ΔΝΤ: Τα κόκκινα δάνεια έφυγαν από τις τράπεζες αλλά βαραίνουν ακόμη την οικονομία

Η θεαματική μείωση των NPLs στους τραπεζικούς ισολογισμούς δεν σημαίνει και οριστική λύση – Το ιδιωτικό χρέος παραμένει στα 92,9 δισ. ευρώ μέσω servicers και funds

«Κόκκινα» δάνεια: Σε λειτουργία η νέα πλατφόρμα συναλλαγών – Πώς αλλάζει η αγορά των ΜΕΔ

Σημαντική πρόοδο στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα καταγράφει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), επισημαίνοντας όμως ότι το πρόβλημα των «κόκκινων δανείων» δεν έχει εξαλειφθεί, αλλά έχει μεταφερθεί εκτός τραπεζών. Το βάρος πλέον εντοπίζεται στους servicers, στα επενδυτικά κεφάλαια και συνολικά στην πραγματική οικονομία, όπου το ιδιωτικό χρέος εξακολουθεί να λειτουργεί ως βαρίδι για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Θεαματική μείωση στους τραπεζικούς ισολογισμούς

Το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι η εικόνα των ελληνικών τραπεζών έχει αλλάξει ριζικά την τελευταία εξαετία. Τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα (NPLs) υποχώρησαν από 43,5% τον Ιούνιο του 2019 σε μόλις 3,3% τον Σεπτέμβριο του 2025.

Η αποκλιμάκωση αυτή αποδίδεται κυρίως:

στις τιτλοποιήσεις μέσω του προγράμματος «Ηρακλής»
στις πωλήσεις δανειακών χαρτοφυλακίων σε επενδυτικά κεφάλαια

Το αποτέλεσμα είναι ένα πιο «καθαρό» τραπεζικό σύστημα, με μεγαλύτερη δυνατότητα χρηματοδότησης της οικονομίας.

Το πρόβλημα δεν εξαφανίστηκε – μεταφέρθηκε

Παρά τη βελτίωση των τραπεζικών δεικτών, το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι το πρόβλημα δεν έχει λυθεί, αλλά έχει μετατοπιστεί εκτός ισολογισμών.

Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος των κόκκινων δανείων διαχειρίζεται από εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), οι οποίες αναλαμβάνουν:

ρυθμίσεις οφειλών
ανακτήσεις
διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης
92,9 δισ. ευρώ ιδιωτικού χρέους σε διαχείριση

Σύμφωνα με την έκθεση, οι servicers διαχειρίζονται συνολικά 92,9 δισ. ευρώ σε μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα.

Από αυτά:

81,4 δισ. ευρώ βρίσκονται σε χαρτοφυλάκια funds
το υπόλοιπο αφορά δάνεια που παραμένουν στις τράπεζες αλλά έχουν ανατεθεί σε διαχείριση

Το ποσό αντιστοιχεί στο 37,4% του ελληνικού ΑΕΠ (2025), γεγονός που καταδεικνύει τη συστημική διάσταση του προβλήματος.

Το ΔΝΤ εκτιμά ότι περίπου 2,4 εκατομμύρια δανειολήπτες εξακολουθούν να συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με παλαιές οφειλές.

Πίεση στην πραγματική οικονομία και τον δανεισμό

Η έκθεση τονίζει ότι το μεγάλο απόθεμα ιδιωτικού χρέους περιορίζει τη βάση των «επιλέξιμων» δανειοληπτών για τις τράπεζες.

Αποτέλεσμα:

νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις μένουν εκτός χρηματοδότησης
η πιστωτική επέκταση κατευθύνεται κυρίως σε μεγάλες εταιρείες
η ανάκαμψη δεν μεταφέρεται ομοιόμορφα στην οικονομία
Πλειστηριασμοί: πρόοδος αλλά χαμηλή αποτελεσματικότητα

Παρότι οι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί έχουν βελτιωθεί, το ποσοστό επιτυχίας παραμένει περίπου στο 20%.

Το ΔΝΤ εντοπίζει καθυστερήσεις λόγω:

ενστάσεων και ανακοπών
υποχρεωτικών χρονικών καθυστερήσεων στη διαδικασία
περιορισμένης πρόσβασης σε πληροφορίες για τα ακίνητα
πολεοδομικών εκκρεμοτήτων και αυθαιρεσιών
Αδυναμία στις μεγάλες επιχειρηματικές αναδιαρθρώσεις

Παρά το νέο θεσμικό πλαίσιο (ν. 4738/2020 και εξωδικαστικός μηχανισμός), το ΔΝΤ επισημαίνει κενό στη διαχείριση μεγάλων και σύνθετων επιχειρηματικών υποθέσεων.

Η απουσία οργανωμένης δικαστικής διαδικασίας αναδιάρθρωσης για μεγάλες εταιρείες οδηγεί:

σε εξάρτηση από εξωδικαστικές συμφωνίες
σε περιορισμένες λύσεις βιωσιμότητας
σε αργή εξυγίανση του εταιρικού τομέα
Αυστηρότερο πλαίσιο για servicers ζητά το ΔΝΤ

Το Ταμείο ασκεί πίεση για ενίσχυση της εποπτείας των εταιρειών διαχείρισης, σημειώνοντας ότι οι επιδόσεις τους υπολείπονται των στόχων.

Ζητά:

αυστηρότερη εποπτεία από την Τράπεζα της Ελλάδος
περισσότερη διαφάνεια και ελέγχους
επικαιροποιημένα business plans
ετήσιες πιστοποιημένες εκθέσεις για τον «Ηρακλή»

Παράλληλα, προτείνει την επιτάχυνση της εκκαθάρισης υποθέσεων του νόμου Κατσέλη.

Το ΔΝΤ καταλήγει ότι η Ελλάδα έχει πετύχει την τραπεζική εξυγίανση, αλλά όχι ακόμη την πλήρη εξυγίανση του ιδιωτικού χρέους.

Οι τράπεζες έχουν «καθαρίσει» σε μεγάλο βαθμό, όμως το βάρος των κόκκινων δανείων:

έχει μεταφερθεί σε servicers και funds
συνεχίζει να επηρεάζει την οικονομία
παραμένει εμπόδιο για την πιστωτική ομαλότητα

Η επόμενη πρόκληση, σύμφωνα με το ΔΝΤ, δεν είναι λογιστική αλλά δομική: η σταδιακή επανένταξη βιώσιμων δανειοληπτών στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και η ουσιαστική μείωση του αποθέματος ιδιωτικού χρέους.