Σύνοδος ΝΑΤΟ στην Άγκυρα: Στο τραπέζι οι αμυντικές δαπάνες, η Ουκρανία και η νέα κατανομή ισχύος στη Συμμαχία
Με φόντο τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία, την αυξανόμενη γεωπολιτική ένταση και την ανάγκη ταχείας ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας, οι ηγέτες των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ συγκεντρώνονται στις 7 και 8 Ιουλίου στην Άγκυρα, σε μία Σύνοδο που αναμένεται να καθορίσει την επόμενη φάση του μετασχηματισμού της Συμμαχίας.
Οι συζητήσεις δεν θα περιοριστούν στις πολιτικές διακηρύξεις. Το ζητούμενο είναι η μετατροπή των αποφάσεων που ελήφθησαν στη Σύνοδο της Χάγης, τον Ιούνιο του 2025, σε απτές στρατιωτικές δυνατότητες, με μεγαλύτερες επενδύσεις στην άμυνα, ισχυρότερη βιομηχανική παραγωγή και αποτελεσματικότερη επιχειρησιακή συνεργασία μεταξύ των συμμάχων.
Η ατζέντα περιλαμβάνει τέσσερις κρίσιμους άξονες: τις αμυντικές δαπάνες, τη σταδιακή ανακατανομή των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ευρώπη, τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία και την επιτάχυνση της παραγωγής αμυντικού εξοπλισμού.
Το 5% του ΑΕΠ γίνεται το νέο σημείο αναφοράς
Κεντρικό θέμα της Συνόδου αποτελεί η εφαρμογή της συμφωνίας για συνολικές αμυντικές δαπάνες που θα φτάσουν το 5% του ΑΕΠ έως το 2035, εκ των οποίων το 3,5% θα αφορά καθαρά στρατιωτικές δαπάνες και το υπόλοιπο έργα και επενδύσεις που ενισχύουν την άμυνα, τις υποδομές και την ανθεκτικότητα των κρατών-μελών.
Η Συμμαχία επιδιώκει να παρουσιάσει εικόνα συνοχής, ωστόσο οι διαφορές μεταξύ των συμμάχων παραμένουν. Ορισμένες χώρες έχουν ήδη επιταχύνει σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες, ενώ άλλες εξακολουθούν να βρίσκονται πίσω από τους νέους στόχους.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται ήδη στις χώρες που καλύπτουν τις νέες απαιτήσεις του ΝΑΤΟ, μαζί με την Πολωνία και αρκετά κράτη της Βόρειας και Ανατολικής Ευρώπης, γεγονός που ενισχύει τη θέση της στις συμμαχικές συζητήσεις για την ευρωπαϊκή άμυνα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η τοποθέτηση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αναμένεται να επαναλάβει την πάγια θέση της Ουάσιγκτον ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι οφείλουν να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού και επιχειρησιακού βάρους για την ασφάλεια της ηπείρου.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η αμερικανική αντιπροσωπεία στο ΝΑΤΟ, υπογραμμίζοντας ότι η αύξηση των αμυντικών προϋπολογισμών έχει πραγματική αξία μόνο όταν μεταφράζεται σε νέες στρατιωτικές δυνατότητες, σύγχρονο εξοπλισμό και αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Νέα ισορροπία στις διατλαντικές σχέσεις και διαρκής στήριξη στην Ουκρανία
Πίσω από τη συζήτηση για τις αμυντικές δαπάνες βρίσκεται η σταδιακή αναδιάρθρωση του ρόλου των Ηνωμένων Πολιτειών στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει σταδιακά να μεταφέρει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης στους Ευρωπαίους συμμάχους και τον Καναδά, χωρίς όμως να αμφισβητείται η αμερικανική δέσμευση στη συλλογική άμυνα που προβλέπει το Άρθρο 5 της Συμμαχίας.
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι οι συνομιλίες για την προσαρμογή της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη διεξάγονται πλέον σε θετικό κλίμα, καθώς αναγνωρίζεται πως η διαδικασία θα πρέπει να εξελιχθεί σταδιακά, ώστε να μη δημιουργηθούν επιχειρησιακά κενά.
Εξίσου σημαντικό κεφάλαιο αποτελεί η συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία.
Το σχέδιο διακήρυξης που έχει ήδη εγκριθεί από τους Μόνιμους Αντιπροσώπους των 32 κρατών-μελών προβλέπει στρατιωτική βοήθεια ύψους 70 δισ. ευρώ για το 2026, με στόχο η χρηματοδότηση να διατηρηθεί τουλάχιστον στα ίδια επίπεδα και το 2027.
Το συνολικό πακέτο υποστήριξης εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 140 δισ. ευρώ στη διετία, καλύπτοντας εξοπλιστικά προγράμματα, εκπαίδευση προσωπικού και λοιπές στρατιωτικές ανάγκες. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται και οι δεσμεύσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ σημαντικό μέρος αφορά την προμήθεια προηγμένων αμερικανικών συστημάτων αεράμυνας μέσω του προγράμματος Priority Ukraine Requirements List (PURL).
Η αμυντική βιομηχανία στο επίκεντρο του νέου σχεδιασμού
Η Άγκυρα φιλοξενεί και μία ακόμη κρίσιμη συζήτηση. Πώς η Συμμαχία θα μετατρέψει τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες σε πραγματική στρατιωτική ισχύ.
Στο περιθώριο της Συνόδου θα πραγματοποιηθεί το NATO Industrial Forum, όπου κυβερνήσεις και εκπρόσωποι της αμυντικής βιομηχανίας θα εξετάσουν τρόπους επιτάχυνσης της παραγωγής πυρομαχικών, αντιαεροπορικών συστημάτων και άλλου κρίσιμου στρατιωτικού εξοπλισμού.
Η Συμμαχία θεωρεί πλέον ότι η αποτρεπτική της αξιοπιστία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το ύψος των αμυντικών προϋπολογισμών, αλλά κυρίως από την ταχύτητα με την οποία οι διαθέσιμοι πόροι μετατρέπονται σε επιχειρησιακές δυνατότητες, τεχνολογική υπεροχή και σύγχρονα οπλικά συστήματα.
Η τελική διακήρυξη της Συνόδου αναμένεται να είναι σύντομη, αλλά με ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα. Θα επαναβεβαιώνει τη δέσμευση όλων των συμμάχων στη συλλογική άμυνα, θα επισημαίνει την ανάγκη δικαιότερης κατανομής των βαρών και θα στέλνει μήνυμα ότι το ΝΑΤΟ επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη στρατιωτική ευελιξία απέναντι στις προκλήσεις του νέου γεωπολιτικού περιβάλλοντος.
Διαβάστε επίσης: Τραμπ-Ερντογάν: Κατ’ ιδίαν συνάντηση στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα
Μ.Η.Τ. 242183