Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος: Το αποτύπωμα του ΥΠΕΝ σε Natura, Θαλάσσια Πάρκα και βιοποικιλότητα

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, το ΥΠΕΝ παρουσιάζει τις 15 μεγάλες παρεμβάσεις για την ουσιαστική προστασία της φύσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας παρουσιάζει τον απολογισμό των παρεμβάσεων που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια για την προστασία της φύσης, της βιοποικιλότητας και των προστατευόμενων περιοχών, υποστηρίζοντας ότι η χώρα έχει περάσει σε μια νέα φάση περιβαλλοντικής διακυβέρνησης.

Στο επίκεντρο των δράσεων βρίσκεται η ολοκλήρωση ενός πλέγματος θεσμικών μεταρρυθμίσεων που αφορούν το Δίκτυο Natura 2000, τη διαχείριση των οικοσυστημάτων και την ενίσχυση των μηχανισμών προστασίας σε χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, για πρώτη φορά θεσπίστηκαν συγκεκριμένοι στόχοι διατήρησης για όλες τις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, καλύπτοντας οικοτόπους, είδη χλωρίδας, πανίδας και ορνιθοπανίδας ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Παράλληλα, επιταχύνθηκε η διαδικασία εκπόνησης και έγκρισης Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, με αποτέλεσμα σήμερα να καλύπτεται πάνω από το 75% της συνολικής έκτασης του δικτύου Natura από εγκεκριμένα σχέδια προστασίας.

Το υπουργείο επισημαίνει ότι μέχρι το τέλος του 2026 αναμένεται να ολοκληρωθεί το σύνολο των σχετικών μελετών, κλείνοντας μία από τις σημαντικότερες εκκρεμότητες που συνόδευαν επί δεκαετίες το καθεστώς προστασίας των ελληνικών οικοσυστημάτων.

Θαλάσσια Πάρκα, «Απάτητα Βουνά» και νέες ζώνες αυστηρής προστασίας

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην επέκταση των προστατευόμενων περιοχών στη θάλασσα, με την προώθηση των δύο νέων Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Νότιο Αιγαίο.

Με την ολοκλήρωση της θεσμοθέτησής τους, το ποσοστό των ελληνικών χωρικών υδάτων που τελεί υπό καθεστώς προστασίας αναμένεται να φθάσει το 36%, υπερβαίνοντας σημαντικά τον ευρωπαϊκό στόχο του 30% πριν από το τέλος της δεκαετίας.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα προχώρησε επίσης στην καθολική απαγόρευση της αλιείας με μηχανότρατες εντός των εθνικών θαλάσσιων πάρκων, μέτρο που, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, αποτελεί μία από τις πλέον φιλόδοξες πρωτοβουλίες προστασίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Παράλληλα, επεκτάθηκαν οι ζώνες αυστηρής προστασίας μέσω του θεσμού των «Απάτητων Βουνών» και των «Απάτητων Παραλιών». Μέχρι σήμερα έχουν χαρακτηριστεί 13 ορεινοί όγκοι και 250 παραλίες υψηλής περιβαλλοντικής αξίας, στις οποίες εφαρμόζονται ειδικοί περιορισμοί για τη διατήρηση ευαίσθητων οικοσυστημάτων.

Το υπουργείο υπογραμμίζει ακόμη ότι ενισχύθηκε η προστασία των υγροτόπων Ramsar, των μικρών νησιωτικών υγροτόπων και των Καίριων Περιοχών Βιοποικιλότητας, ενώ προχώρησε και ο χαρακτηρισμός νέων προστατευόμενων τοπίων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το σύμπλεγμα των Φούρνων-Κορσεών για την προστασία των κοραλλιογενών οικοσυστημάτων.

Επενδύσεις, φύλαξη και ενίσχυση του ΟΦΥΠΕΚΑ

Κεντρικό ρόλο στη νέα στρατηγική προστασίας της φύσης διαδραματίζει ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), ο οποίος συστάθηκε το 2020 με στόχο την ενοποίηση και αναβάθμιση της διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΕΝ, ο οργανισμός έχει ενισχυθεί σημαντικά σε προσωπικό, χρηματοδότηση και εξοπλισμό. Για πρώτη φορά προχωρούν 270 μόνιμες προσλήψεις αποκλειστικά για τις προστατευόμενες περιοχές, ενώ το συνολικό ανθρώπινο δυναμικό ξεπερνά πλέον τα 350 στελέχη.

