Η Fitch Solutions εκτιμά συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ έως τα τέλη Ιουνίου, αλλά προειδοποιεί για αργή ομαλοποίηση
Σε μια παρατεταμένη και εξαιρετικά εύθραυστη φάση εκεχειρίας βλέπει τη σύγκρουση γύρω από το Ιράν η Fitch Solutions BMI, εκτιμώντας ότι η διπλωματική λύση παραμένει το βασικό σενάριο, αλλά όχι άμεση ούτε χωρίς σοβαρούς κινδύνους. Σύμφωνα με την ανάλυσή της, ΗΠΑ και Ιράν είναι πιθανό να καταλήξουν σε προκαταρκτική συμφωνία για τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, όμως αυτό δεν αναμένεται πριν από τα μέσα έως τα τέλη Ιουνίου.
Η νέα εκτίμηση μεταθέτει χρονικά την προοπτική αποκλιμάκωσης, καθώς η Fitch Solutions ανέμενε προηγουμένως μια συμφωνία ήδη από τα μέσα Μαΐου. Η καθυστέρηση αυτή έχει μεγάλη σημασία για τις ενεργειακές αγορές, τη ναυσιπλοΐα και τον παγκόσμιο πληθωρισμό, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους πιο κρίσιμους διαύλους για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η εταιρεία αναλύσεων, η οποία ανήκει στον όμιλο Fitch, θεωρεί ότι η εκεχειρία μπορεί να διατηρηθεί, έστω με περιοδικές αναζωπυρώσεις. Οι πρόσφατες ανταλλαγές επιθέσεων, όπως σημειώνει, φαίνεται ότι παρέμειναν κάτω από το όριο μιας γενικευμένης κλιμάκωσης, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να αποφεύγει μια ανεξέλεγκτη στρατιωτική διεύρυνση της κρίσης.
Ωστόσο, η διπλωματική οδός παραμένει γεμάτη αβεβαιότητες. Η Fitch Solutions διατηρεί υψηλή την πιθανότητα σεναρίου κλιμάκωσης, στο 45%, κυρίως εάν οι συνομιλίες αποτύχουν ή εάν η στάση της Τεχεράνης για τα Στενά του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα καταστήσει πολιτικά δύσκολη μια συμφωνία για την Ουάσιγκτον. Ο κίνδυνος λανθασμένου υπολογισμού, κακής επικοινωνίας ή ανεξέλεγκτης αντίδρασης παραμένει μεγάλος.
Ένα δεύτερο ενδεχόμενο είναι η παράταση της σημερινής κατάστασης και μετά τον Ιούνιο, ειδικά εάν οι αγορές πετρελαίου και οι χρηματοπιστωτικές αγορές δεν αντιδράσουν με πανικό. Σε αυτή την περίπτωση, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να θεωρήσουν ότι έχουν περισσότερο χρόνο για να αυξήσουν την οικονομική πίεση προς το ιρανικό καθεστώς. Η Fitch Solutions προειδοποιεί, όμως, ότι ένας παρατεταμένος αποκλεισμός του Ορμούζ πιθανότερα θα ωθούσε το Ιράν σε επιθέσεις κατά κρατών του Κόλπου ή εμπορικών πλοίων, αντί σε ουσιαστικές παραχωρήσεις.
Υπάρχει και τρίτος κίνδυνος. H μονομερής αποχώρηση των ΗΠΑ από τον πόλεμο χωρίς συμφωνία. Ένα τέτοιο σενάριο θα άφηνε de facto στο Ιράν μεγαλύτερο έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, αλλά χωρίς άρση κυρώσεων. Αυτό θα κρατούσε τη Μέση Ανατολή σε μόνιμη αβεβαιότητα και θα συντηρούσε υψηλό γεωπολιτικό ασφάλιστρο στις διεθνείς αγορές.
Τα Στενά του Ορμούζ δεν επιστρέφουν γρήγορα στην κανονικότητα
Ακόμη και εάν υπάρξει συμφωνία για να παραμείνουν τα Στενά του Ορμούζ λειτουργικά «ανοιχτά», η Fitch Solutions ξεκαθαρίζει ότι αυτό δεν σημαίνει άμεση επιστροφή στην εμπορική κανονικότητα. Η ναυσιπλοΐα θα παραμείνει περιορισμένη τουλάχιστον έως τα μέσα ή τα τέλη Ιουνίου, με λίγες διελεύσεις, επιλεκτικές εγκρίσεις και αυξημένη ιρανική εποπτεία.
