Δάνεια σε ελβετικό φράγκο: Λύση σε μια δύσκολη εξίσωση, με στόχο την εξεύρεση κοινά αποδεκτής ρύθμισης για 70.000 δανειολήπτες και 200.000 οικογένειες -αν συνυπολογιστούν οι εμπλεκόμενοι συνοφειλέτες και εγγυητές- που έχουν δάνεια σε ελβετικό φράγκο και οφειλές που ανέρχονται σε πάνω από 3 δισ. ευρώ, αναζητούν κυβέρνηση και τραπεζίτες.
Διορθώνει το χαμένο έδαφος το ευρώ: Στα 1,0268 δολάρια η ισοτιμία
Πρόκειται για ένα δυσεπίλυτο ζήτημα για τον πρόσθετο λόγο ότι πολλά από αυτά τα δάνεια έχουν ενταχθεί στον «Ηρακλή» και έχουν δοθεί κρατικές ενισχύσεις, ενώ το τελικό σχέδιο θα πρέπει να εγκριθεί από τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό (SSM). Αυτό σημαίνει ότι οι προτεινόμενες λύσεις στις οποίες θα καταλήξουν κατά τις διαπραγματεύσεις το υπουργείο Οικονομικών και οι τραπεζίτες θα πρέπει να είναι απολύτως κοστολογημένες και να καταγράφονται οι επιπτώσεις στα τραπεζικά χαρτοφυλάκια, ώστε να κριθεί αν χρειάζεται να γίνουν πρόσθετες προβλέψεις. Οι ελληνικές τράπεζες ελέγχονται εποπτικά από τον SSM και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς σε σχέση με την ευρωστία τους και συνεπώς θα πρέπει η όποια λύση δρομολογηθεί να μη μεταφέρει ζημία σε αυτές.
Τι εξετάζεται
Ένα από τα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι προβλέπει «κούρεμα» του δανείου ανάλογο με την αύξηση που υπήρξε λόγω της αλλαγής της ισοτιμίας του ελβετικού φράγκου. Την περίοδο 2006-2008, κατά την οποία εκταμιεύθηκαν τα δάνεια, η ισοτιμία ήταν 1 ευρώ/1,67 ελβετικά φράγκα, ενώ σήμερα διαμορφώνονται στο 1 ευρώ/0,94 ελβετικά φράγκα. Οι τράπεζες θα αναλάβουν να χρηματοδοτήσουν το υπόλοιπο της οφειλής με υπογραφή νέας δανειακής σύμβασης σε ευρώ. Ωστόσο, οι όροι και οι προϋποθέσεις της νέας δανειακής σύμβασης δεν θα είναι ενιαίοι, αλλά θα εξαρτώνται από το πιστωτικό προφίλ του κάθε δανειολήπτη.
Παράλληλα, εξετάζονται μοντέλα που υιοθετήθηκαν σε άλλες χώρες, όπου υπήρξαν ευνοϊκές ρυθμίσεις για τους δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο, ώστε να διαπιστωθεί αν μπορούν να μεταφερθούν στην ελληνική πραγματικότητα. Στην Πολωνία και στην Ουγγαρία λήφθηκαν νομοθετικές πρωτοβουλίες για την ανακούφιση των δανειοληπτών, ενώ στη Γαλλία, η BNP Paribas, αναγνωρίζοντας την αδικία σε βάρος των συγκεκριμένων δανειοληπτών, ήρθε σε συμφωνία μαζί τους μέσω της καταναλωτικής οργάνωσης που τους εκπροσωπούσε, ώστε να τους αποζημιώσει. Ακόμη, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Βουλγαρίας κήρυξε άκυρα τα συμβόλαια για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο και οι τράπεζες που τα χορήγησαν οφείλουν να επιστρέψουν όλους τους τόκους και τα τέλη στους πελάτες τους που έχουν εξοφλήσει το χρέος.
