Bruegel: Λύση οι ΑΠΕ για τα ενεργοβόρα data centers της Ευρώπης

Όλο και μεγαλύτερες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας καταναλώνουν τα data centers καθώς η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακές υποδομές επεκτείνονται ραγδαία.

Της Χριστίνας Δημητρίου 

Το 2022, η παγκόσμια ζήτησή τους έφτασε τις 460 τεραβατώρες, αντιπροσωπεύοντας το 2% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Στην Ευρώπη, το ζήτημα είναι ακόμη πιο πιεστικό: Στην Ιρλανδία, για παράδειγμα, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers αναμένεται να αυξηθεί από 21% το 2023 σε 32% το 2026, ενώ στη Δανία η χρήση τους θα μπορούσε να εξαπλασιαστεί έως το 2030.

Η λύση, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του Bruegel, μπορεί να βρίσκεται στην έξυπνη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Τα ηλεκτρικά δίκτυα διαδραματίζουν ήδη βασικό ρόλο στη μεταφορά «καθαρής» ενέργειας από περιοχές με υψηλή παραγωγή αιολικής και ηλιακής ενέργειας προς τα κέντρα ζήτησης. Όμως, η πραγματική καινοτομία θα μπορούσε να έρθει αν τα ίδια τα data centers γίνονταν πιο ευέλικτα, μεταφέροντας τις απαιτητικές υπολογιστικές εργασίες τους εκεί όπου υπάρχει διαθέσιμη πράσινη ενέργεια.

Αυτή η ιδέα στηρίζεται στην παρατήρηση ότι πολλές εργασίες επεξεργασίας δεδομένων δεν είναι απαραίτητο να εκτελούνται σε συγκεκριμένη τοποθεσία ή χρονική στιγμή. Έτσι, αντί να μεταφέρεται τεράστιος όγκος ηλεκτρικής ενέργειας για να καλύψει τις ανάγκες των data centers, η επεξεργασία μπορεί να πραγματοποιείται απευθείας σε περιοχές όπου υπάρχει αφθονία ανανεώσιμης ενέργειας, μειώνοντας τα κόστη και τις εκπομπές άνθρακα.

Στο πλαίσιο αυτό, το Bruegel επισημαίνει τρεις βασικούς παράγοντες που μπορούν να αξιοποιηθούν για τη βέλτιστη χρήση της πράσινης ενέργειας:

1. Γεωγραφική διακύμανση της παραγωγής ΑΠΕ: Οι ηλιακές και αιολικές συνθήκες διαφέρουν σημαντικά σε όλη την Ευρώπη, με τις νότιες χώρες να έχουν υψηλότερη ηλιακή απόδοση και τις βόρειες να επωφελούνται από ισχυρότερους ανέμους.
2. Μεταβλητότητα των καιρικών συνθηκών: Η αιολική παραγωγή μεταξύ διαφορετικών περιοχών, όπως η Δανία και η Πορτογαλία, παρουσιάζει μικρή συσχέτιση, επιτρέποντας τη μετατόπιση της υπολογιστικής ισχύος ανάλογα με τη διαθεσιμότητα ενέργειας.
3. Χρονικές αποκλίσεις στην ηλιακή ακτινοβολία: Οι διαφορές στην ηλιοφάνεια μεταξύ ανατολικής και δυτικής Ευρώπης μπορούν να χρησιμοποιηθούν προς όφελος των data centers, προγραμματίζοντας υπολογισμούς σε διαφορετικές ώρες της ημέρας και μειώνοντας την ανάγκη αποθήκευσης ενέργειας.

Η εφαρμογή αυτής της στρατηγικής θα μπορούσε να επιλύσει μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της πράσινης μετάβασης: την περιορισμένη ικανότητα των ηλεκτρικών δικτύων να υποστηρίξουν την αυξανόμενη ζήτηση. Οι ρυθμιστικές αρχές, οι διαχειριστές των ενεργειακών συστημάτων και οι τεχνολογικές εταιρείες καλούνται να συνεργαστούν για να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον όπου η ευελιξία των data centers θα αποτελεί βασικό εργαλείο στην ενεργειακή στρατηγική της Ευρώπης. Αν επιτευχθεί αυτό, θα συμβάλει στη σταθεροποίηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, στη βέλτιστη αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών και στην ταχύτερη μείωση των εκπομπών άνθρακα.