Η βασική εικόνα που περιγράφει ο οίκος είναι ένα Ορμούζ τυπικά ανοικτό, αλλά πρακτικά δυσλειτουργικό. Οι διελεύσεις αναμένεται να γίνονται κυρίως μέσω της βόρειας λωρίδας του Σχεδίου Διαχωρισμού Κυκλοφορίας, μιας διαδρομής που είναι στενότερη, πιο ρηχή σε ορισμένα σημεία και πιο εκτεθειμένη σε επιχειρησιακούς κινδύνους σε σχέση με το κεντρικό κανάλι που χρησιμοποιούνταν πριν από την κρίση.
Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από τις ιρανικές απαιτήσεις αδειοδότησης, τα πιθανά διόδια και τη διακριτική ευχέρεια επιβολής ελέγχων. Ακόμη και ένα επίσημο «άνοιγμα» του κεντρικού στενού δεν αρκεί για την πλήρη αποκατάσταση των ροών, καθώς οι ναυτιλιακές εταιρείες θα συνεχίσουν να σταθμίζουν τον κίνδυνο επιθέσεων, ναρκών, αυξημένων ασφαλίστρων πολέμου και καθυστερήσεων.
Στη νότια πλευρά, οι διαδρομές μέσω των υδάτων του Ομάν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων μπορούν να λειτουργήσουν μόνο ως ατελές υποκατάστατο. Παρότι είναι πλεύσιμες, προσφέρουν μικρότερα περιθώρια ελιγμών και δεν μπορούν εύκολα να απορροφήσουν τους όγκους που μεταφέρονταν από το βαθύτερο κεντρικό κανάλι πριν από την κρίση.
Η Fitch Solutions εκτιμά ότι, ακόμη και μετά την αποκλιμάκωση, θα απαιτηθούν επιπλέον έξι έως οκτώ εβδομάδες για να προσεγγίσουν οι ροές τα προ κρίσης επίπεδα. Η διαδικασία θα είναι αργή, καθώς θα χρειαστούν επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών, επαλήθευση των συνθηκών στον βυθό, μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, αποκλιμάκωση των ασφαλίστρων και σταδιακή επιστροφή της εμπορικής διάθεσης για ανάληψη κινδύνου.
Με αυτά τα δεδομένα, ο οίκος θεωρεί ότι τα Στενά του Ορμούζ θα συνεχίσουν να λειτουργούν κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα σε όλη τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2026.
Πετρέλαιο, πληθωρισμός και παγκόσμια ανάπτυξη υπό πίεση
Η μεγαλύτερη άμεση επίπτωση της κρίσης καταγράφεται στις τιμές του πετρελαίου. Η Fitch Solutions αναθεώρησε ανοδικά την πρόβλεψή της για τη μέση τιμή του Brent το 2026 στα 90 δολάρια το βαρέλι, από 78 δολάρια προηγουμένως. Η μεταβολή αυτή αντανακλά τη μεγαλύτερη διάρκεια της διαταραχής, τη σωρευτική απώλεια προσφοράς και την καθυστέρηση στην πλήρη αποκατάσταση των ροών μετά το τέλος της σύγκρουσης.
Οι πιέσεις δεν περιορίζονται στην ενέργεια. Οι διαταραχές στις μεταφορές και στην προσφορά δημιουργούν ανοδικούς κινδύνους για αρκετά εμπορεύματα. Οι τιμές του αλουμινίου ήδη στηρίζονται από το κλίμα αβεβαιότητας, ενώ παραγωγοί νικελίου και χαλκού αντιμετωπίζουν μεγαλύτερους κινδύνους, καθώς εξαρτώνται από θειικό οξύ που προέρχεται από τη Μέση Ανατολή για κρίσιμες εξορυκτικές διαδικασίες.
