάστε επίσης: Νέο ενεργειακό παιχνίδι: Ο κάθετος διάδρομος και το αμερικανικό LNG σε πρωταγωνιστικό ρόλο