Κρίση στη Μέση Ανατολή: Οι αγορές σε συναγερμό λόγω των Στενών του Ορμούζ

Οι αγορές σε όλο τον κόσμο βρίσκονται σε συναγερμό, καθώς η Μέση Ανατολή βυθίζεται ξανά σε ένταση.

IDF: «Χτυπήσαμε την καρδιά της Τεχεράνης» σε νέες επιθέσεις στο Ιράν

Η κλιμάκωση των συγκρούσεων μεταξύ Ισραήλ, ΗΠΑ και Ιράν, σε συνδυασμό με την απόφαση της Τεχεράνης να αποκλείσει τα Στενά του Ορμούζ —μια από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες οδούς για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου— πυροδοτεί φόβους για απότομη άνοδο στις τιμές ενέργειας και πιθανή αναστάτωση στις χρηματαγορές.

Σε ένα περιβάλλον όπου κάθε μέρα μετράει, η απειλή ενός αποκλεισμού των Στενών ή μιας επίθεσης σε ενεργειακές υποδομές μπορεί να αλλάξει ριζικά το τοπίο της παγκόσμιας οικονομίας. Οι επενδυτές παρακολουθούν στενά, περιμένοντας να δουν πόσο βαθιά θα χτυπήσει η κρίση την αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο πλήρης αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ για περισσότερες από λίγες ημέρες θεωρείται εφιαλτικό σενάριο για τις αγορές ενέργειας, κάτι που έγινε σαφές και κατά τον πόλεμο των 12 ημερών το καλοκαίρι του 2025.

Ωστόσο, ενώ οποιαδήποτε προσπάθεια του Ιράν να κλείσει τα Στενά αναμένεται να προκαλέσει τριγμούς στην αγορά, δεν αποτελεί τον μοναδικό κίνδυνο. Μια ακόμη πιο ανησυχητική εξέλιξη θα ήταν μια επίθεση σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας πετρελαίου, όπως συνέβη το 2019 στο εργοστάσιο Alqaiq της Saudi Aramco.

Αρρυθμίες στο πετρέλαιο

Οι τιμές του πετρελαίου είχαν ήδη φτάσει σε υψηλό επτά μηνών τον Φεβρουάριο και κατέγραψαν άνοδο άνω του 2% την Παρασκευή 27/2, καθώς οι επενδυτές αξιολογούσαν τον κίνδυνο επίθεσης. Οι συναλλαγές αναμένεται να επαναρχίσουν το βράδυ της Κυριακής 1/3, οπότε και θα φανεί η πλήρης επίδραση των γεωπολιτικών εξελίξεων στις τιμές.

Οι ενεργειακοί αναλυτές της Barclays προβλέπουν ότι οι τιμές του αργού πετρελαίου ενδέχεται να φτάσουν έως και τα 100 δολάρια το βαρέλι, «καθώς η αγορά αντιμετωπίζει την απειλή διατάραξης του εφοδιασμού λόγω της κλιμάκωσης της κατάστασης ασφαλείας στη Μέση Ανατολή».

Το πόσο θα επηρεαστεί η αγορά θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της σύγκρουσης, σύμφωνα με τον Ντε Χάαν. Σημειώνεται ότι το Ιράν είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον ΟΠΕΚ, με παραγωγή που ξεπέρασε τα 3 εκατ. βαρέλια την ημέρα τον Ιανουάριο.

Οκτώ μέλη του ΟΠΕΚ, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία, η Ρωσία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, είχαν προγραμματίσει συνάντηση την Κυριακή, όπου ενδέχεται να αποφασίσουν αύξηση της παραγωγής πετρελαίου προκειμένου να αποτρέψουν σημαντική διαταραχή.

Σημείο-κλειδί για το πετρέλαιο: τα Στενά του Ορμούζ

Το Ιράν προχώρησε στον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ ως αντίποινα στις ενέργειες Ισραήλ και ΗΠΑ. Η συγκεκριμένη στενή πλωτή οδός χειρίζεται περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg.

Μετά την ανακοίνωση της Τεχεράνης, ορισμένα δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου άρχισαν ήδη να αποφεύγουν τα Στενά από το Σάββατο 28/2. Η μακρά παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας θα μπορούσε να προκαλέσει απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου και ενδεχομένως να αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία.

Πώς επηρεάζεται το φυσικό αέριο

Τα Στενά του Ορμούζ είναι επίσης κρίσιμα για την αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προμήθειας LNG, κυρίως από το Κατάρ, διέρχεται από αυτήν την οδό. Δεν υπάρχει βιώσιμη εναλλακτική διαδρομή για τις εξαγωγές LNG από την περιοχή.

Οποιαδήποτε διακοπή ή περιορισμός θέτει σε κίνδυνο τον εφοδιασμό με LNG της Μέσης Ανατολής, με άμεσες επιπτώσεις στις αγορές φυσικού αερίου της Ευρώπης και της Ασίας.

Επίδραση στις μετοχές και τα crypto

Με τις αγορές κλειστές λόγω Σαββατοκύριακου, οι αναλυτές μπορούν να κάνουν μόνο εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις στα χρηματιστήρια. Η πρώτη εικόνα θα προκύψει από τις ασιατικές αγορές που ανοίγουν το βράδυ της Κυριακής, δίνοντας το στίγμα για τον S&P 500 και άλλους δείκτες τη Δευτέρα.

Ο κίνδυνος κλιμάκωσης αυξάνεται αν πληγούν ενεργειακές υποδομές των κρατών του Κόλπου, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει διόρθωση στις χρηματιστηριακές αγορές, σύμφωνα με τον Matt Gertken της BCA Research.

Στην αγορά των crypto, το Bitcoin, που λειτουργεί τα σαββατοκύριακα, αρχικά έπεσε κατά 4% το Σάββατο, φτάνοντας σχεδόν τα 63.000 δολάρια ΗΠΑ, προτού ανακάμψει κοντά στα 67.000 δολάρια. Σύμφωνα με τον Thomas Rice της Minotaur Capital, η ανάκαμψη υποδηλώνει ότι η αγορά αναμένει σύντομο, έντονο σοκ και όχι παρατεταμένη σύγκρουση.

«Αν η εκτίμηση αυτή είναι σωστή, η αυξημένη μεταβλητότητα θα ομαλοποιηθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες. Αν όμως η κατάσταση εξελιχθεί σε παρατεταμένη σύγκρουση, ο αντίκτυπος στην παγκόσμια ανάπτυξη και στα περιουσιακά στοιχεία υψηλού κινδύνου θα είναι πολύ σοβαρότερος».