Νέα «βόμβα» από το USTR: Πρόταση για επιπλέον δασμούς 12,5% σε δεκάδες χώρες, με το πρόσχημα αντιμετώπισης προϊόντων καταναγκαστικής εργασίας

Σε μια κίνηση που απειλεί να πυροδοτήσει νέο κύκλο εμπορικών συγκρούσεων παγκοσμίως, οι Ηνωμένες Πολιτείες προωθούν σχέδιο επιβολής πρόσθετων δασμών έως και 12,5% σε εισαγωγές από 60 οικονομίες, μεταξύ των οποίων η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κίνα και η Ιαπωνία.

Η πρόταση κατατέθηκε από το Γραφείο του Αντιπροσώπου Εμπορίου των ΗΠΑ (USTR) και βασίζεται στο Άρθρο 301 του αμερικανικού Νόμου περί Εμπορίου του 1974, το ίδιο νομικό εργαλείο που είχε χρησιμοποιήσει η Ουάσιγκτον και στον εμπορικό πόλεμο με την Κίνα τα προηγούμενα χρόνια.

Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες οικονομίες απέτυχαν να επιβάλουν ουσιαστικές απαγορεύσεις στις εισαγωγές προϊόντων που παράγονται μέσω καταναγκαστικής εργασίας, δημιουργώντας -όπως υποστηρίζει- συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού εις βάρος των αμερικανικών επιχειρήσεων και εργαζομένων.

Το σχέδιο προβλέπει δύο διαφορετικές κλίμακες επιβάρυνσης. Οι οικονομίες που έχουν ήδη θεσπίσει πλήρη ή μερική απαγόρευση σε προϊόντα καταναγκαστικής εργασίας θα αντιμετωπίσουν πρόσθετους δασμούς 10%, ενώ όσες θεωρείται ότι δεν έχουν λάβει επαρκή μέτρα κινδυνεύουν με δασμούς 12,5%.

Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο όπου οι εμπορικές σχέσεις διεθνώς βρίσκονται ήδη υπό πίεση λόγω γεωπολιτικών συγκρούσεων, ενεργειακής αστάθειας και αναδιάρθρωσης των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού.

Στο στόχαστρο η Ευρώπη – Φόβοι για νέο κύμα εμπορικών αντιποίνων

Η συμπερίληψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη λίστα προκαλεί ήδη έντονο προβληματισμό σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και επιχειρηματικούς κύκλους, καθώς η Ουάσιγκτον δείχνει αποφασισμένη να επεκτείνει τη στρατηγική «εμπορικής πίεσης» ακόμη και απέναντι σε στενούς συμμάχους.

Παρότι οι ΗΠΑ επιχειρούν να παρουσιάσουν την πρωτοβουλία ως μέτρο προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εργασιακών συνθηκών, στις αγορές η κίνηση διαβάζεται κυρίως ως νέο εργαλείο οικονομικής και γεωπολιτικής πίεσης.

Η Ευρώπη βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Από τη μία πλευρά, η ΕΕ έχει ήδη υιοθετήσει αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου για προϊόντα που σχετίζονται με καταναγκαστική εργασία. Από την άλλη, η αμερικανική πρόταση δημιουργεί τον κίνδυνο νέων επιβαρύνσεων σε εξαγωγικούς κλάδους σε μια περίοδο όπου η ευρωπαϊκή οικονομία εμφανίζει σημάδια επιβράδυνσης.

Αναλυτές εκτιμούν ότι εάν το μέτρο εφαρμοστεί τελικά, θα μπορούσε να επηρεάσει ένα τεράστιο εύρος προϊόντων, από βιομηχανικά αγαθά και μηχανήματα μέχρι κλωστοϋφαντουργικά, καταναλωτικά προϊόντα και πρώτες ύλες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ξεχωριστή πρόβλεψη του USTR για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. Η αμερικανική πρόταση αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο συγκεκριμένες ποσότητες εισαγόμενων ενδυμάτων και υφασμάτων να εισέρχονται στις ΗΠΑ με χαμηλότερους συντελεστές, μέσω ειδικού μηχανισμού ποσοστώσεων.

Το στοιχείο αυτό ερμηνεύεται από αρκετούς εμπορικούς αναλυτές ως προσπάθεια της Ουάσιγκτον να διατηρήσει ελεγχόμενες ροές προϊόντων προς την αμερικανική αγορά χωρίς να διαταράξει πλήρως κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού.

Το μήνυμα των ΗΠΑ και το νέο παγκόσμιο εμπορικό δόγμα

Ο Αντιπρόσωπος Εμπορίου των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, έστειλε σαφές μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον σκοπεύει να συνδέσει όλο και περισσότερο την εμπορική πολιτική με ζητήματα εργασιακών κανόνων και στρατηγικού ανταγωνισμού.

Όπως δήλωσε, οι ΗΠΑ θεωρούν «απαράδεκτη» την αποτυχία σημαντικών εμπορικών εταίρων να αποτρέψουν την εισαγωγή προϊόντων που σχετίζονται με καταναγκαστική εργασία, υποστηρίζοντας ότι αυτό αναγκάζει τους αμερικανούς εργαζόμενους να ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο υπό άνισους όρους.

Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά επισημαίνει ότι ορισμένοι εμπορικοί εταίροι έχουν ήδη λάβει αρχικά μέτρα συμμόρφωσης μέσω συμφωνιών όπως η USMCA ή άλλων διμερών εμπορικών δεσμεύσεων, όμως θεωρεί ότι απαιτούνται ακόμη πιο επιθετικές παρεμβάσεις.

Πίσω από τη ρητορική περί εργασιακών δικαιωμάτων, ωστόσο, διαμορφώνεται σταδιακά ένα νέο εμπορικό δόγμα στις ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να επανασχεδιάσει τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου με βάση όχι μόνο οικονομικά αλλά και γεωπολιτικά και στρατηγικά κριτήρια.

Το νέο πλαίσιο δεν αφορά μόνο την Κίνα, αλλά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ θέλουν να ελέγχουν τις παγκόσμιες αλυσίδες παραγωγής, τις εισαγωγές και την πρόσβαση στην αμερικανική αγορά.

Για την Ευρώπη, αλλά και για τις μεγάλες εξαγωγικές οικονομίες της Ασίας, το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο. Εάν η πρόταση μετατραπεί σε οριστική πολιτική, οι διεθνείς εμπορικές ισορροπίες ενδέχεται να εισέλθουν σε μια νέα περίοδο έντασης, με αυξημένους δασμούς, αντίμετρα και βαθύτερο οικονομικό κατακερματισμό.

Διαβάστε επίσης: Δασμοί: Συμβιβασμός στις Βρυξέλλες για τη συμφωνία με την Ουάσινγκτον