Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποιεί σε έκθεσή του για «επεισόδια μεγάλης αύξησης των αμυντικών δαπανών», τονίζοντας ότι αυτά ενδέχεται να προκαλέσουν τριγμούς στο παγκόσμιο χρέος.
ΔΟΕ ΔΝΤ- Παγκόσμια Τράπεζα: Στρατηγικός συντονισμός για την κρίση στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας
«Διαπιστώνουμε ότι αυτές οι εκρήξεις διαρκούν σχεδόν τρία χρόνια και αυξάνουν τις αμυντικές δαπάνες κατά 2,7 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Αυτό αντιστοιχεί σε γενικές γραμμές στις απαιτήσεις που έχουν οι χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ για την επίτευξη του στόχου του 5% του ΑΕΠ για τις αμυντικές δαπάνες έως το 2035», επισημαίνεται στην έκθεση.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, ο πόλεμος καθορίζει ξανά το παγκόσμιο τοπίο. «Μετά από δεκαετίες σχετικής ηρεμίας μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, ο αριθμός των ενεργών συγκρούσεων έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Εν τω μεταξύ, οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις και οι αυξημένες ανησυχίες για την ασφάλεια ωθούν πολλές κυβερνήσεις να επανεκτιμήσουν τις προτεραιότητές τους και να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνα» αναφέρεται.
Πέρα από τον καταστροφικό φόρο αίματος των ανθρώπων, οι πόλεμοι επιβάλλουν μεγάλο και διαρκές οικονομικό κόστος και θέτουν δύσκολες μακροοικονομικές συνθήκες, ειδικά για τις χώρες όπου λαμβάνουν χώρα οι μάχες. Ακόμα και χωρίς ενεργές συγκρούσεις, η αύξηση των αμυντικών δαπανών μπορεί να αυξήσει τις οικονομικές αδυναμίες μεσοπρόθεσμα. Μετά τον πόλεμο, οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν το επείγον έργο της διασφάλισης διαρκούς ειρήνης και της διατήρησης της ανάκαμψης.
Για τις χώρες όπου λαμβάνουν χώρα πόλεμοι, η οικονομική δραστηριότητα μειώνεται απότομα. Κατά μέσο όρο, η παραγωγή σε χώρες όπου λαμβάνουν χώρα μάχες μειώνεται κατά περίπου 3% στην αρχή και συνεχίζει να υποχωρεί για χρόνια, φτάνοντας σε σωρευτικές ζημίες περίπου 7% εντός πέντε ετών. Οι απώλειες παραγωγής από συγκρούσεις συνήθως υπερβαίνουν εκείνες που σχετίζονται με οικονομικές κρίσεις ή σοβαρές φυσικές καταστροφές ενώ οι «πληγές» επιμένουν ακόμη και μια δεκαετία αργότερα.
Παράλληλα, οι πόλεμοι τείνουν επίσης να έχουν σημαντικές δευτερογενείς επιπτώσεις. Οι χώρες που εμπλέκονται σε ξένες συγκρούσεις μπορεί να αποφύγουν μεγάλες οικονομικές απώλειες – εν μέρει επειδή δεν υπάρχουν καταστροφές στο έδαφός τους. Ωστόσο, οι γειτονικές οικονομίες ή οι βασικοί εμπορικοί εταίροι μίας εμπόλεμης χώρας θα νιώσουν το σοκ.
Στα πρώτα χρόνια μιας σύγκρουσης, αυτές οι χώρες συχνά βιώνουν μέτριες μειώσεις στην παραγωγή. Οι μεγάλες συγκρούσεις – που αφορούν τουλάχιστον 1.000 θανάτους σε πεδίο μάχης – επιβάλλουν δύσκολες συνθήκες στις οικονομίες των εμπλεκόμενων χωρών, με τους κρατικούς προϋπολογισμούς να «αιμορραγούν» καθώς οι δαπάνες μετατοπίζονται προς την άμυνα και το χρέος αυξάνονται, ενώ η παραγωγή και η είσπραξη φόρων καταρρέουν.
Οι χώρες αντιμετωπίζουν πιέσεις στα εξωτερικά τους ισοζύγια. Καθώς οι εισαγωγές συρρικνώνονται απότομα λόγω της χαμηλότερης ζήτησης, οι εξαγωγές κατρακυλούν, με αποτέλεσμα την προσωρινή διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος. Η αυξημένη αβεβαιότητα πυροδοτεί εκροές κεφαλαίων, μειώνοντας τις άμεσες ξένες επενδύσεις ενώ οι κυβερνήσεις σε καιρό πολέμου να βασίζονται στην οικονομική βοήθεια εταίρων, σε εμβάσματα από πολίτες του εξωτερικού για τη χρηματοδότηση των εμπορικών ελλειμμάτων.
Παρά τα μέτρα, οι συγκρούσεις συμβάλλουν στη διαρκή υποτίμηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας, στις απώλειες αποθεματικών και στην άνοδο του πληθωρισμού, υπογραμμίζοντας πώς οι ανισορροπίες ενισχύουν τη μακροοικονομική πίεση κατά τη διάρκεια του πολέμου. Οι τιμές τείνουν να αυξάνονται με ρυθμό υψηλότερο από τους στόχους των περισσότερων κεντρικών τραπεζών, ωθώντας τις νομισματικές αρχές να αυξήσουν τα επιτόκια.
Μ.Η.Τ. 242183