Η αγορά πετρελαίου ενδέχεται να βρίσκεται μπροστά σε μια δομική αλλαγή, σύμφωνα με ανάλυση του CNBC, καθώς οι εξαγωγές μέσω του Στενού του Ορμούζ δύσκολα θα επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα, ακόμη και μετά το τέλος της σύγκρουσης με το Ιράν.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες εμφανίζονται ολοένα και πιο επιφυλακτικές στη διέλευση από το στρατηγικό πέρασμα, καθώς αξιολογούν τον κίνδυνο ξαφνικής κλιμάκωσης στην ασταθή περιοχή του Περσικού Κόλπου. Το βασικό ζήτημα δεν είναι μόνο η ασφάλεια, αλλά και οι πιθανές κυρώσεις που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν τα δυτικά πλοία εάν απαιτείται συντονισμός με τους Φρουρούς της Επανάστασης.
«Μόνιμα μειωμένες ροές» μέσω Ορμούζ
Σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται το CNBC, ακόμη και ένα σενάριο τερματισμού της σύγκρουσης δεν θα αποκαταστήσει πλήρως την εμπορική κίνηση.
Η Helima Croft της RBC Capital Markets εκτιμά ότι οι ροές θα μπορούσαν να παραμείνουν σημαντικά χαμηλότερες, καθώς το Ιράν διατηρεί επιχειρησιακή επιρροή στο στενό. Ο Richard Meade του Lloyd’s List περιγράφει ένα νέο καθεστώς «πολιτικά καθορισμένης πρόσβασης» αντί για ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Σε αυτό το σενάριο, η παγκόσμια ναυτιλία θα μπορούσε να λειτουργεί με 60%–70% των προπολεμικών όγκων, με διαφοροποίηση ανά γεωπολιτική συμμαχία και χώρα προέλευσης.
Ο ρόλος του Ιράν και η γεωπολιτική αβεβαιότητα
Ο πρώην σύμβουλος ενέργειας του Λευκού Οίκου Άμος Χόχσταϊν εκτιμά ότι το Ιράν θα συνεχίσει να έχει καθοριστικό ρόλο στο Στενό του Ορμούζ, ανεξάρτητα από τη μορφή μιας πιθανής συμφωνίας.
Η εικόνα αυτή ενισχύει την αντίληψη ότι το Ορμούζ μετατρέπεται σε γεωπολιτικό «εργαλείο πίεσης», με άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Σύγκριση με την κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα
Η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα, που προκλήθηκε από επιθέσεις των Χούθι σε εμπορικά πλοία, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μακροχρόνιας διαταραχής των θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών.
Παρότι οι επιθέσεις έχουν μειωθεί, η ναυτιλιακή κίνηση δεν έχει επιστρέψει στα επίπεδα του 2023, γεγονός που δείχνει ότι οι αγορές προσαρμόζονται μόνιμα σε νέους κινδύνους.
Ωστόσο, το Στενό του Ορμούζ θεωρείται ακόμη πιο κρίσιμο, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG.
Το Ορμούζ ως «σημείο ασφυξίας» της παγκόσμιας ενέργειας
Σε αντίθεση με την Ερυθρά Θάλασσα, οι εναλλακτικές διαδρομές για το Ορμούζ είναι εξαιρετικά περιορισμένες.
Αν και η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν αγωγούς παράκαμψης, αυτοί δεν μπορούν να υποκαταστήσουν πλήρως τη θαλάσσια μεταφορά πετρελαίου και LNG.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η φύση της αγοράς LNG καθιστά το Ορμούζ απολύτως αναντικατάστατο, καθώς βασίζεται αποκλειστικά στη θαλάσσια μεταφορά.
Νέες επενδύσεις και προσπάθειες παράκαμψης
Τα κράτη του Κόλπου επιχειρούν να μειώσουν την εξάρτηση από το στενό.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αναπτύσσουν νέο αγωγό που αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027, ενώ οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι η στρατηγική σημασία του Ορμούζ θα μειωθεί σταδιακά.
Παρά τις προσπάθειες αυτές, οι αναλυτές συμφωνούν ότι η γεωπολιτική σημασία του στενού δεν πρόκειται να εξαλειφθεί, αλλά να μετασχηματιστεί.
Η παγκόσμια αγορά ενέργειας φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Ακόμη και χωρίς ενεργό πόλεμο, η γεωπολιτική αβεβαιότητα, οι κυρώσεις και η στρατιωτική επιρροή στην περιοχή διαμορφώνουν ένα νέο καθεστώς μειωμένων ροών πετρελαίου και αυξημένου κόστους ασφάλειας για τη διεθνή ναυτιλία.
Μ.Η.Τ. 242183