Το ΔΝΤ προτείνει stress tests για τις κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης προκειμένου να σωθεί η αξιοπιστία και η ανεξαρτησία τους

Οι κεντρικές τράπεζες έχουν χτιστεί γύρω από την εικόνα του πανίσχυρου θεσμού που δεν μπορεί να καταρρεύσει, γιατί έχει το απόλυτο όπλο της έκδοσης χρήματος. Όμως, το ΔΝΤ έρχεται να ταράξει τα νερά. Προειδοποιεί ότι πίσω από τους ισολογισμούς τους υπάρχει ένα «κρυφό ρίσκο» που μπορεί να υπονομεύσει την αξιοπιστία τους, αν δεν υπάρξουν δικλείδες ασφαλείας.

Από τις «χρυσές» εποχές στα κόκκινα νούμερα

Μέχρι πριν από μια δεκαετία, οι ισολογισμοί των κεντρικών τραπεζών ήταν μικροί, καθαροί και σταθερά κερδοφόροι. Οι ίδιες κέρδιζαν από τα ομόλογα που αγόραζαν και με τη σειρά τους μετέφεραν αυτά τα κέρδη στα κρατικά ταμεία.

Μετά την κρίση του 2008 και την πανδημία, όμως, η εικόνα άλλαξε. Οι κεντρικές τράπεζες γέμισαν τα χαρτοφυλάκιά τους με μακροπρόθεσμα ομόλογα χαμηλής απόδοσης, στηρίζοντας οικονομίες που κινδύνευαν. Όταν τα επιτόκια εκτινάχθηκαν τα τελευταία χρόνια, οι ίδιες βρέθηκαν να γράφουν ζημίες δισεκατομμυρίων.

Γιατί ανησυχεί το ΔΝΤ

Οι κεντρικές τράπεζες δεν υπόκεινται σε αυστηρά κεφαλαιακά όρια όπως οι εμπορικές. Αυτό σημαίνει ότι πολλές φορές δεν διαθέτουν «μαξιλάρια» για να αντέξουν σε οικονομικά σοκ. Και όταν το κεφάλαιό τους εξαντλείται, η ανεξαρτησία τους κινδυνεύει. Κυβερνήσεις μπορεί να τις πιέσουν αλλά και οι αγορές να χάσουν την εμπιστοσύνη τους.

Γι’ αυτό το ΔΝΤ ζητά να μπει στο τραπέζι stress tests για τις ίδιες τις κεντρικές τράπεζες. Όπως οι εμπορικές δοκιμάζονται από τις εποπτικές αρχές, έτσι και οι κεντρικές θα πρέπει να ελέγχονται για το αν έχουν αρκετό κεφάλαιο ώστε να σταθούν όρθιες σε μια νέα κρίση.

Η πρόταση του ΔΝΤ δεν αφορά μόνο τη διαχείριση κεφαλαίου. Αφορά και τη διαφάνεια. Σήμερα, οι περισσότερες κεντρικές τράπεζες αποφεύγουν να εξηγήσουν δημόσια ποια στρατηγική ακολουθούν ως προς τα αποθεματικά τους. Η εφαρμογή stress tests θα μπορούσε να αποτελέσει εργαλείο δημόσιας λογοδοσίας και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των αγορών και της κοινωνίας.

Η εμπειρία της ποσοτικής χαλάρωσης έδειξε ότι, ακόμη κι αν οι πολιτικές αυτές σταθεροποιούν βραχυπρόθεσμα την οικονομία, αφήνουν πίσω τους αδύναμους ισολογισμούς. Γι’ αυτό και η συζήτηση για το πώς θα θωρακιστούν οι κεντρικές τράπεζες είναι πιο επίκαιρη από ποτέ.

Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς, η Τράπεζα της Ελλάδος συμμετείχε ενεργά στα προγράμματα αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ. Η διαχείριση των αποθεμάτων της και η διασφάλιση της ανεξαρτησίας της ΕΚΤ αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την εμπιστοσύνη των αγορών στη χώρα.

Διαβάστε επίσης: ΔΝΤ στην Αθήνα: Οκτωβριανό «τεστ αντοχής» για τις ελληνικές τράπεζες μετά από 10 χρόνια