Η ΚΑΠ αλλάζει: Πιθανές περικοπές έως 25%, μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη, λιγότερη γραφειοκρατία και έμφαση στους νέους αγρότες

Με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ετοιμάζεται να παρουσιάσει το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028-2034 στις 16 Ιουλίου, τα βλέμματα στρέφονται στην Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), τον πυλώνα χρηματοδότησης της γεωργίας στην Ευρώπη. Και αυτό γιατί η ΚΑΠ διαχειρίζεται σήμερα κονδύλια ύψους 386 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 291 δισ. διοχετεύονται σε εισοδηματική στήριξη αγροτών.

Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες από Euractiv και Politico, το μέλλον διαγράφεται αβέβαιο. Το ενδεχόμενο περικοπών της τάξεως του 15%-25% βρίσκεται πλέον στο τραπέζι, προκαλώντας συναγερμό στους αγροτικούς κύκλους.

Πιο λίγα χρήματα για περισσότερες ανάγκες

Η ανάγκη της ΕΕ να αποπληρώσει το χρέος από τα προγράμματα ανάκαμψης της πανδημίας, αλλά και να χρηματοδοτήσει νέες στρατηγικές προτεραιότητες όπως η άμυνα, η τεχνολογική καινοτομία και η ανταγωνιστικότητα, έχει δημιουργήσει πίεση στις παραδοσιακές γραμμές χρηματοδότησης… με την ΚΑΠ πρώτη στη λίστα των πιθανών «θυμάτων».

Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις του Επιτρόπου Γεωργίας, Κριστόφ Χάνσεν, ότι η ΚΑΠ θα διατηρήσει τη δομή των δύο πυλώνων (άμεσες ενισχύσεις και αγροτική ανάπτυξη), η κατεύθυνση της πολιτικής δείχνει ανακατανομή πόρων και αυξημένη αυτονομία στα κράτη-μέλη μέσω εθνικών στρατηγικών σχεδίων.

Η Κομισιόν προτείνει απλούστευση της διαδικασίας μέσω ψηφιακών εργαλείων και δορυφορικής παρακολούθησης, προκειμένου να μειωθεί η γραφειοκρατία και να ενισχυθεί η διαφάνεια. Ωστόσο, οι επικριτές ανησυχούν ότι αυτό μεταφράζεται σε μετατόπιση βαρών στα κράτη-μέλη, αυξάνοντας την ανισότητα μεταξύ πιο «ευέλικτων» και πιο «ευάλωτων» εθνικών διοικήσεων.

Στην πράξη, η ΚΑΠ κινείται από τη λογική της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης προς μια περισσότερο αποκεντρωμένη λογική εθνικών σχεδίων. Αυτό γεννά φόβους ότι οι πόροι θα κατευθύνονται όχι απαραίτητα προς τις πραγματικές ανάγκες των αγροτών, αλλά προς τις εκάστοτε εθνικές προτεραιότητες.

Νέα ΚΑΠ: Πιο φιλική προς τον αγρότη, αλλά με λιγότερα χρήματα

Η νέα ΚΑΠ αναμένεται να ενσωματώσει «κίνητρα» και όχι ποινές, διαχωρίζοντας τη στάση της από τις αυστηρές απαιτήσεις της Πράσινης Συμφωνίας που είχαν προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις το 2024.

Παράλληλα, η προσέλκυση νέων αγροτών τίθεται ως κορυφαία προτεραιότητα: Σήμερα, το 60% των αγροτών είναι άνω των 55 ετών, ενώ μόλις το 6% είναι κάτω των 35. Η Επιτροπή προτείνει αύξηση της χρηματοδότησης, φορολογικά κίνητρα και ειδικά μέτρα για νεοεισερχόμενους. Ο Έλληνας Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, έχει καταθέσει ολοκληρωμένο σχέδιο προς αυτή την κατεύθυνση.

Ανάμεσα στις προτάσεις βρίσκεται και η εισαγωγή ανώτατων ορίων στις ενισχύσεις προς τις μεγάλες αγροτικές εκμεταλλεύσεις και η εφαρμογή φθίνουσας κλίμακας. Ο στόχος είναι να ενισχυθούν περισσότερο οι μικροί και μεσαίοι παραγωγοί, προκειμένου να επιβιώσουν σε ένα δύσκολο περιβάλλον με αυξημένο κόστος παραγωγής και περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια.

Το πολιτικό διακύβευμα: Επιστροφουν τα τρακτέρ στους δρόμους;

Εάν οι προβλέψεις για διψήφιες περικοπές επαληθευτούν, δεν αποκλείεται να δούμε νέα κύματα διαμαρτυριών σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Τα γεγονότα του 2024, με τους αγρότες να παραλύουν την ΕΕ από τον Έβρο μέχρι τις Βρυξέλλες, λειτουργούν ως υπενθύμιση ότι οι επιδοτήσεις δεν είναι απλώς οικονομική ενίσχυση, είναι πολιτικό εργαλείο σταθερότητας.

Όπως όλα δείχνουν, η νέα ΚΑΠ αναμένεται να είναι πιο ευέλικτη, αλλά και πιο φειδωλή. Η ελληνική γεωργία και οι αγρότες καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον λιγότερης σιγουριάς και περισσότερης ανταγωνιστικότητας, με τους μικρούς παραγωγούς να βρίσκονται ξανά στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων.