«Τέλος» στη μισθολογική μυστικότητα: Έρχονται σαρωτικές αλλαγές σε μισθούς, προσλήψεις και bonus ανδρών-γυναικών
Σε μια περίοδο όπου η αγορά εργασίας βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει στο τραπέζι ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα του ιδιωτικού τομέα: τις πραγματικές διαφορές στις αμοιβές ανδρών και γυναικών και τη μέχρι σήμερα αδιαφανή λειτουργία πολλών επιχειρήσεων γύρω από τους μισθούς.
Η ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2023/970 δεν αποτελεί μια απλή τυπική ευρωπαϊκή υποχρέωση. Πρόκειται ουσιαστικά για μια βαθιά αλλαγή φιλοσοφίας στον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφώνονται οι αμοιβές, οι προσλήψεις και η μισθολογική πολιτική των επιχειρήσεων τα επόμενα χρόνια. Για πρώτη φορά, η μισθολογική διαφάνεια μετατρέπεται από εσωτερική επιλογή κάθε εταιρείας σε θεσμική υποχρέωση, με συγκεκριμένους κανόνες, ελέγχους και πιθανές παρεμβάσεις.
Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, συνέχισε τον κύκλο επαφών με τους Εθνικούς Κοινωνικούς Εταίρους, επιδιώκοντας να καταγραφούν οι θέσεις εργοδοτών και εργαζομένων πριν από την οριστική διαμόρφωση του νομοσχεδίου. Στη σύσκεψη συμμετείχαν οι επικεφαλής των σημαντικότερων παραγωγικών και συνδικαλιστικών φορέων της χώρας, μεταξύ αυτών η ΓΣΕΕ, ο ΣΕΒ, η ΓΣΕΒΕΕ, η ΕΣΕΕ και ο ΣΕΤΕ.
Το υπουργείο επιχειρεί να παρουσιάσει τη μεταρρύθμιση ως μια αναγκαία προσαρμογή στα νέα ευρωπαϊκά δεδομένα, όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για παρέμβαση που επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία χιλιάδων επιχειρήσεων και αλλάζει τις ισορροπίες στις εργασιακές σχέσεις.
Η νέα Οδηγία στοχεύει ξεκάθαρα στον περιορισμό των έμφυλων μισθολογικών ανισοτήτων, οι οποίες εξακολουθούν να καταγράφονται σε ολόκληρη την Ευρώπη, ακόμη και σε χώρες με ανεπτυγμένα συστήματα εργασιακής προστασίας. Η βασική φιλοσοφία είναι ότι εργαζόμενοι που παρέχουν ίδια ή ισότιμη εργασία πρέπει να αμείβονται με τον ίδιο τρόπο, χωρίς διαφοροποιήσεις λόγω φύλου.
Οι μεγάλες αλλαγές που έρχονται: Υποχρεωτικές αποκαλύψεις μισθών και νέα δικαιώματα για εργαζόμενους
Το νέο πλαίσιο αλλάζει από τη βάση τη διαδικασία προσλήψεων. Οι επιχειρήσεις θα υποχρεώνονται πλέον να αποκαλύπτουν από την αρχή το επίπεδο αμοιβής ή το εύρος μισθού για κάθε θέση εργασίας, είτε μέσα στην αγγελία είτε πριν από τη συνέντευξη. Η πρακτική των «ανοιχτών διαπραγματεύσεων χωρίς μισθολογική βάση», που κυριαρχούσε επί χρόνια στην αγορά, οδηγείται ουσιαστικά σε περιορισμό.
Παράλληλα, οι εργοδότες δεν θα μπορούν πλέον να ζητούν από τους υποψηφίους πληροφορίες για προηγούμενες αποδοχές, πρακτική που συχνά λειτουργούσε ως μηχανισμός πίεσης για χαμηλότερους μισθούς, ιδιαίτερα σε γυναίκες εργαζόμενες ή σε εργαζόμενους που άλλαζαν θέση υπό καθεστώς επαγγελματικής ανασφάλειας.
