Η θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, η διάλυση της Βουλής και τα δημοψηφίσματα στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος
Στην ουσία της συνταγματικής αναθεώρησης εισέρχεται η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, η οποία καλείται να εξετάσει μια σειρά προτάσεων με σαφές πολιτικό και θεσμικό αποτύπωμα. Οι παρεμβάσεις που προωθούνται αφορούν κορυφαίες πτυχές της λειτουργίας του πολιτεύματος, από τον ρόλο του Προέδρου της Δημοκρατίας έως τη διάλυση της Βουλής και τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρόταση για καθιέρωση μίας και μοναδικής εξαετούς θητείας του Προέδρου της Δημοκρατίας, μια αλλαγή που επιχειρεί να αποσυνδέσει τον ανώτατο πολιτειακό θεσμό από τις πολιτικές αντιπαραθέσεις που συνοδεύουν συνήθως τις διαδικασίες επανεκλογής.
Παράλληλα, προτείνονται σημαντικές τροποποιήσεις στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να διαλύεται η Βουλή, αλλά και στην οργάνωση δημοψηφισμάτων, με στόχο -όπως υποστηρίζουν οι εισηγητές- την ενίσχυση της θεσμικής σταθερότητας και της ποιότητας της δημοκρατικής διαδικασίας.
Μία εξαετής θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
Η πιο εμβληματική ίσως αλλαγή αφορά το άρθρο 30 του Συντάγματος και τη διάρκεια της προεδρικής θητείας. Η πρόταση προβλέπει ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα εκλέγεται για μία μόνο εξαετή θητεία, χωρίς δυνατότητα επανεκλογής. Σύμφωνα με το σκεπτικό της πρότασης, η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στη θωράκιση της ανεξαρτησίας του θεσμού, καθώς ο εκάστοτε Πρόεδρος δεν θα χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη ενδεχόμενες πολιτικές ισορροπίες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν μια δεύτερη θητεία.
Παράλληλα, επιδιώκεται να μειωθούν οι πολιτικές εντάσεις που συχνά συνοδεύουν τη διαδικασία εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης πολιτικής πόλωσης.
Η συζήτηση αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον καθώς προβλέπεται και ειδική μεταβατική διάταξη που θα καθορίζει τον τρόπο εφαρμογής της νέας ρύθμισης σε σχέση με τον ήδη υπηρετούντα Κωνσταντίνος Τσούλας.
Τέλος στη διάλυση της Βουλής για «εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας»
Σημαντική θεωρείται και η προτεινόμενη αλλαγή στο άρθρο 41 του Συντάγματος, η οποία καταργεί τη δυνατότητα διάλυσης της Βουλής με επίκληση εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποτέλεσε διαχρονικά αντικείμενο πολιτικής και συνταγματικής συζήτησης, καθώς αρκετές φορές χρησιμοποιήθηκε ως θεσμικό εργαλείο για την προκήρυξη πρόωρων εκλογών.
Η νέα πρόταση αντικαθιστά τη συγκεκριμένη δυνατότητα με ένα διαφορετικό μοντέλο, στο οποίο η διάλυση της Βουλής θα μπορεί να πραγματοποιείται μόνο κατόπιν πρότασης της κυβέρνησης και έγκρισης από το ίδιο το Κοινοβούλιο, ως διαδικασία ανανέωσης της λαϊκής εντολής.
Στην πράξη, πρόκειται για ένα σύστημα που μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης στη Βουλή και περιορίζει τις δυνατότητες πολιτικών ελιγμών μέσω πρόωρων εκλογικών αναμετρήσεων.
Νέο πλαίσιο για τα δημοψηφίσματα και τους κανόνες ενημέρωσης των πολιτών
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην αναθεώρηση του άρθρου 44, το οποίο αφορά τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων.
Η πρόταση εισάγει για πρώτη φορά συγκεκριμένους κανόνες καλής πρακτικής, με στόχο τη διασφάλιση της διαφάνειας και της ουσιαστικής ενημέρωσης των πολιτών πριν από μια κρίσιμη λαϊκή ετυμηγορία.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι το ερώτημα κάθε δημοψηφίσματος θα πρέπει να διατυπώνεται με σαφή, απλό και κατανοητό τρόπο, ώστε να αποφεύγονται παρερμηνείες και σύγχυση.
Παράλληλα, θεσπίζεται ελάχιστο χρονικό διάστημα είκοσι ημερών μεταξύ της προκήρυξης και της διεξαγωγής ενός δημοψηφίσματος, προκειμένου να εξασφαλίζεται επαρκής χρόνος δημόσιου διαλόγου και ενημέρωσης.
Οι εισηγητές της πρότασης υποστηρίζουν ότι η εμπειρία προηγούμενων ετών ανέδειξε την ανάγκη ύπαρξης πιο σαφών διαδικαστικών κανόνων για ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία άμεσης δημοκρατίας.
Διαβάστε επίσης: Ηχηρό μήνυμα των δικαστών για τη συνταγματική αναθεώρηση: Οι αλλαγές-τομή που ζητούν
Μ.Η.Τ. 242183