Η μείωση των επιτοκίων δανεισμού «κλείνει» το περιθώριο των τραπεζών, χωρίς όμως να περνούν αντίστοιχα οφέλη στους καταθέτες

Κάτω από το όριο του 4% υποχώρησε τον Δεκέμβριο του 2025 η διαφορά επιτοκίων ανάμεσα σε καταθέσεις και χορηγήσεις, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος. Πρόκειται για μια μεταβολή με ιδιαίτερη σημασία για τη συνολική εικόνα του κόστους χρήματος στην οικονομία, καθώς αποτυπώνει ότι οι τράπεζες άρχισαν να μειώνουν πιο αισθητά τα επιτόκια νέων δανείων, την ώρα που οι αποδόσεις των καταθέσεων παραμένουν καθηλωμένες σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.

Το επιτοκιακό περιθώριο διαμορφώθηκε στο 3,93%, από 4,34% τον Νοέμβριο του 2025. Η «ψαλίδα» έκλεισε κυρίως επειδή, σε μηνιαία βάση, τα επιτόκια στις νέες καταθέσεις παρέμειναν σταθερά, ενώ στα νέα δάνεια καταγράφηκε αισθητή αποκλιμάκωση.

Καταθέσεις: Σταθερό το μέσο επιτόκιο, με οριακές διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία

Σύμφωνα με την ΤτΕ, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των νέων καταθέσεων παρέμεινε αμετάβλητο και διαμορφώθηκε στο 0,31%. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι, παρά τη σταδιακή υποχώρηση των επιτοκίων στην Ευρωζώνη και την προσαρμογή του τραπεζικού κόστους, το όφελος για τους καταθέτες παραμένει περιορισμένο.

Στις καταθέσεις μίας ημέρας από νοικοκυριά, το μέσο επιτόκιο παρέμεινε στο 0,03%, δείχνοντας ότι οι απλοί λογαριασμοί όψεως και ταμιευτηρίου συνεχίζουν να προσφέρουν σχεδόν μηδενικές αποδόσεις. Στις καταθέσεις μίας ημέρας από επιχειρήσεις, το επιτόκιο παρουσίασε μικρή αύξηση, ανερχόμενο στο 0,10% από 0,08% τον Νοέμβριο.

Σε ό,τι αφορά τις καταθέσεις με συμφωνημένη διάρκεια έως ένα έτος, για τα νοικοκυριά καταγράφηκε μικρή μείωση κατά 5 μονάδες βάσης, με το επιτόκιο να διαμορφώνεται στο 1,09%. Αντίθετα, στις προθεσμιακές καταθέσεις επιχειρήσεων, παρατηρήθηκε ενίσχυση κατά 4 μονάδες βάσης, με το μέσο επιτόκιο να ανεβαίνει στο 1,72%.

Δάνεια: Πτώση 41 μονάδων βάσης στο μέσο επιτόκιο νέων χορηγήσεων

Το πιο καθοριστικό στοιχείο των δεδομένων της ΤτΕ βρίσκεται στο σκέλος των νέων δανείων. Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο του συνόλου των νέων δανείων προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 41 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,24%. Η εξέλιξη αυτή λειτουργεί ως ένδειξη ότι οι συνθήκες χρηματοδότησης αρχίζουν να γίνονται ηπιότερες, αν και η διαφοροποίηση ανά προϊόν και κατηγορία δανειοληπτών παραμένει έντονη.

Στα καταναλωτικά δάνεια χωρίς καθορισμένη διάρκεια, δηλαδή στην κατηγορία που περιλαμβάνει δάνεια μέσω πιστωτικών καρτών, ανοικτά δάνεια και υπεραναλήψεις, το μέσο επιτόκιο υποχώρησε οριακά κατά 4 μονάδες βάσης, φτάνοντας στο 14,62%. Παρά τη μικρή πτώση, το επίπεδο παραμένει ιδιαίτερα υψηλό και επιβεβαιώνει ότι η συγκεκριμένη μορφή χρηματοδότησης εξακολουθεί να είναι από τις ακριβότερες για τα νοικοκυριά.

Αισθητά μεγαλύτερη ήταν η μεταβολή στα καταναλωτικά δάνεια με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο, όπου καταγράφηκε πτώση 57 μονάδων βάσης, με το μέσο επιτόκιο να διαμορφώνεται στο 10,57%.

