Για περισσότερο από μια δεκαετία, το δολάριο λειτουργούσε ως το αυτονόητο σημείο αναφοράς των αγορών: Iσχυρό νόμισμα, ασφαλές καταφύγιο, τελικός αποδέκτης των παγκόσμιων ροών κεφαλαίου σε περιόδους αβεβαιότητας. Το 2025, αυτό το αφήγημα αρχίζει να φθείρεται.
Η πτώση του δολαρίου δεν μοιάζει με μια τυπική διόρθωση. Από τις αρχές του έτους έχει χάσει περίπου 10% της αξίας του και οι αγορές δεν δείχνουν διάθεση να τη θεωρήσουν παροδική. Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται μόνο στα επιτόκια ή στον πληθωρισμό, αλλά στη συνολική αξιοπιστία της αμερικανικής οικονομικής διαχείρισης.
Όπως παρατηρεί ο Economist, ένα νόμισμα δύσκολα μπορεί να λειτουργήσει ως παγκόσμιο καταφύγιο όταν η ίδια η χώρα που το εκδίδει αντιμετωπίζεται ως πηγή αστάθειας. Η ανασφάλεια, με άλλα λόγια, δεν έρχεται απ’ έξω.
Από την απο-δολαριοποίηση στο hedging
Για χρόνια, κάθε υποχώρηση του δολαρίου ερμηνευόταν ως ένδειξη απο-δολαριοποίησης. Σήμερα, όμως, το βάρος πέφτει αλλού: στις ιδιωτικές ροές κεφαλαίων προς αμερικανικές μετοχές και ριψοκίνδυνα assets.
Πολλοί επενδυτές δεν αποχωρούν από τις ΗΠΑ, αλλά καλύπτουν το συναλλαγματικό τους ρίσκο. Το hedging —η πώληση δολαρίων για προστασία από περαιτέρω πτώση— ασκεί σταθερή πίεση στο νόμισμα. Δεν προκαλεί κραχ, αλλά δημιουργεί ένα μόνιμο ρεύμα πωλήσεων, ιδιαίτερα όσο στη στρατηγική αυτή μπαίνουν μεγάλα, μακροπρόθεσμα κεφάλαια.
Ο κίνδυνος αμερικανικής υποαπόδοσης
Το δολάριο στηρίχθηκε τα τελευταία χρόνια σε έναν αυτοτροφοδοτούμενο κύκλο: ισχυρή ανάπτυξη, τεχνολογική υπεροχή, εισροές σε μετοχές, ισχυρό νόμισμα. Ο κύκλος αυτός δείχνει να εξασθενεί.
Η κόπωση των μεγάλων τεχνολογικών μετοχών, οι φόβοι για υπερβολικές αποτιμήσεις και η καλύτερη εικόνα αγορών σε Ευρώπη και Ασία επαναφέρουν το ενδεχόμενο παρατεταμένης αμερικανικής υποαπόδοσης. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η πίεση στο δολάριο εντείνεται και μέσω των διεθνών δεικτών, καθώς μειώνεται το βάρος των αμερικανικών assets και επιταχύνονται οι πωλήσεις.
Το ιστορικό προηγούμενο του 2002–2008, όταν το δολάριο έχασε περίπου 40% μετά το σκάσιμο της dotcom φούσκας, επιστρέφει ολοένα συχνότερα στις αναλύσεις των αγορών.
Όταν τα Treasuries δεν προστατεύουν
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αλλαγή στη συμπεριφορά των αμερικανικών ομολόγων. Σε πρόσφατα επεισόδια, οι μετοχές υποχώρησαν ενώ οι αποδόσεις των Treasuries αυξήθηκαν — ένδειξη ότι το αφήγημα του «ασφαλούς καταφυγίου» αρχίζει να ραγίζει.
Όταν η ίδια η αμερικανική πολιτική θεωρείται πηγή αστάθειας, η ανασφάλεια, όπως σχολιάζει ο Economist, «έρχεται από μέσα στο σπίτι».
Fed και πολιτικός κίνδυνος
Σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση για την ηγεσία της Federal Reserve αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η πιθανή ανάληψη της προεδρίας της από τον Κέβιν Γουόρς δεν προβληματίζει τόσο για τη νομισματική του στάση, όσο για τον κίνδυνο μεγαλύτερης πολιτικοποίησης της Fed.
Ακόμη και η αμφιβολία γύρω από την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας αρκεί για να ενσωματωθεί πρόσθετο ασφάλιστρο κινδύνου στο δολάριο — ένα στήριγμα που αποδείχθηκε βραχύβιο.
Χωρίς διάδοχο, αλλά όχι άτρωτο
Παρά τις πιέσεις, δεν υπάρχει άμεσος διάδοχος του δολαρίου ως παγκόσμιου νομίσματος αναφοράς. Όμως δεν χρειάζεται να χάσει την ηγεμονία του για να χάσει αξία.
Η στήριξή του εξαρτάται όλο και περισσότερο από την υπεραπόδοση των αμερικανικών assets — μια εύθραυστη βάση σε έναν κόσμο γεωπολιτικών εντάσεων, υψηλών ελλειμμάτων και πολιτικής αβεβαιότητας.
Το δολάριο μπορεί να συνεχίσει να υποχωρεί όχι επειδή αντικαθίσταται, αλλά επειδή η εμπιστοσύνη γίνεται πιο επιλεκτική. Και σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ακόμη και το ισχυρότερο νόμισμα του κόσμου αποδεικνύεται λιγότερο ανθεκτικό απ’ όσο έμοιαζε.
Μ.Η.Τ. 242183