Τον οικονομικό αντίκτυπο που θα έχει η νέα νομοθετική παρέμβαση για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη αποτιμούν ήδη τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσίασε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, το συνολικό κόστος της ρύθμισης αναμένεται να προσεγγίσει τα 700 εκατ. ευρώ, τα οποία θα κατανεμηθούν μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών.
Η νομοθετική πρωτοβουλία έρχεται να ενσωματώσει τη νομολογία του Αρείου Πάγου σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη. Με βάση τη νέα προσέγγιση, οι τόκοι θα υπολογίζονται αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης κεφαλαίου που έχει καθοριστεί από το δικαστήριο και όχι επί του συνόλου του ανεξόφλητου υπολοίπου. Παράλληλα, προβλέπεται αναδρομικός επανυπολογισμός, δίνοντας τη δυνατότητα στους δικαιούχους να ωφεληθούν από τυχόν πρόσθετες επιβαρύνσεις που κατέβαλαν στο παρελθόν.
Η παρέμβαση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για χιλιάδες δανειολήπτες, καθώς επιχειρεί να δώσει ουσιαστική λύση σε ένα χρόνιο ζήτημα που απασχολεί το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τους οφειλέτες.
Οι πρώτες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι περίπου 500 εκατ. ευρώ από το συνολικό κόστος θα βαρύνουν τα ειδικά οχήματα τιτλοποιήσεων (SPVs) του προγράμματος «Ηρακλής», ενώ ακόμη 200 εκατ. ευρώ συνδέονται με την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης.
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης ασκήθηκε κριτική επειδή το μέτρο δεν επεκτείνεται και σε άλλες κατηγορίες ευάλωτων οφειλετών που έχουν ενταχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό ή σε διαφορετικά σχήματα ρύθμισης. Ωστόσο, η κυβέρνηση επέλεξε να περιορίσει το πεδίο εφαρμογής αποκλειστικά στις περιπτώσεις που καλύπτονται από τη συγκεκριμένη δικαστική κρίση.
Το μεγαλύτερο βάρος αφορά το πρόγραμμα «Ηρακλής», καθώς οι επιπτώσεις θα μεταφερθούν στις τιτλοποιήσεις και κατ’ επέκταση τόσο στους επενδυτές όσο και στο Δημόσιο. Οι ομολογίες υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας (senior notes) παραμένουν υπό την εγγύηση του Δημοσίου και βρίσκονται κυρίως στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών, ενώ οι τίτλοι mezzanine και junior αφορούν τους ιδιώτες επενδυτές.
Οι επιπτώσεις για τους servicers
Οι εταιρείες διαχείρισης δανείων αντιμετωπίζουν θετικά τη θέσπιση σαφούς νομοθετικού πλαισίου, επισημαίνοντας ότι η εφαρμογή της απόφασης του Αρείου Πάγου απαιτούσε συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Όπως αναφέρουν, η νέα ρύθμιση δημιουργεί ένα ξεκάθαρο περιβάλλον ως προς τον τρόπο υπολογισμού των τόκων, περιορίζοντας τις ερμηνευτικές ασάφειες που υπήρχαν μέχρι σήμερα.
Παρότι αναμένεται μείωση εσόδων λόγω χαμηλότερων ανακτήσεων, οι servicers θεωρούν ότι η ύπαρξη σαφών κανόνων ενισχύει τη διαφάνεια και διευκολύνει τη διαχείριση των συγκεκριμένων χαρτοφυλακίων.
Την ίδια στιγμή, το Δημόσιο καλείται να επανεξετάσει τα υφιστάμενα σχέδια πληρωμών προς τους επενδυτές των τιτλοποιήσεων, μια διαδικασία σύνθετη και ιδιαίτερα απαιτητική. Παραμένει επίσης ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο οι απώλειες που θα καταγράψουν τα επενδυτικά κεφάλαια θα επηρεάσουν το ενδιαφέρον για μελλοντικές τιτλοποιήσεις.
