ΕΚΤ: Ποια είναι η πιο ύπουλη απάτη για να σας αδειάζουν τον λογαριασμό

Την πιο ύπουλη μορφή απάτης, που χρησιμοποιούν επιτήδειοι για να αδειάζουν τους λογαριασμούς μας, περιγράφει η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Αρχής και της ΕΚΤ για τις απάτες στις πληρωμές, που συνολικά υπολογίζεται ότι είχαν το 2024 λεία ύψους 4,2 δισ. ευρώ.

Η «Χειραγώγηση του Πληρωτή» (Manipulation of the Payer) αποτελεί τη νούμερο ένα απειλή για τα τραπεζικά εμβάσματα (μεταφορές πίστωσης), όπως τονίζεται στην έκθεση. Τι είναι, όμως, η «Χειραγώγηση του Πληρωτή»;

Σε αντίθεση με τις κλασικές κυβερνοεπιθέσεις όπου κάποιος χακάρει τον λογαριασμό σας, σε αυτή την περίπτωση ο απατεώνας «χακάρει» το μυαλό σας: Ο απατεώνας σας πείθει να στείλετε εσείς οι ίδιοι τα χρήματα.

Σύμφωνα με την έκθεση, αυτός ο τύπος απάτης αντιπροσωπεύει πλέον το 74% της συνολικής αξίας των απατηλών εμβασμάτων. Μάλιστα, έχει αυξητική τάση, καθώς οι απατεώνες στρέφονται σε αυτή τη μέθοδο επειδή τα τεχνικά μέτρα ασφαλείας των τραπεζών έχουν γίνει πολύ ισχυρά.

Οι τεχνικές των απατεώνων

Η έκθεση της ΕΒΑ/ECB κατονομάζει συγκεκριμένες τακτικές που χρησιμοποιούνται:

• Impersonation Fraud (Πλαστοπροσωπία): Οι δράστες προσποιούνται ότι είναι κάποιος έμπιστος, όπως υπάλληλος τράπεζας, διευθύνων σύμβουλος (CEO fraud) ή συγγενικό πρόσωπο.
• Phishing / Smishing / Vishing: Χρησιμοποιούν παραπλανητικά email (phishing), SMS (smishing) ή τηλεφωνικές κλήσεις (vishing) για να ψαρέψουν θύματα.
• Κοινωνικά Δίκτυα: Τα social media παίζουν κρίσιμο ρόλο. Οι απατεώνες τα χρησιμοποιούν για να συλλέξουν πληροφορίες για εσάς ή για να σας προσεγγίσουν και να «χτίσουν» μια ψεύτικη σχέση εμπιστοσύνης (grooming) πριν ζητήσουν χρήματα.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της έκθεσης αφορά την ευθύνη της ζημιάς. Επειδή ο ίδιος ο πληρωτής εγκρίνει τη συναλλαγή χρησιμοποιώντας τους κωδικούς του (SCA – Strong Customer Authentication), η τράπεζα καταγράφει τη συναλλαγή ως «εγκεκριμένη».

Αυτό δυσκολεύει πολύ την αποζημίωση. Η έκθεση αναφέρει ότι στις μεταφορές πίστωσης, οι πελάτες (PSUs) επωμίστηκαν το 85% των οικονομικών απωλειών το 2024, συχνά επειδή θεωρήθηκε ότι επέδειξαν «βαριά αμέλεια».

Οι απάτες στις πληρωμές στην Ελλάδα

Η Ελλάδα παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα εικόνα, με χαμηλά ποσοστά απάτης σε ορισμένες κατηγορίες (όπως οι κάρτες), αλλά ανησυχητικά στοιχεία όσον αφορά το ηλεκτρονικό χρήμα και την επιβάρυνση των καταναλωτών:

• Ηλεκτρονικό Χρήμα (E-money): Η Ελλάδα κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό απάτης ως προς τον όγκο συναλλαγών στην ΕΕ (0,028%). Η αξία της απάτης σε αυτή την κατηγορία ανήλθε σε 265.648 €.
• Αναλήψεις Μετρητών: Ενώ τα περιστατικά είναι λίγα, η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες (μαζί με τη Λιθουανία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία) όπου οι χρήστες υπηρεσιών πληρωμών (PSU – δηλαδή οι πελάτες) επωμίστηκαν το 100% της οικονομικής ζημίας από την απάτη.
• Μεταφορές Πίστωσης (Εμβάσματα): Το ποσοστό απάτης παραμένει χαμηλό (0,001%), εναρμονισμένο με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
• Πληρωμές με Κάρτα: Η απάτη είναι σχετικά χαμηλή (0,017% της αξίας των συναλλαγών), πολύ κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ που είναι 0,033%.