Στεγαστικά: Μικρή άνοδος στο κυμαινόμενο επιτόκιο

Στον αντίποδα της πτωτικής τάσης των περισσότερων κατηγοριών, τα στεγαστικά δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο κατέγραψαν μικρή άνοδο. Το μέσο επιτόκιο αυξήθηκε κατά 4 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 3,44%.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς τα στεγαστικά αποτελούν τον βασικό δείκτη πίεσης για μεγάλο τμήμα των νοικοκυριών, ειδικά σε μια περίοδο που οι τιμές κατοικίας παραμένουν υψηλές και η πρόσβαση στη χρηματοδότηση είναι κρίσιμη παράμετρος για την αγορά ακινήτων.

Επιχειρήσεις: Υποχώρηση στα νέα δάνεια, με διαφοροποίηση στις ΜμΕ

Στα επιχειρηματικά δάνεια χωρίς καθορισμένη διάρκεια, το μέσο επιτόκιο παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο στο 4,51%, υποδηλώνοντας σχετική σταθερότητα στις βραχυπρόθεσμες και ευέλικτες γραμμές χρηματοδότησης.

Τα επαγγελματικά δάνεια παρουσίασαν μείωση κατά 9 μονάδες βάσης, με το μέσο επιτόκιο να υποχωρεί στο 6,77%.

Στα νέα επιχειρηματικά δάνεια με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο, η μείωση ήταν πιο έντονη: υποχώρηση 29 μονάδων βάσης και διαμόρφωση του μέσου επιτοκίου στο 3,53%. Ωστόσο, στα δάνεια τακτής λήξης προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) καταγράφηκε αύξηση κατά 7 μονάδες βάσης, με το επιτόκιο να ανεβαίνει στο 4,23%, γεγονός που αποτυπώνει ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση δεν βελτιώνεται με τον ίδιο ρυθμό για όλες τις κατηγορίες επιχειρήσεων.

Δάνεια ανά ύψος ποσού: Πιο ακριβά τα μικρά, φθηνότερα τα μεγάλα

Η διάρθρωση των επιτοκίων με βάση το ύψος του δανείου αναδεικνύει μια γνώριμη πραγματικότητα για την ελληνική αγορά: όσο μικρότερο είναι το ποσό, τόσο ακριβότερη τείνει να είναι η χρηματοδότηση.

Για δάνεια μέχρι 250.000 ευρώ, το μέσο επιτόκιο αυξήθηκε κατά 15 μονάδες βάσης και διαμορφώθηκε στο 4,67%. Για δάνεια από 250.001 ευρώ έως 1 εκατ. ευρώ, μειώθηκε κατά 5 μονάδες βάσης στο 4,23%. Για δάνεια άνω του 1 εκατ. ευρώ, η μείωση ήταν πιο σημαντική, κατά 28 μονάδες βάσης, με το επιτόκιο να υποχωρεί στο 3,48%.

Η εικόνα αυτή παραπέμπει σε μια ευρύτερη χρηματοοικονομική ανισορροπία: οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις με ισχυρότερο προφίλ κινδύνου και υψηλότερη διαπραγματευτική δύναμη δανείζονται σαφώς φθηνότερα, ενώ οι μικρότερες μονάδες επιβαρύνονται με υψηλότερο κόστος.

Τι σημαίνει η μείωση του περιθωρίου: Σήμα αποκλιμάκωσης, αλλά με «ασύμμετρη» μετάδοση

Το γεγονός ότι το επιτοκιακό περιθώριο υποχώρησε κάτω από 4% μπορεί να διαβαστεί ως ένδειξη ότι η ελληνική τραπεζική αγορά περνά σε φάση σταδιακής αποκλιμάκωσης του κόστους δανεισμού. Ωστόσο, η σταθερότητα των καταθετικών επιτοκίων σε πολύ χαμηλά επίπεδα δείχνει ότι η μετάδοση των αλλαγών δεν είναι συμμετρική.

Με απλά λόγια, οι τράπεζες μειώνουν πιο γρήγορα το κόστος για τους νέους δανειολήπτες, αλλά δεν αυξάνουν αντίστοιχα τις αποδόσεις για τους καταθέτες. Αυτό κρατά ζωντανή τη συζήτηση γύρω από την τιμολόγηση καταθετικών προϊόντων και το κατά πόσο η ελληνική αγορά λειτουργεί με ανταγωνιστικούς όρους σε επίπεδο αποταμιευτικών αποδόσεων.

Διαβάστε επίσης; Κρίσιμη Πέμπτη για την ΕΚΤ: Επιτόκια σταθερά, αλλά το ισχυρό ευρώ απειλεί εξαγωγές και ανάπτυξη