Οι αλλαγές επεκτείνονται και στη διάρκεια της εργασιακής σχέσης. Οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα να γνωρίζουν με ποια κριτήρια καθορίζονται οι αμοιβές τους, πώς προκύπτουν οι αυξήσεις και με ποιο σύστημα αποφασίζονται οι μισθολογικές εξελίξεις μέσα σε μια επιχείρηση.
Το πιο ηχηρό μήνυμα, ωστόσο, αφορά τη λεγόμενη «μισθολογική μυστικότητα». Η Ευρωπαϊκή Οδηγία απαγορεύει ρητά συμβατικούς όρους που εμποδίζουν τους εργαζόμενους να αποκαλύπτουν ή να συζητούν τις αποδοχές τους όταν αυτό συνδέεται με ζητήματα ίσης αμοιβής. Πρόκειται για αλλαγή με ισχυρό συμβολικό αλλά και πρακτικό αποτύπωμα, καθώς για δεκαετίες οι μισθοί αποτελούσαν ένα σχεδόν «απαγορευμένο θέμα» στους περισσότερους χώρους εργασίας.
Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις θα υποχρεώνονται να δημοσιοποιούν αναλυτικά στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα ανδρών και γυναικών, τις διαφοροποιήσεις στα bonus, τις αποκλίσεις ανά κατηγορία εργαζομένων αλλά και τα διάμεσα επίπεδα αποδοχών.
Το νέο καθεστώς ουσιαστικά μεταφέρει το βάρος εξήγησης στις ίδιες τις επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται πλέον να αποδεικνύουν ότι τυχόν μισθολογικές αποκλίσεις βασίζονται σε αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια.
Το όριο του 5% που αλλάζει τα δεδομένα – Οι επιχειρήσεις υπό διαρκή έλεγχο
Η πιο κρίσιμη διάταξη της νέας Οδηγίας αφορά το όριο μισθολογικής απόκλισης του 5%, το οποίο λειτουργεί ως σημείο ενεργοποίησης διορθωτικών παρεμβάσεων. Εφόσον προκύπτει διαφορά αποδοχών ίση ή μεγαλύτερη του 5% μεταξύ ανδρών και γυναικών και αυτή δεν μπορεί να αιτιολογηθεί αντικειμενικά, τότε η επιχείρηση υποχρεώνεται να προχωρήσει σε αναμόρφωση της μισθολογικής της δομής.
Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα αυστηρή, καθώς δημιουργεί στην πράξη ένα νέο καθεστώς μόνιμου εσωτερικού ελέγχου για μεγάλες εταιρείες και οργανισμούς. Νομικοί και στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι το νέο πλαίσιο ενδέχεται να αυξήσει σημαντικά τόσο τις εργατικές διεκδικήσεις όσο και τις πιέσεις για αναπροσαρμογές μισθών.
Από την πλευρά τους, εργοδοτικοί φορείς εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στο αυξημένο διοικητικό κόστος και στις νέες υποχρεώσεις δημοσιοποίησης στοιχείων, καθώς αρκετές επιχειρήσεις θεωρούν ότι δημιουργείται ένα σύνθετο και απαιτητικό σύστημα συμμόρφωσης.
Στον αντίποδα, εργαζόμενοι και συνδικαλιστικές οργανώσεις θεωρούν ότι η νέα νομοθεσία μπορεί να λειτουργήσει ως ουσιαστικό εργαλείο περιορισμού των διακρίσεων, ειδικά σε θέσεις υψηλής ευθύνης όπου οι μισθολογικές αποκλίσεις παραμένουν μεγάλες.
Το πόρισμα της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής έχει ήδη παραδοθεί στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου από την πρόεδρο της επιτροπής, Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου, ενώ η κυβέρνηση επιδιώκει τώρα να ενσωματώσει στη τελική μορφή του νομοσχεδίου τόσο τις παρατηρήσεις των κοινωνικών εταίρων όσο και τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Διαβάστε επίσης; ΕΚΤ: Νέος γύρος αυξήσεων στους μισθούς στη ζώνη του ευρώ – Φόβος για νέο πληθωριστικό κύμα
Μ.Η.Τ. 242183