Η ΕΕ χαλαρώνει προσωρινά το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων λόγω ενεργειακής κρίσης, επιτρέποντας μεγαλύτερες επιδοτήσεις σε επιχειρήσεις
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργοποιεί εκ νέου τα αντανακλαστικά κρίσης, επιλέγοντας να χαλαρώσει προσωρινά το αυστηρό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, σε μια προσπάθεια να απορροφήσει τους κραδασμούς από το νέο ενεργειακό σοκ. Η απόφαση, που φέρει τη σφραγίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνει στα κράτη-μέλη αυξημένη ευελιξία για επιδοτήσεις προς επιχειρήσεις που πιέζονται ασφυκτικά από την εκτόξευση του κόστους ενέργειας και πρώτων υλών, σε ένα περιβάλλον που επιβαρύνεται από τη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή.
Η παρέμβαση έχει σαφώς προσωρινό χαρακτήρα, με χρονικό ορίζοντα έως το τέλος του έτους, αλλά το μήνυμα είναι ισχυρό: η Ευρώπη επιλέγει να θωρακίσει την παραγωγική της βάση πριν η κρίση αφήσει μόνιμα σημάδια στην ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα.
Επιδοτήσεις με βάση την κατανάλωση – Η «νέα λογική» στήριξης επιχειρήσεων
Στην καρδιά της απόφασης βρίσκεται μια πιο ευέλικτη προσέγγιση στις κρατικές ενισχύσεις. Οι κυβερνήσεις αποκτούν πλέον τη δυνατότητα να στηρίζουν επιχειρήσεις με μεγαλύτερη ακρίβεια, συνδέοντας την ενίσχυση με την πραγματική κατανάλωση ενέργειας ή κρίσιμων εισροών, όπως τα καύσιμα και τα λιπάσματα.
Η προσέγγιση αυτή μετατοπίζει το βάρος από τις οριζόντιες επιδοτήσεις σε πιο στοχευμένα εργαλεία, επιτρέποντας καλύτερη κατανομή των πόρων και ενισχύοντας τις επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο. Στόχος, όπως επισημαίνει η Κομισιόν, είναι να αποφευχθεί ένα κύμα αποδυνάμωσης της παραγωγικής δραστηριότητας που θα μπορούσε να πλήξει ανεπανόρθωτα ολόκληρους κλάδους.
Η αρμόδια επίτροπος Ανταγωνισμού, Τερέζα Ριμπέρα, ξεκαθαρίζει ότι η αντίδραση έπρεπε να είναι άμεση, καθώς η νέα άνοδος των τιμών ενέργειας απειλεί να μεταφερθεί σε όλη την οικονομία, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό και περιορίζοντας τα περιθώρια επενδύσεων.
Ενεργειακός λογαριασμός +22 δισ. ευρώ – Η πίεση στις ευρωπαϊκές οικονομίες
Η απόφαση δεν λαμβάνεται σε κενό. Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με αυξημένο ενεργειακό κόστος, το οποίο επιδεινώθηκε μετά τη νέα γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο λογαριασμός για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά τουλάχιστον 22 δισ. ευρώ από την έναρξη της κρίσης.
Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει την ένταση της πίεσης που δέχονται οι ευρωπαϊκές οικονομίες, σε μια συγκυρία όπου ο πληθωρισμός παραμένει ανθεκτικός και το κόστος παραγωγής κινείται ανοδικά. Η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μετατρέπεται σε κεντρική προτεραιότητα, ιδίως απέναντι σε οικονομίες που διαθέτουν φθηνότερη ενέργεια ή πιο επιθετικές πολιτικές ενίσχυσης.
Ο κίνδυνος «ανισορροπιών» – Οι ενστάσεις για τις μικρότερες οικονομίες
Παρά την αναγκαιότητα της παρέμβασης, δεν λείπουν οι επιφυλάξεις στο εσωτερικό της Ένωσης. Ορισμένοι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι η εκτεταμένη χρήση κρατικών ενισχύσεων ενδέχεται να ενισχύσει τις ανισότητες μεταξύ των κρατών-μελών, καθώς οι χώρες με μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια θα μπορούν να στηρίξουν πιο γενναία τις επιχειρήσεις τους.
Το ενδεχόμενο αυτό δημιουργεί ένα λεπτό ισοζύγιο μεταξύ άμεσης στήριξης και διατήρησης ισότιμων όρων ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά. Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ευρώπη κινείται σε αυτό το μονοπάτι. Αντίστοιχη χαλάρωση είχε εφαρμοστεί τόσο κατά την περίοδο της πανδημίας όσο και στην ενεργειακή κρίση του 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Διαβάστε επίσης; Έκθεση ΕΚΤ: Πολίτες και επιχειρήσεις φοβούνται έκρηξη πληθωρισμού – Οι επιπτώσεις στην οικονομία
Μ.Η.Τ. 242183