Η Ελλάδα δεύτερη στην ΕΕ σε κίνδυνο φτώχειας. Ανάλυση για πληθωρισμό, ακρίβεια, αγοραστική δύναμη και κοινωνικές ανισότητες
Η νέα αποτύπωση της Eurostat για το 2025 δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. Η Ελλάδα βρίσκεται ξανά στην κορυφή μιας από τις πιο ανησυχητικές ευρωπαϊκές κατατάξεις, με το 27,5% του πληθυσμού να αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Τα επίσημα στοιχεία για τη φτώχεια της Eurostat δείχνουν ότι πρόκειται για τη δεύτερη χειρότερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω μόνο από τη Βουλγαρία, επιβεβαιώνοντας ότι η κοινωνική πίεση όχι μόνο παραμένει, αλλά εντείνεται.
Η συγκυρία επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Η ενεργειακή αστάθεια που συνδέεται με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η αναταραχή στις αγορές καυσίμων έχουν πυροδοτήσει νέο κύμα ανατιμήσεων. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα κινήθηκε στο 4,6% τον Απρίλιο, ξεπερνώντας αισθητά τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 3%.
Ωστόσο, η πραγματική πίεση δεν αποτυπώνεται μόνο στους επίσημους δείκτες. Ο λεγόμενος «αντιληπτός πληθωρισμός», σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έφτασε το 10,1% για τους Έλληνες καταναλωτές, σχεδόν τριπλάσιος από τον αντίστοιχο μέσο όρο της Ευρωζώνης. Πρόκειται για τον πληθωρισμό που βιώνεται καθημερινά, μέσα από τις τιμές σε τρόφιμα, ενέργεια και βασικά αγαθά, δηλαδή εκεί όπου «πονάει» πραγματικά το εισόδημα.
Ακρίβεια, στέγαση και χαμηλή αγοραστική δύναμη – Η παγίδα της «σιωπηλής φτωχοποίησης»
Πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια βαθύτερη δομική αδυναμία. Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης σε όρους αγοραστικής δύναμης, με έναν μέσο πολίτη να μπορεί να καταναλώσει μόλις το 68% των αγαθών που αντιστοιχούν στον μέσο Ευρωπαίο. Η απόσταση αυτή δεν μειώνεται, αντίθετα τείνει να παγιώνεται.
Η ακρίβεια λειτουργεί διαβρωτικά. Οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί σωρευτικά πάνω από 30% την περίοδο 2022–2025, ενώ το κόστος στέγασης συνεχίζει να επιβαρύνει ασφυκτικά τα νοικοκυριά, με τα ενοίκια να καταγράφουν ετήσιες αυξήσεις της τάξης του 10%. Οι αυξήσεις στον κατώτατο μισθό δεν κατάφεραν να καλύψουν αυτή την έκρηξη τιμών, με αποτέλεσμα το διαθέσιμο εισόδημα να συμπιέζεται.
Το αποτέλεσμα είναι μια μορφή «σιωπηλής φτωχοποίησης». Δεν πρόκειται για απότομη κατάρρευση, αλλά για σταδιακή απώλεια αγοραστικής δύναμης, που μεταφράζεται σε περιορισμό κατανάλωσης, αυξημένη αβεβαιότητα και διαρκή πίεση στην καθημερινότητα. Η ελληνική οικονομία μπορεί να εμφανίζει ρυθμούς ανάπτυξης, όμως η διάχυση αυτής της ανάπτυξης στα νοικοκυριά παραμένει άνιση.
Ευρωπαϊκή εικόνα και κοινωνικές ανισότητες – Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, περίπου 92,7 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 20,9% του συνολικού πληθυσμού. Παρά τη μικρή βελτίωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος, οι αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν έντονες, με χώρες όπως η Ρουμανία να ακολουθούν την Ελλάδα και τη Βουλγαρία στις υψηλότερες θέσεις, ενώ στον αντίποδα βρίσκονται οικονομίες όπως η Ολλανδία και η Τσεχία με σαφώς χαμηλότερα ποσοστά.
Τα στοιχεία δείχνουν επίσης ποιοι είναι οι πιο ευάλωτοι. Οι γυναίκες εμφανίζουν υψηλότερο κίνδυνο από τους άνδρες, οι νέοι ηλικίας 18 έως 24 ετών καταγράφουν τα μεγαλύτερα ποσοστά έκθεσης, ενώ η ανεργία παραμένει ο ισχυρότερος παράγοντας φτωχοποίησης. Περισσότεροι από έξι στους δέκα ανέργους στην Ευρώπη βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας, αποτυπώνοντας τη στενή σύνδεση μεταξύ απασχόλησης και κοινωνικής συνοχής.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και το μορφωτικό επίπεδο. Όσο χαμηλότερη είναι η εκπαίδευση, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα οικονομικού αποκλεισμού, ενισχύοντας έναν φαύλο κύκλο ανισοτήτων που δύσκολα ανατρέπεται χωρίς στοχευμένες πολιτικές.
Η Ευρώπη συνολικά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει κοινωνικές πιέσεις, αλλά στην Ελλάδα το πρόβλημα εμφανίζεται πιο έντονο, πιο διαρθρωτικό και πιο επίμονο. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο των τελευταίων δεδομένων.
Διαβάστε επίσης; ΕΛΣΤΑΤ: 2,8 εκατομμύρια Έλληνες στο όριο της φτώχειας
Μ.Η.Τ. 242183