ΕΚΤ: Το δίλημμα, ο πληθωρισμός και τα επιτόκια

Της Μαρίας Αναστασιάδη

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα καλείται να διαχειριστεί ένα ολοένα πιο περίπλοκο οικονομικό περιβάλλον, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών της ενέργειας εντείνουν τις ανησυχίες για ένα νέο κύμα πληθωρισμού στην Ευρωζώνη. Παρ’ όλα αυτά, παρότι ήδη παρατηρούνται έντονες πληθωριστικές πιέσεις σε βασικούς δείκτες, τα στοιχεία που εξετάζονται δεν οδηγούν ακόμη σε σαφή απόφαση για άμεση αύξηση των επιτοκίων.

Με την έναρξη της διήμερης συνεδρίασης της ΕΚΤ, τα δεδομένα που αναλύει ο επικεφαλής οικονομολόγος Φίλιπ Λέιν παρουσιάζουν αντιφατική εικόνα.

Αφενός, ο πληθωρισμός επιταχύνεται και οι προσδοκίες για μελλοντικές αυξήσεις τιμών ενισχύονται σημαντικά. Αφετέρου, η οικονομική δραστηριότητα δείχνει σημάδια επιβράδυνσης, η χρηματοδότηση γίνεται πιο δύσκολη και οι αυξημένες αποδόσεις των ομολόγων μειώνουν την ανάγκη για άμεση δράση από την κεντρική τράπεζα.

Πληθωρισμός και ανησυχίες για στασιμοπληθωρισμό

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία προκαλούν έντονο προβληματισμό τόσο στους αναλυτές όσο και στους κεντρικούς τραπεζίτες. Οι δείκτες PMI του Απριλίου κατέγραψαν πτώση της επιχειρηματικής δραστηριότητας για πρώτη φορά από το 2024, με τον τομέα των υπηρεσιών να εμφανίζει σημαντική επιδείνωση.

Παράλληλα, πολλές επιχειρήσεις αυξάνουν παραγγελίες και αποθέματα σε μια προσπάθεια να προλάβουν πιθανές ελλείψεις και περαιτέρω αυξήσεις κόστους.Οι πιέσεις στο κόστος παραγωγής βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα — από τα μεγαλύτερα των τελευταίων δεκαετιών — γεγονός που ενισχύει τους φόβους για στασιμοπληθωρισμό, δηλαδή συνδυασμό υψηλού πληθωρισμού και ασθενούς ανάπτυξης.

Οι αγορές προεξοφλούν αυξήσεις επιτοκίων

Παρά τη συγκρατημένη στάση της ΕΚΤ, οι αγορές και αρκετοί οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η άνοδος του πληθωρισμού θα οδηγήσει τελικά σε αύξηση επιτοκίων τους επόμενους μήνες.Η οικονομολόγος της DZ Bank, Σόνια Μάρτεν, επισημαίνει ότι θεωρητικά η ΕΚΤ θα μπορούσε να αγνοήσει προσωρινά την άνοδο των τιμών. Ωστόσο, η εμπειρία του προηγούμενου ενεργειακού σοκ παραμένει έντονη και πιθανότατα θα οδηγήσει την τράπεζα σε μια πιο αποφασιστική στάση.

Ανάλογες εκτιμήσεις εκφράζουν και οικονομολόγοι της Goldman Sachs, υπογραμμίζοντας ότι οι πληθωριστικές προσδοκίες αυξάνονται ταχύτερα από τις αρχικές προβλέψεις.

Ανησυχία των καταναλωτών για τις τιμές

Οι πολίτες της Ευρωζώνης εμφανίζονται ιδιαίτερα ανήσυχοι για την εξέλιξη του πληθωρισμού.Οι προσδοκίες για τις τιμές τους επόμενους 12 μήνες έχουν αυξηθεί αισθητά, ενώ ανοδική πορεία καταγράφουν και οι εκτιμήσεις για την επόμενη τριετία.

Η τάση αυτή προβληματίζει την ΕΚΤ, καθώς η πεποίθηση ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται μπορεί να ενισχύσει τον πληθωρισμό μέσω αυξήσεων μισθών και τιμών από τις επιχειρήσεις.

Ταυτόχρονα, άλλοι δείκτες δείχνουν ότι η οικονομία της Ευρωζώνης παραμένει εύθραυστη. Έρευνες αποτυπώνουν αυξανόμενες δυσκολίες στη χρηματοδότηση και υψηλότερο κόστος δανεισμού για τις επιχειρήσεις. Η οικονομική εμπιστοσύνη υποχωρεί, ενώ αρκετοί κλάδοι συνεχίζουν να προβλέπουν αυξήσεις τιμών πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο.

Πρώιμα στοιχεία για το ΑΕΠ δείχνουν περιορισμένη ανάπτυξη ή ακόμη και νέες συρρικνώσεις σε ορισμένες χώρες. Η Ιρλανδία εισήλθε σε νέο τρίμηνο ύφεσης, ενώ στο Βέλγιο η ανάπτυξη παρέμεινε οριακή.

Η επίδραση της κρίσης του 2022

Στο εσωτερικό της ΕΚΤ παραμένει έντονη η εμπειρία του πληθωριστικού σοκ που ακολούθησε τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η πρόεδρος Κριστίν Λαγκάρντ έχει τονίσει ότι εκείνη η περίοδος άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο πολίτες και επιχειρήσεις αντιλαμβάνονται τον πληθωρισμό. Όπως σημειώνει, μια ολόκληρη γενιά βίωσε για πρώτη φορά υψηλά επίπεδα τιμών και πλέον αντιδρά πιο άμεσα σε αντίστοιχες εξελίξεις. Αυτός είναι και ο λόγος που η ΕΚΤ παραμένει ιδιαίτερα προσεκτική, προκειμένου να αποτρέψει την παγίωση νέων πληθωριστικών προσδοκιών.

Προς το παρόν, πάντως, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προσφέρουν ακόμη ένα ξεκάθαρο επιχείρημα υπέρ άμεσης αύξησης των επιτοκίων.