Το σκηνικό στη Μέση Ανατολή παραμένει ρευστό, με ταυτόχρονες κινήσεις αποκλιμάκωσης και έντασης.
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες τόσο για την πορεία των συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν όσο και για τη σταθερότητα σε Λίβανο και θαλάσσιες οδούς ζωτικής σημασίας, όπως τα Στενά του Ορμούζ.
Διπλωματικό θρίλερ στην Ουάσινγκτον: Ισραήλ και Λίβανος σε απευθείας επαφές μετά από δεκαετίες
Σε τροχιά επανεκκίνησης φαίνεται να εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με πληροφορίες να συγκλίνουν σε δεύτερο γύρο συνομιλιών εντός των επόμενων ημερών στο Ισλαμαμπάντ (μέχρι την Πέμπτη). Την ίδια ώρα, παράλληλα μέτωπα αποκλιμάκωσης διαμορφώνονται σε Λίβανο και ευρύτερη περιοχή, ενώ η ΕΕ εξετάζει ενεργότερη εμπλοκή στο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ.
Σε εντατικούς διπλωματικούς ρυθμούς κινούνται Ουάσινγκτον και Τεχεράνη, με στόχο την πραγματοποίηση δεύτερου γύρου συνομιλιών μέσα στα επόμενα 24ωρα στο Ισλαμαμπάντ. Την προοπτική αυτή επιβεβαίωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας στη New York Post, αν και η ιρανική πλευρά τηρεί προς το παρόν επιφυλακτική στάση, δηλώνοντας άγνοια για οριστικοποίηση νέας συνάντησης.
Στο παρασκήνιο, Πακιστάν, Αίγυπτος και Τουρκία εμφανίζονται να διαδραματίζουν ρόλο διαμεσολαβητή, διατηρώντας ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας και με τις δύο πλευρές. Ενδεικτική της εύθραυστης αποκλιμάκωσης θεωρείται και η απόφαση του Ιράν να περιορίσει προσωρινά τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, σε μια προσπάθεια να διευκολυνθεί το κλίμα των συνομιλιών.
Παράλληλη κινητικότητα σε Ισραήλ–Λίβανο
Σημαντική εξέλιξη καταγράφηκε και στο μέτωπο Ισραήλ–Λιβάνου, όπου ολοκληρώθηκαν συνομιλίες στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ με αντικείμενο την κατάπαυση του πυρός. Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο, έκανε λόγο για «ιστορική ευκαιρία», ενώ σύμφωνα με πληροφορίες οι δύο πλευρές προσέγγισαν ζητήματα όπως ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ.
Το Ισραήλ φέρεται να κατέθεσε σχέδιο τριών ζωνών για τον Λίβανο, επιδιώκοντας μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στα σύνορα, σε μια συγκυρία όπου η διεθνής πίεση για αποκλιμάκωση εντείνεται.
ΕΕ: Σενάρια για πολυεθνική αποστολή στο Ορμούζ
Με τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ να διατηρείται στα Στενά του Ορμούζ, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει τη συγκρότηση πολυεθνικής ναυτικής αποστολής. Ήδη, Γαλλία και Βρετανία αναμένεται να συμπροεδρεύσουν σε τηλεδιάσκεψη υψηλού επιπέδου την Παρασκευή.
Οι συζητήσεις επικεντρώνονται:
στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας,
στην ασφάλεια των θαλάσσιων οδών,
και σε πιθανά οικονομικά μέτρα κατά του Ιράν, εφόσον συνεχιστεί ο περιορισμός της διέλευσης.
Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η απελευθέρωση εγκλωβισμένων πλοίων και πληρωμάτων, καθώς και ο συντονισμός με τη ναυτιλιακή βιομηχανία για την επανέναρξη των διελεύσεων.
Στα 270 δισ. δολάρια οι ζημιές για το Ιράν
Σε αυτό το πλαίσιο, η Τεχεράνη αποτιμά τις απώλειες από τα πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ σε περίπου 270 δισ. δολάρια, σύμφωνα με την κυβερνητική εκπρόσωπο Φατεμέχ Μοχατζεράνι. Το ποσό παραμένει υπό αναθεώρηση, ενώ εντάσσεται στις βασικές διεκδικήσεις της ιρανικής πλευράς.
Μεταξύ των όρων που θέτει το Ιράν για μια ενδεχόμενη συμφωνία περιλαμβάνονται:
η αναγνώριση του δικαιώματος εμπλουτισμού ουρανίου,
η καταβολή αποζημιώσεων,
και η πλήρης άρση των κυρώσεων.
Η απαίτηση για πολεμικές αποζημιώσεις αναδεικνύεται σε κεντρικό σημείο των διαπραγματεύσεων, περιπλέκοντας την επίτευξη συμφωνίας.
Νομικές και διπλωματικές εντάσεις
Την ίδια ώρα, νέα εστία έντασης προκύπτει μεταξύ Ισραήλ και Ισπανίας. Η ισραηλινή ΜΚΟ Shurat HaDin προσέφυγε στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, ζητώντας να εξεταστεί ενδεχόμενη ευθύνη του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ για εξαγωγές προϊόντων διπλής χρήσης προς το Ιράν.
Ειδικότερα, κατηγορεί την Ισπανία ότι παρέχει «εξαρτήματα που απαιτούνται από το καθεστώς της Τεχεράνης και τους εκπροσώπους του για στρατιωτικούς σκοπούς». Σε έγγραφο που υποβλήθηκε βάσει του άρθρου 15 του Καταστατικού της Ρώμης, υποστηρίζεται ότι η Ισπανία ενέκρινε την εξαγωγή προϊόντων λεγόμενης διπλής χρήσης, αξίας περίπου 1,3 εκατομμυρίων ευρώ, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε πυροκροτητές και άλλες εφαρμογές που σχετίζονται με εκρηκτικά.
Η κίνηση εντάσσεται στο ήδη τεταμένο διπλωματικό κλίμα που έχει διαμορφωθεί μετά τον πόλεμο στη Γάζα και την αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους από τη Μαδρίτη.
ΔΝΤ: Έκτακτη χρηματοδότηση για τον Λίβανο
Παράλληλα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με τον Λίβανο για πακέτο έκτακτης χρηματοδότησης ύψους 800 εκατ. έως 1 δισ. δολαρίων. Στόχος είναι η στήριξη της οικονομίας και η αντιμετώπιση των συνεπειών της σύγκρουσης. Τον Μάρτιο του 2020, ο Λίβανος αθέτησε την αποπληρωμή διεθνών χρεών ύψους περίπου 30 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι συζητήσεις περιλαμβάνουν:
δημοσιονομική ενίσχυση,
ανθρωπιστική βοήθεια,
και πιθανό ευρύτερο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων.
Ωστόσο, η πρόσβαση του Λιβάνου σε άμεση χρηματοδότηση παραμένει περιορισμένη λόγω της κατάστασης αθέτησης πληρωμών στην οποία βρίσκεται από το 2020.
Μ.Η.Τ. 242183