Τι αλλάζει για τις τράπεζες
Με βάση τη νέα διάταξη, οι τράπεζες υποχρεώνονται να εφαρμόσουν διαφορετικό τρόπο υπολογισμού των δόσεων. Ο τόκος θα επιβαρύνει πλέον μόνο το ποσό της μηνιαίας καταβολής που έχει οριστεί δικαστικά και όχι το σύνολο του εναπομείναντος κεφαλαίου, γεγονός που περιορίζει αισθητά τα μελλοντικά έσοδα από τόκους.
Παράλληλα, οι τράπεζες αναλαμβάνουν το κόστος που αντιστοιχεί σε ποσά τα οποία είχαν εισπράξει οι ίδιες κατά το χρονικό διάστημα που τα δάνεια παρέμεναν στα χαρτοφυλάκιά τους και τα οποία, μετά τον επανυπολογισμό, θεωρείται ότι υπερέβαιναν τις ορθές χρεώσεις.
Σημαντικό στοιχείο της ρύθμισης είναι ότι δεν προβλέπεται επιστροφή χρημάτων στους δανειολήπτες. Οι επιπλέον καταβολές θα λογίζονται ως ήδη εξοφλημένο κεφάλαιο, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και οδηγώντας είτε σε χαμηλότερες δόσεις είτε σε συντομότερη διάρκεια αποπληρωμής.
Το κόστος, πάντως, δεν μεταφέρεται αποκλειστικά στις τράπεζες. Στις περιπτώσεις δανείων που έχουν τιτλοποιηθεί μέσω του «Ηρακλή», η επιβάρυνση κατανέμεται ανάμεσα στους εμπλεκόμενους φορείς, ανάλογα με το ποιος είχε εισπράξει τα σχετικά ποσά και σε ποια χρονική περίοδο.
Τα βασικά σημεία της ρύθμισης
Η νέα νομοθετική παρέμβαση καθιερώνει ενιαίο και αυτοματοποιημένο τρόπο εφαρμογής για όλους τους δικαιούχους του νόμου Κατσέλη, χωρίς να απαιτείται νέα προσφυγή στη Δικαιοσύνη ή υποβολή πρόσθετης αίτησης.
Οι καταβολές που πραγματοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια και προέκυψαν από τον παλαιό τρόπο υπολογισμού των τόκων δεν θα επιστραφούν σε μετρητά. Αντίθετα, θα συνυπολογιστούν ως αποπληρωμένο κεφάλαιο, μειώνοντας αντίστοιχα το ύψος της οφειλής.
Το όφελος για τους δανειολήπτες αναμένεται να αποτυπωθεί είτε στη μείωση της μηνιαίας δόσης είτε στη συντόμευση της διάρκειας του δανείου, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να προκύψει συνδυασμός και των δύο
Η αναδρομική εφαρμογή θα αφορά αποκλειστικά ενεργές και συνεπώς ενήμερες ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη. Υποθέσεις που έχουν ολοκληρωθεί ή δανειολήπτες που έχουν απωλέσει τη ρύθμιση λόγω αθέτησης των υποχρεώσεών τους δεν θα ενταχθούν στη διαδικασία επανυπολογισμού.
Τέλος, το οικονομικό βάρος που δημιουργείται από τη νέα ρύθμιση θα επιμεριστεί μεταξύ τραπεζών και του μηχανισμού κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής», με κριτήριο ποιος φορέας εισέπραξε τα ποσά που επηρεάζονται από τον επανυπολογισμό.
Διαβάστε επίσης:
Δάνεια ν.Κατσέλη: Στην αντεπίθεση οι servicers με αίτημα στον Άρειο Πάγο – Τι ζητούν
ΥΠΕΘΟΟ: Νέα ρύθμιση-«ανάσα» για την πρώτη κατοικία – Ποιοι βγαίνουν κερδισμένοι
Μ.Η.Τ. 242183