Το 2025 ήταν η τρίτη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί, με τον πλανήτη να κινείται πάνω από το όριο του 1,5°C

Η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν είναι πλέον σενάριο του μέλλοντος αλλά η κανονικότητα του παρόντος. Το 2025 καταγράφηκε ως η τρίτη θερμότερη χρονιά από τότε που υπάρχουν μετρήσεις, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου Copernicus και του αμερικανικού ινστιτούτου Berkeley Earth, επιβεβαιώνοντας ότι η Γη διανύει πλέον μια περίοδο ακραίας και παρατεταμένης θερμικής ανωμαλίας.

Μετά τα διαδοχικά ρεκόρ του 2023 και του 2024, η περσινή χρονιά ήρθε να παγιώσει ένα νέο, πιο επικίνδυνο «κανονικό». Η μέση παγκόσμια θερμοκρασία το 2025 διαμορφώθηκε περίπου 1,47 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, δηλαδή πολύ κοντά στο όριο του 1,5 βαθμού που η Συμφωνία του Παρισιού είχε θέσει ως κόκκινη γραμμή για την αποφυγή των χειρότερων επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.

Το όριο του 1,5°C παύει να είναι θεωρητικό

Για τρία συνεχόμενα χρόνια, ο πλανήτης κινείται πλέον πάνω από το κρίσιμο αυτό κατώφλι. Οι επιστήμονες του Copernicus προειδοποιούν ότι, αν αυτή η τάση διατηρηθεί, η μόνιμη υπέρβαση του 1,5°C θα επισημοποιηθεί πριν το τέλος της δεκαετίας, πολύ νωρίτερα από ό,τι προέβλεπαν οι προηγούμενες εκτιμήσεις.

Η εικόνα αυτή υποδηλώνει επιτάχυνση της υπερθέρμανσης. Το Berkeley Earth μιλά ανοιχτά για ένα άλμα που δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από τη φυσική μεταβλητότητα του κλίματος, αλλά συνδέεται με τη συνεχιζόμενη καύση ορυκτών καυσίμων και την αύξηση των παγκόσμιων εκπομπών.

Ένας κόσμος που καίγεται άνισα

Ο παγκόσμιος μέσος όρος κρύβει μεγάλες περιφερειακές ανισότητες. Το 2025, περιοχές όπως η κεντρική Ασία, η Ανταρκτική και το Σαχέλ βίωσαν θερμοκρασίες χωρίς ιστορικό προηγούμενο. Περίπου 770 εκατομμύρια άνθρωποι έζησαν μια χρονιά με απόλυτα ρεκόρ ζέστης, ενώ δεν καταγράφηκε ούτε ένα ρεκόρ ψύχους σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Η υπερθέρμανση δεν εκφράζεται μόνο με αριθμούς αλλά με ακραία φαινόμενα. Το 2025 σημαδεύτηκε από παρατεταμένους καύσωνες, ισχυρούς κυκλώνες, σφοδρές καταιγίδες στην Ευρώπη, την Ασία και τη Βόρεια Αμερική, καθώς και καταστροφικές πυρκαγιές σε περιοχές όπως η Ισπανία, ο Καναδάς και η Καλιφόρνια. Η συχνότητα και η ένταση αυτών των φαινομένων συνδέονται άμεσα με την αύξηση της θερμοκρασίας των ωκεανών και της ατμόσφαιρας.

Πολιτική οπισθοδρόμηση και ενεργειακή εξάρτηση

Την ίδια στιγμή, το διεθνές μέτωπο κατά της κλιματικής αλλαγής εμφανίζει ρωγμές. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο συνοδεύτηκε από στροφή υπέρ του πετρελαίου και απόστασης από τη διεθνή συνεργασία για το κλίμα. Στην Ευρώπη, χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία κατέγραψαν επιβράδυνση στις μειώσεις εκπομπών το 2025, ενώ η αυξημένη χρήση άνθρακα για ηλεκτροπαραγωγή σε παγκόσμιο επίπεδο ανέκοψε την πρόοδο προηγούμενων ετών.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η πολιτική αδράνεια επιταχύνει τη φυσική κρίση. Όσο οι οικονομίες παραμένουν εξαρτημένες από το πετρέλαιο, το αέριο και τον άνθρακα, κάθε χρονιά ξεκινά από υψηλότερη θερμική βάση από την προηγούμενη.

Το 2026 στο κατώφλι ενός νέου ρεκόρ

Τίποτε δεν δείχνει ότι η τάση αυτή θα ανακοπεί άμεσα. Οι επιστήμονες του Copernicus εκτιμούν ότι το 2026 θα βρεθεί σχεδόν βέβαια ανάμεσα στις πέντε θερμότερες χρονιές που έχουν καταγραφεί, με πιθανότητες να προσεγγίσει ή και να αγγίξει τα επίπεδα του 2025. Το Berkeley Earth προβλέπει ότι η νέα χρονιά θα κινηθεί στο ίδιο θερμικό εύρος, γεγονός που τη φέρνει μια ανάσα από τα ιστορικά ρεκόρ.

Το μεγάλο άγνωστο είναι η συμπεριφορά των φυσικών κλιματικών κύκλων. Αν το φαινόμενο Ελ Νίνιο επιστρέψει, οι θερμοκρασίες θα μπορούσαν να εκτιναχθούν ακόμη περισσότερο, κάνοντας το 2026 υποψήφιο για την κορυφή της λίστας. Όμως, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, ακόμη και χωρίς τέτοια ενίσχυση, η τροχιά είναι ξεκάθαρη και ανοδική.

Μια κρίση που γίνεται μόνιμη

Πέρα από τις εκπομπές, νέοι παράγοντες αρχίζουν να παίζουν ρόλο. Η διεθνής ρύθμιση που μείωσε την περιεκτικότητα θείου στα καύσιμα των πλοίων, με στόχο την προστασία της υγείας, είχε ως απρόβλεπτη παρενέργεια τη μείωση των αερολυμάτων που αντανακλούσαν την ηλιακή ακτινοβολία, επιτρέποντας στη Γη να απορροφά περισσότερη θερμότητα.

Αυτό υπογραμμίζει μια δυσάρεστη αλήθεια. Η κλιματική κρίση δεν επιταχύνεται μόνο από ό,τι εκπέμπουμε, αλλά και από το πόσο αλλάζει η ίδια η ισορροπία του πλανήτη. Και καθώς το 2026 πλησιάζει, όλα δείχνουν ότι η εποχή των «κανονικών» θερμοκρασιών έχει περάσει ανεπιστρεπτί.

Διαβάστε επίσης: Η κλιματική αλλαγή κάνει τα κουνούπια μόνιμους «κατοίκους» της Ελλάδας – Οι νέοι κίνδυνοι