Παράλληλα, έχουν δρομολογηθεί επενδύσεις ύψους 33 εκατ. ευρώ για συστήματα επιτήρησης και φύλαξης, όπως drones, σκάφη, οχήματα και κάμερες, ενώ η ετήσια χρηματοδότηση του οργανισμού υπερβαίνει τα 30 εκατ. ευρώ.

Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσονται τα Εθνικά Σχέδια Δράσης για απειλούμενα είδη της ελληνικής πανίδας και χλωρίδας, όπως η καφέ αρκούδα, η μεσογειακή φώκια, η θαλάσσια χελώνα Caretta-Caretta, ο μαυρόγυπας και ο γυπαετός, καθώς και η κατάρτιση του νέου Κόκκινου Καταλόγου της ελληνικής βιοποικιλότητας που περιλαμβάνει περισσότερα από 11.000 είδη.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Stavros Papastavrou, τόνισε ότι η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί κεντρική κυβερνητική επιλογή και συνδέεται άμεσα με την ποιότητα ζωής, την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση και τη διατήρηση του φυσικού πλούτου της χώρας για τις επόμενες γενιές.

Συνοπτικά οι 15 βασικές παρεμβάσεις του ΥΠΕΝ για την προστασία της φύσης

1. Θεσπίστηκαν για πρώτη φορά στόχοι διατήρησης για όλες τις περιοχές του Δικτύου Natura 2000.
2. Επιταχύνθηκε η έγκριση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ), με κάλυψη πλέον του 75% της έκτασης Natura της χώρας.
3. Προωθείται η ίδρυση δύο νέων Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων σε Ιόνιο και Νότιο Αιγαίο.
4. Διπλασιάζεται η προστατευόμενη θαλάσσια έκταση, φτάνοντας το 36% των ελληνικών χωρικών υδάτων.
5. Απαγορεύτηκε η αλιεία με μηχανότρατες σε όλα τα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα.
6. Νέο Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ, με αυστηρότερους περιορισμούς εγκατάστασης σε Natura, δάση και ορεινές περιοχές.
7. Εκδόθηκε το Προεδρικό Διάταγμα προστασίας της Γυάρου, ως πρότυπο για τις υπόλοιπες προστατευόμενες περιοχές.
8. Θεσμοθετήθηκαν τα «Απάτητα Βουνά», με 13 ορεινούς όγκους σε καθεστώς αυξημένης προστασίας.
9. Καθιερώθηκαν οι «Απάτητες Παραλίες», με 250 παραλίες υψηλής περιβαλλοντικής αξίας σε ειδικό καθεστώς προστασίας.
10. Τέθηκαν σε αυστηρό καθεστώς προστασίας όλοι οι σημαντικοί υγρότοποι της χώρας και οι Καίριες Περιοχές Βιοποικιλότητας.
11. Χαρακτηρίστηκαν νέες προστατευόμενες περιοχές και φυσικοί σχηματισμοί, όπως το σύμπλεγμα Φούρνων-Κορσεών.
12. Εγκρίθηκαν νέα σχέδια διαχείρισης και δράσης για περιοχές Natura και ευαίσθητα οικοσυστήματα.
13. Υιοθετήθηκαν 12 Εθνικά Σχέδια Δράσης για απειλούμενα είδη όπως η καφέ αρκούδα, η μεσογειακή φώκια και η caretta-caretta.
14. Ολοκληρώθηκε η νέα αξιολόγηση της κατάστασης διατήρησης ειδών και οικοτόπων, με προοπτική επέκτασης του Δικτύου Natura.
15. Ενισχύθηκε ο ΟΦΥΠΕΚΑ, με μόνιμο προσωπικό, νέα μέσα φύλαξης (drones, σκάφη, οχήματα) και χρηματοδότηση άνω των 30 εκατ. ευρώ ετησίως.

Επιπλέον σημαντικές πρωτοβουλίες

• Κατάρτιση του Εθνικού Σχεδίου Αποκατάστασης της Φύσης.
• Συνέχιση του προγράμματος «ΒΙΑΣ» για την καταγραφή βιοποικιλότητας σε αρχαιολογικούς χώρους.
• Δημιουργία του νέου Κόκκινου Καταλόγου Βιοποικιλότητας, με περισσότερα από 11.000 είδη χλωρίδας, πανίδας και μυκήτων.

Διαβάστε επίσης: Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιων Λιβαδιών: Το σχέδιο της κυβέρνησης για την προστασία της Ποσειδωνίας