Στα λιπάσματα, οι κίνδυνοι υπάρχουν αλλά προς το παρόν δεν οδηγούν σε αλλαγή προβλέψεων. Η παγκόσμια αγορά παραμένει σχετικά καλά εφοδιασμένη, οι ΗΠΑ είναι περισσότερο προστατευμένες, η Ινδία έχει διασφαλίσει επαρκείς ποσότητες για τον τρέχοντα καλλιεργητικό κύκλο και η Βραζιλία έχει κινηθεί επιθετικά στις προμήθειες ενόψει των φυτεύσεων του Σεπτεμβρίου. Παρ’ όλα αυτά, η Fitch Solutions προειδοποιεί ότι οι ανοδικοί κίνδυνοι αυξάνονται, ιδιαίτερα εάν ενισχυθεί η πιθανότητα εμφάνισης φαινομένου Ελ Νίνιο από τον Αύγουστο.
Ο χρυσός αναμένεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, με μέση τιμή 4.600 δολάρια ανά ουγγιά το 2026. Η ισχυρή ζήτηση για ασφαλή καταφύγια λειτουργεί υποστηρικτικά, αν και μέρος αυτής της δυναμικής αντισταθμίζεται από την προοπτική αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής διεθνώς.
Στο μακροοικονομικό πεδίο, ο βασικός κίνδυνος είναι η αναζωπύρωση του πληθωρισμού. Σύμφωνα με τη Fitch Solutions, τα πρώτα στοιχεία του Απριλίου έδειξαν ήδη την επίδραση των αυξημένων τιμών καυσίμων, με τον παγκόσμιο πληθωρισμό να κινείται πάνω από το 3,5% για πρώτη φορά από τον Ιανουάριο του 2025. Σε χώρες της Ασίας που εισάγουν ενέργεια, όπως οι Φιλιππίνες, η Ταϊλάνδη και το Πακιστάν, οι αυξήσεις ήταν ιδιαίτερα έντονες.
Ο οίκος εκτιμά πλέον ότι ο παγκόσμιος πληθωρισμός θα κινηθεί φέτος στο 4% με 4,5%, περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα υψηλότερα από την προηγούμενη πρόβλεψη. Πριν από τον πόλεμο, η εκτίμηση ήταν στο 3,1%. Οι επιδοτήσεις καυσίμων και η αυστηρότερη στάση των κεντρικών τραπεζών αναμένεται να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό κάτω από το 5%, όμως το πλήγμα στα πραγματικά εισοδήματα θα είναι αισθητό.
Η κατανάλωση θα δεχθεί πίεση, καθώς οι υψηλότερες τιμές ενέργειας μειώνουν την αγοραστική δύναμη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Παρ’ όλα αυτά, η Fitch Solutions δεν προβλέπει βαθιά αναθεώρηση της παγκόσμιας ανάπτυξης. Εκτιμά ότι η επίπτωση θα περιοριστεί σε 0,1 με 0,2 ποσοστιαίες μονάδες, με την παγκόσμια οικονομία να αναπτύσσεται με ρυθμό 2,3% έως 2,4%.
Στήριγμα στην οικονομική δραστηριότητα προσφέρει ο συνεχιζόμενος κύκλος επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, ο οποίος ενίσχυσε τις εξαγωγές στην Ασία το πρώτο τρίμηνο και διατήρησε ισχυρή την επενδυτική δραστηριότητα στις ΗΠΑ. Θετικά λειτουργεί και η άνοδος των χρηματιστηριακών αγορών, που δημιουργεί επίδραση πλούτου για νοικοκυριά και επενδυτές.
Η συνολική εικόνα, πάντως, παραμένει εύθραυστη. Η κρίση στο Ιράν και η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ δεν συνιστούν μόνο περιφερειακό γεωπολιτικό πρόβλημα. Αποτελούν κρίσιμο τεστ για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τον πληθωρισμό και την αντοχή της διεθνούς οικονομίας σε μια περίοδο ήδη αυξημένων αναταράξεων.
Διαβάστε επίσης: Goldman Sach: «Οι αγορές δεν πιστεύουν πια στο άνοιγμα του Ορμούζ» – Σενάρια παρατεταμένης κρίσης
Μ.Η.Τ. 242183