Προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης για Ιράν, αμυντικές δαπάνες και τον ρόλο των ΗΠΑ στη Συμμαχία ενόψει της συνόδου κορυφής του Ιουλίου
Με φόντο την αυξανόμενη ένταση στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και ΝΑΤΟ, ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, μεταβαίνει σήμερα στον Λευκό Οίκο για συνάντηση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί περαιτέρω κλιμάκωση ενόψει της κρίσιμης συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί τον Ιούλιο.
Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαφωνίες μεταξύ Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών συμμάχων έχουν επανέλθει στο προσκήνιο, με αφορμή τη στάση αρκετών χωρών του ΝΑΤΟ απέναντι στις αμερικανικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα στη σύγκρουση με το Ιράν.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυσαρέσκεια της αμερικανικής πλευράς για την περιορισμένη συμμετοχή συμμάχων στις επιχειρήσεις ασφαλείας που σχετίζονται με την περιοχή του Περσικού Κόλπου και τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, μια εξέλιξη που έχει αναζωπυρώσει τις συζητήσεις για το βάρος που αναλαμβάνουν οι ΗΠΑ στο πλαίσιο της Συμμαχίας.
Οι πιέσεις Τραμπ για περισσότερες αμυντικές δαπάνες και λιγότερη εξάρτηση από τις ΗΠΑ
Η νέα ένταση έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά περίοδο τριβών μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και των ευρωπαίων συμμάχων. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα κατηγορήσει πολλές χώρες του ΝΑΤΟ ότι επωφελούνται από την αμερικανική στρατιωτική προστασία χωρίς να συμβάλλουν αναλογικά στο κοινό αμυντικό βάρος.
Το τελευταίο διάστημα η Ουάσιγκτον έχει εντείνει τις προειδοποιήσεις της, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο περιορισμού της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη. Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη αποφασίσει να μειώσει τις στρατιωτικές δυνατότητες που θα διαθέτει αυτόματα στο ΝΑΤΟ σε περίπτωση κρίσης, στέλνοντας σαφές μήνυμα προς τους συμμάχους.
Ακόμη πιο ηχηρές ήταν οι πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, ο οποίος έκανε λόγο για «τζαμπατζήδες συμμάχους», επαναφέροντας τη γνωστή αμερικανική κριτική περί άνισης κατανομής των αμυντικών βαρών.
Στο πλαίσιο αυτό, βασικός στόχος του Ρούτε είναι να παρουσιάσει στον Αμερικανό πρόεδρο τα στοιχεία που δείχνουν ότι οι ευρωπαϊκές χώρες αυξάνουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες και ενισχύουν τη στρατιωτική τους παραγωγή, επιχειρώντας να περιορίσει την αμφισβήτηση της αξίας της Συμμαχίας από τον Λευκό Οίκο.
Η σκιά του Ιράν και οι αμφιβολίες για το Άρθρο 5
Η κατάσταση επιβαρύνθηκε περαιτέρω μετά την άρνηση ορισμένων κρατών-μελών να στηρίξουν στρατιωτικά τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν ή να διευκολύνουν τη χρήση στρατιωτικών υποδομών τους.
Η στάση αυτή προκάλεσε έντονη ενόχληση στην Ουάσιγκτον και οδήγησε τον Τραμπ να επαναφέρει δημόσια ερωτήματα για το κατά πόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να συνεχίσουν να δεσμεύονται από το Άρθρο 5 της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, τη θεμελιώδη ρήτρα συλλογικής άμυνας που προβλέπει ότι επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν ανησυχία σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς η αμερικανική στρατιωτική παρουσία εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πυλώνα αποτροπής του ΝΑΤΟ.
Σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις εντυπώσεις, ο Μαρκ Ρούτε υποστήριξε ότι οι διαφωνίες που προέκυψαν σχετικά με τις επιχειρήσεις κατά του Ιράν ήταν μεμονωμένες και δεν αντανακλούν τη συνολική εικόνα συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης. Όπως επισήμανε, εκατοντάδες αμερικανικά αεροσκάφη αξιοποίησαν στρατιωτικές βάσεις σε ευρωπαϊκές χώρες κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων, στοιχείο που σκοπεύει να αναδείξει και στη σημερινή συνάντηση με τον Τραμπ.
Η σύνοδος κορυφής του Ιουλίου και το στοίχημα της συνοχής
Η επίσκεψη του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ αποτελεί ουσιαστικά μέρος της τελικής προετοιμασίας για τη σύνοδο κορυφής της Συμμαχίας που θα πραγματοποιηθεί τον Ιούλιο, σε μια συγκυρία όπου η συνοχή του ΝΑΤΟ δοκιμάζεται από πολλαπλά μέτωπα.
Οι ηγέτες των κρατών-μελών αναμένεται να επικεντρωθούν στην αύξηση των αμυντικών επενδύσεων, στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και στη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία, ενώ στο παρασκήνιο θα κυριαρχήσει η συζήτηση για τον μελλοντικό ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Συμμαχία.
Για τον Μαρκ Ρούτε, το βασικό διακύβευμα είναι να διασφαλίσει ότι η σύνοδος δεν θα μετατραπεί σε πεδίο νέας αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Ευρωπαίων συμμάχων. Για τον Ντόναλντ Τραμπ, αντίθετα, η συνάντηση αποτελεί ακόμη μία ευκαιρία να ασκήσει πίεση για μεγαλύτερη οικονομική και στρατιωτική συμμετοχή των ευρωπαϊκών χωρών.
Το αποτέλεσμα της σημερινής συνάντησης αναμένεται να δώσει μια πρώτη εικόνα για το κλίμα που θα επικρατήσει στην επόμενη κρίσιμη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ και για το κατά πόσο η Συμμαχία μπορεί να διατηρήσει την ενότητά της σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών προκλήσεων.
Διαβάστε επίσης: Ρούτε: Οι ΗΠΑ δεν εγκαταλείπουν το ΝΑΤO – «Παραμένουν δεσμευμένες στη Συμμαχία»
Μ.Η.Τ. 242183