Δικαίωση
Σημειώνεται ότι με απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που χαρακτηρίστηκε ιστορική, το καλοκαίρι του 2023 δικαιώθηκε Πολωνός δανειολήπτης, ο οποίος άσκησε αγωγή εναντίον τράπεζας. Οι δανειολήπτες αυτής της κατηγορίας προσέφυγαν στα δικαστήρια, αλλά οι δικαστικές υποθέσεις καθυστερούσαν για χρόνια. Το πρόβλημα έλαβε μεγάλη έκταση, με το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης να εκδίδει αποφάσεις μεταξύ 2013-2018, διευκρινίζοντας ότι η νομοθεσία της Ε.Ε. δεν επιτρέπει να επιβαρύνεται ο δανειολήπτης, δηλαδή ο καταναλωτής, με τον κίνδυνο των συναλλαγματικών διαφορών, όταν το δάνειο χορηγείται σε ξένο νόμισμα. Δηλαδή, ο προσδιορισμός του κεφαλαίου των δανείων να γίνεται με βάση την αρχική και όχι τη σημερινή ισοτιμία.
Στην Ελλάδα, το 2019, ο Άρειος Πάγος αποφάνθηκε υπέρ των πιστωτικών ιδρυμάτων, ενώ οι δανειολήπτες στρέφονται με αγωγές κατά του ελληνικού Δημοσίου. Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου απέρριψε το αίτημα των δανειοληπτών να υπολογίζονται τα ποσά των δόσεων που καλούνται να καταβάλλουν μηνιαίως σε ευρώ με βάση την ισοτιμία ευρώ και ελβετικού φράγκου (1/1,67) που ίσχυε κατά τον χρόνο της εκταμίευσης του δανείου τους, ήτοι το 2006-2009, και όχι με βάση εκείνη που ισχύει κατά τον χρόνο καταβολής της εκάστοτε δόσης (σήμερα 1/0,94). Εως τώρα οι τράπεζες προτείνουν στους πελάτες/δανειολήπτες ελβετικού φράγκου δύο λύσεις:
Η πρώτη αφορά τη δυνατότητας ένταξης των δανειακών υποχρεώσεων στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
Η δεύτερη λύση δίνει τη δυνατότητα στους δανειολήπτες να μετατρέψουν το δάνειό τους από ελβετικό φράγκο σε ευρώ (με τη σημερινή ισοτιμία) με σταθερό επιτόκιο για τρία χρόνια. Αυτό σημαίνει πως ο δανειολήπτης θα πρέπει να πάρει πάνω του τη «χασούρα» που προέκυψε λόγω της ισοτιμίας.
Σύμφωνα με τον Σύλλογο Δανειοληπτών Ελβετικού Φράγκου, αυτοί οι δανειολήπτες έχουν δάνεια της τάξεως των 10 δισ. ευρώ, τα οποία έλαβαν την περίοδο 2006-2009, με κίνητρο το χαμηλό επιτόκιο του ελβετικού φράγκου και την τότε ισοτιμία με το ευρώ, η οποία κυμαινόταν σε σταθερά υψηλά επίπεδα και με μικρή διακύμανση (5%-8%) την τελευταία πενταετία. Σύμφωνα με τις τράπεζες, το συνολικό χαρτοφυλάκιο των δανείων σε ελβετικό φράγκο έχει υποχωρήσει πλέον στα 4,5 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 3 δισ. ευρώ παραμένουν στα χαρτοφυλάκια των εγχώριων πιστωτικών ιδρυμάτων και είναι στην πλειονότητά τους εξυπηρετούμενα, ενώ το υπόλοιπο 1,5 δισ. ευρώ έχει πουληθεί και το διαχειρίζονται οι servicers.
Δανειολήπτες της Eurobank, οι οποίοι είχαν αιτηθεί στον Άρειο Πάγο να στείλει προδικαστικό ερώτημα (να σημειωθεί ότι το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε το αίτημά τους), έχουν καταθέσει την πρώτη αγωγή κατά του Δημοσίου. Σημειώνεται ότι από τον Νοέμβριο του 2023 ο Σύλλογος Δανειοληπτών Ελβετικού Φράγκου είχε υποβάλει καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εναντίον της Ελληνικής Δημοκρατίας για παραβίαση του άρθρου 267 της Συνθήκης Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας.
Μιλένα Αποστολάκη προς Κ. Χατζηδάκη: Σταματήστε να παίζετε «κρυφτό» με τους δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο
Έλλειψη πολιτικής βούλησης για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος που αφορά περίπου 80.000 δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο και μονομερή προστασία στα υπερκέρδη fundsκαι servicers καταλόγισε στην κυβέρνηση η Τομεάρχης Οικονομίας του ΠΑΣΟΚ Μιλένα Αποστολάκη, καλώντας τον αρμόδιο Υπουργό να σταματήσει το κρυφτό με τους δανειολήπτες αυτούς.
