Αλλάζει οριστικά ο Συνήγορος του Καταναλωτή: Τι φέρνει η νέα Αρχή από το 2026

Σε λειτουργία από το 2026 η νέα Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας Καταναλωτή. Τι προβλέπει η μελέτη ανασχεδιασμού

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται ο σχεδιασμός της κυβέρνησης για τον ριζικό ανασχεδιασμό του θεσμού του Συνηγόρου του Καταναλωτή, στο πλαίσιο δημιουργίας μιας νέας, ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Εποπτείας Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή, που προγραμματίζεται να τεθεί σε λειτουργία από το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Στήριξη του Εμπορίου και Προστασία Καταναλωτή 2021-2025» και συγκεκριμένα στον Άξονα Διοικητικής Υποστήριξης, με συγχρηματοδότηση από ευρωπαϊκά κονδύλια.

Η μελέτη ανασχεδιασμού: Τι εξετάζει και πού στοχεύει

Με απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου, έχει ξεκινήσει ήδη η υλοποίηση του έργου με τίτλο «Διενέργεια Μελέτης Στρατηγικής Κατεύθυνσης και Θεσμικού Ανασχεδιασμού του Ρόλου του Συνηγόρου του Καταναλωτή» (Κωδ. ΟΠΣ 5226475)

Η μελέτη θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι Δεκέμβριο 2025 και περιλαμβάνει:

• Αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης του θεσμού.

• Χαρτογράφηση προβλημάτων και διοικητικών κενών.

• Συγκριτική μελέτη ευρωπαϊκών πρακτικών (π.χ. Σουηδία, Δανία, Ιταλία).

• Προτάσεις θεσμικού, οργανωτικού και λειτουργικού χαρακτήρα.

• Σχεδιασμό νέου ρόλου και ενσωμάτωσης στον ευρύτερο μηχανισμό εποπτείας.

Ο στόχος είναι ο θεσμός να εκσυγχρονιστεί και να αποκτήσει ουσιαστική εποπτική, συμφιλιωτική και ελεγκτική ισχύ, με σαφείς αρμοδιότητες, ανεξαρτησία και αποδοτικότητα.

Νέα Ανεξάρτητη Αρχή: Τι θα περιλαμβάνει και πώς θα λειτουργεί

Η νέα αρχή θα είναι εκτός πολιτικού κύκλου, με διοικητή και τρεις υποδιοικητές πενταετούς θητείας. Θα συγχωνεύσει σε έναν ενιαίο φορέα:

• Τον Συνήγορο του Καταναλωτή

• Τη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου της Αγοράς (ΔΙΜΕΑ)

• Σχετικές διευθύνσεις της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου

Η νέα δομή φιλοδοξεί να απαντήσει στο βασικό πρόβλημα του «ποιος κάνει τι» στην προστασία του καταναλωτή και να προσφέρει:

• Ενιαίο σημείο αναφοράς για τον πολίτη

• Ταχύτερη επίλυση διαφορών μεταξύ καταναλωτών και επιχειρήσεων

• Αποτελεσματικότεροι έλεγχοι και επιβολή κυρώσεων

• Απλούστερες διαδικασίες διαμεσολάβησης και προσφυγών

Αρμοδιότητες και χρηματοδότηση του νέου φορέα

Η Αρχή θα έχει πολλαπλούς ρόλους:

• Συμφιλιωτικός: Επίλυση διαφορών μεταξύ πολιτών και επιχειρήσεων.

• Ελεγκτικός: Διενέργεια επιτόπιων και απομακρυσμένων ελέγχων.

• Κυρωτικός: Επιβολή προστίμων και κυρώσεων όπου απαιτείται.

• Συμβουλευτικός: Εισηγήσεις πολιτικής για την αγορά και την καταναλωτική προστασία.

Η χρηματοδότηση του φορέα θα προέρχεται από:

• Τον κρατικό προϋπολογισμό

• Ευρωπαϊκά προγράμματα

• Παράβολα

• Ένα ποσοστό των προστίμων που επιβάλλονται σε παραβάτες

Διαχωρισμός ρόλων με την Επιτροπή Ανταγωνισμού

Όπως έχει ξεκαθαρίσει ο υπουργός Ανάπτυξης, η νέα Αρχή δεν θα συγχέεται με την Επιτροπή Ανταγωνισμού, η οποία παραμένει αποκλειστικά υπεύθυνη για την αντιμετώπιση καρτελικών πρακτικών και ελέγχου της αγοράς από επιχειρηματικά σχήματα με δεσπόζουσα θέση.

Η μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου για την εποπτεία της αγοράς και την προστασία των καταναλωτών αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχήματα του Υπουργείου Ανάπτυξης. Στόχος είναι μια ευέλικτη, ενιαία, διαφανής και λειτουργική αρχή, που θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη του πολίτη στην αγορά και θα επιβάλει κανόνες λειτουργίας χωρίς γραφειοκρατικές εμπλοκές.

Η μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη αναμένεται να κριθεί από την πρακτική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, την ψηφιακή ετοιμότητα και την αποτελεσματική διαχείριση των καταγγελιών και των συγκρούσεων ανάμεσα σε πολίτες και επιχειρήσεις.

Διαβάστε επίσης: Ποιοι οι «ενεργειακοί πονοκέφαλοι» για τους καταναλωτές: Τι έδειξε η έκθεση του Ενεργειακού Διαμεσολαβητή 2024