Ανατροπές στο Ταμείο Ανάκαμψης: Έργα εκατοντάδων εκατομμυρίων αλλάζουν χρηματοδότηση – Οι νέες αποφάσεις Παπαθανάση
Νέος κύκλος αναθεώρησης του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) οδηγεί στην απένταξη έργων συνολικού ύψους άνω των 150 εκατ. ευρώ, καθώς το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά σε αναδιάρθρωση του χαρτοφυλακίου των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Ο αναπληρωτής υπουργός Νίκος Παπαθανάσης υπέγραψε τις τελευταίες εβδομάδες δέκα νέες αποφάσεις απένταξης έργων, οι οποίες προστίθενται σε δεκαοκτώ αντίστοιχες αποφάσεις που είχαν προηγηθεί. Συνολικά, μόνο τους τελευταίους μήνες έχουν αποσυρθεί έργα προϋπολογισμού περίπου 415 εκατ. ευρώ, ενώ κυβερνητικές πηγές δεν αποκλείουν η συνολική αναθεώρηση να οδηγήσει τελικά σε απεντάξεις έργων συνολικής αξίας αρκετών δισεκατομμυρίων ευρώ.
Οι μεγαλύτερες απεντάξεις
Η σημαντικότερη απόφαση αφορά το πρόγραμμα «Απόλλων – Ενεργειακές Κοινότητες Πολιτών», προϋπολογισμού 100 εκατ. ευρώ, το οποίο αφαιρείται από το Ταμείο Ανάκαμψης στο πλαίσιο της τελευταίας αναθεώρησης του ελληνικού σχεδίου που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Δεκέμβριο του 2025.
Το συγκεκριμένο έργο είχε ενταχθεί μόλις το 2025 στο ΕΣΑΑ, με στόχο την ενίσχυση ενεργειακών κοινοτήτων και τη διεύρυνση της συμμετοχής πολιτών στην παραγωγή καθαρής ενέργειας. Η απένταξή του συνδέεται με τη συνολική ανακατανομή των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και όχι με ακύρωση της ενεργειακής πολιτικής.
Εκτός Ταμείου Ανάκαμψης τίθεται επίσης το έργο αξιοποίησης του πρώην εργοστασίου Χαρτοποιίας Λαδόπουλου στην Πάτρα, για το οποίο είχαν προβλεφθεί 25 εκατ. ευρώ κοινοτικής χρηματοδότησης.
Η αιτία της απένταξης, σύμφωνα με την απόφαση, είναι η αδυναμία ολοκλήρωσης του έργου εντός των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ωστόσο, η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι η ανάπλαση δεν εγκαταλείπεται. Αντίθετα, θα προχωρήσει μέσω Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 40 εκατ. ευρώ, ενώ το νέο χρονοδιάγραμμα προβλέπει ολοκλήρωση έως το τέλος του 2029.
Το ιστορικό βιομηχανικό συγκρότημα, που παραμένει αναξιοποίητο από τη δεκαετία του 1980, προορίζεται να μετατραπεί σε πολυλειτουργικό διοικητικό, πολιτιστικό και κοινωνικό κέντρο, φιλοξενώντας μεταξύ άλλων υπηρεσίες της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και του Δήμου Πατρέων.
Αλλαγές στη χρηματοδότηση ενεργειακών και λιμενικών έργων
Η αναθεώρηση του ΕΣΑΑ επηρεάζει και το έργο δημιουργίας υπόγειας αποθήκης διοξειδίου του άνθρακα της Enearth, καθώς η συμμετοχή του Ταμείου Ανάκαμψης μειώνεται κατά 50 εκατ. ευρώ.
Η κοινοτική χρηματοδότηση περιορίζεται πλέον στα 100 εκατ. ευρώ, από 150 εκατ. ευρώ που είχαν αρχικά εγκριθεί, ενώ η διαφορά θα καλυφθεί από το Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Παράλληλα, εκτός Ταμείου Ανάκαμψης τίθεται σειρά έργων του υπουργείου Ναυτιλίας που αφορούν λιμενικές υποδομές σε ολόκληρη τη χώρα.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αποκατάσταση του παραλιακού μετώπου στην Κιτροπλατεία Αγίου Νικολάου, η αναβάθμιση του λιμένα Πάργας, η δημιουργία του καταφυγίου τουριστικών σκαφών στην Αμμουλιανή, τα έργα στον λιμένα Αγίας Ευφημίας στην Κεφαλονιά, η αποκατάσταση του λιμένα Μακρύ Γιαλού στην Ιεράπετρα και η ανάπλαση της χερσαίας λιμενικής ζώνης της Χερσονήσου στην Κρήτη.
Εκτός χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης τέθηκαν επίσης το έργο ανάπτυξης του οικοσυστήματος νεοφυών επιχειρήσεων Elevate Greece, προϋπολογισμού 3,31 εκατ. ευρώ, καθώς και η δράση αποκατάστασης αναβαθμίδων για την προστασία της βιοποικιλότητας, ύψους 12 εκατ. ευρώ.
Οι απεντάξεις δεν σημαίνουν απαραίτητα ακύρωση των έργων
Η νέα αναθεώρηση του Ταμείου Ανάκαμψης δεν συνεπάγεται αυτόματα εγκατάλειψη των έργων που απεντάσσονται. Σε αρκετές περιπτώσεις προβλέπεται η μεταφορά της χρηματοδότησής τους σε άλλα εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία, κυρίως στα Τομεακά Προγράμματα Ανάπτυξης, τα οποία χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Η συγκεκριμένη πρακτική επιτρέπει στην κυβέρνηση να προσαρμόζει το χαρτοφυλάκιο των έργων στις αυστηρές προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης, διατηρώντας ταυτόχρονα σε εξέλιξη σημαντικές επενδύσεις που δεν μπορούν να ολοκληρωθούν έως το 2026.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στη νέα αναθεώρηση του ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης που υποβλήθηκε στις αρχές Ιουνίου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Κομισιόν. Από την έκβασή της θα εξαρτηθεί ποια επιπλέον έργα θα παραμείνουν στο Ταμείο Ανάκαμψης και ποια θα μεταφερθούν σε εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης.
Μ.Η.Τ. 242183