Κατά τη συζήτηση στη Βουλή σχετικής Επίκαιρης Ερώτησης στην οποία, όπως είπε η κα Αποστολάκη, ο κ. Χατζηδάκης επέλεξε να κρυφτεί απαντώντας αντ´ αυτού ο Υφυπουργός κ. Δήμας, η βουλευτής Βόρειου Τομέα του ΠΑΣΟΚ ανέφερε ότι ενώ υπάρχουν αποφάσεις του ΔΕΕ καθώς και νομοθετικές παρεμβάσεις σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, στην Ελλάδα η κυβέρνηση επιλέγει να παρακολουθεί αμέτοχη «την απροκάλυπτη κερδοσκοπία αφήνοντας απροστάτευτη την πιο αδύναμη πλευρά των δανειοληπτών ».
Η Τομεάρχης του ΠΑΣΟΚ για θέματα τραπεζών, ιδιωτικού χρέους – προστασίας δανειοληπτών επεσήμανε ότι η διατήρηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας πλήττει και τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα, αφού καθιστά αδύνατη την εξυπηρέτηση των δανείων αυτών, αλλά αποτελεί «πεδίο δόξης λαμπρό» για τα funds και τους servicers που αγοράζουν αυτά τα κοκκινισμένα δάνεια «κοψοχρονιά» και έχουν τη δυνατότητα να βγάλουν υπερκέρδη στη δευτερογενή αγορά.
Η Μιλένα Αποστολάκη επέκρινε τη μη δέσμευση της κυβέρνησης για τον χρόνο στον οποίο θα παρουσιάσει μια λύση και, σχολιάζοντας την αναφορά του κ. Δήμα περί αποφυγής «βεβιασμένων κινήσεων», υπογράμμισε ότι εδώ και 6 χρόνια αφήνετε τον χρόνο να περνά εις βάρος των δανειοληπτών και σήμερα το μόνο που αόριστα ψελλίζετε είναι ότι εντός των επόμενων μηνών θα ανακοινώσετε τις προθέσεις σας.
«Δεν είστε εσείς που στέκεστε στο πλευρό των συνεπών δανειοληπτών… αυτών τους οποίους στο παρελθόν έχετε αποκαλέσει τζαμπατζήδες. Στο ΠΑΣΟΚ αγωνιζόμαστε για τους συνεπείς δανειολήπτες που επί 18 χρόνια πλήρωναν τη δόση τους… αλλά και γι’ όλους αυτούς που δεν άντεξαν, με αποτέλεσμα αυτόν τον χρόνο που σκόπιμα αφήνετε να περνά, βλέπουν τα δάνειά τους να έχουν περάσει στα funds και τους servicers», ανέφερε χαρακτηριστικά η Μιλένα Αποστολάκη, επισημαίνοντας ότι μόλις το 40% των δανείων σε ελβετικό φράγκο στη χώρα μας βρίσκεται πλέον στα χέρια των ελληνικών τραπεζών.
Η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ αναφέρθηκε επίσης στο περιεχόμενο τροπολογίας που έχει καταθέσει επανειλημμένα από το τέλος του 2022 το ΠΑΣΟΚ, με την οποία οι τράπεζες αναλαμβάνουν κατά δύο τρίτα τις αρνητικές συνέπειες από την επέλευση του συναλλαγματικού κινδύνου ενώ οι καταβολές προς εξόφληση οφειλών από το δάνειο επανυπολογίζονται αναδρομικά με την νέα συναλλαγματική ισοτιμία.
«H πρόταση του ΠΑΣΟΚ, λαμβάνοντας υπόψη και τα χαμηλότερα επιτόκια που ίσχυσαν για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο, διασφαλίζει ότι οι δανειολήπτες αυτοί δεν θα βρεθούν σε χειρότερη θέση από αυτή που θα βρίσκονταν σήμερα αν είχαν εξ αρχής λάβει δάνειο σε ευρώ! Και αυτήν την πρόταση σήμερα σας καλώ να την υιοθετήσετε για να δώσετε διέξοδο σε χιλιάδες δανειολήπτες» τόνισε η Μιλένα Αποστολάκη
Μ.Η.Τ. 242183