Fitch: Η νέα αξιολόγηση για την Ελλάδα έρχεται σε μια στιγμή που οι αγορές μυρίζουν ξανά κίνδυνο – Τι φοβούνται για χρέος και Μέση Ανατολή
Με τις διεθνείς αγορές να κινούνται σε νευρικό κλίμα και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα να επιστρέφει επιθετικά στο παγκόσμιο οικονομικό σκηνικό, η σημερινή αξιολόγηση της Fitch Ratings για την ελληνική οικονομία αποκτά βαρύνουσα σημασία. Η κυβέρνηση περιμένει την απόφαση του αμερικανικού οίκου γνωρίζοντας ότι, παρά τη διατήρηση της επενδυτικής βαθμίδας, η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται σε μια εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στη δημοσιονομική σταθερότητα και στους εξωτερικούς κινδύνους που απειλούν την ανάπτυξη.
Η Ελλάδα μπορεί να έχει αφήσει πίσω της τα χρόνια της κρίσης χρέους και να έχει επανακτήσει την επενδυτική βαθμίδα, όμως η πραγματικότητα παραμένει σύνθετη. Το υψηλό δημόσιο χρέος συνεχίζει να λειτουργεί ως μόνιμη υπενθύμιση ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να κουβαλά ένα από τα βαρύτερα φορτία στην Ευρώπη. Ακόμη κι αν ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ αποκλιμακώνεται σταδιακά, οι διεθνείς οίκοι γνωρίζουν καλά ότι σε περιόδους αναταραχής οι αγορές επιστρέφουν πάντα στο ίδιο ερώτημα: πόσο ανθεκτική είναι πραγματικά η ελληνική οικονομία απέναντι σε ένα νέο εξωτερικό σοκ;
Το τελευταίο διάστημα το οικονομικό επιτελείο αναγκάστηκε ήδη να αναθεωρήσει τις εκτιμήσεις του τόσο για την ανάπτυξη όσο και για τον πληθωρισμό, παραδεχόμενο ουσιαστικά ότι το διεθνές περιβάλλον γίνεται πιο δύσκολο. Η άνοδος των τιμών ενέργειας, οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή, η αβεβαιότητα γύρω από τις εμπορικές συγκρούσεις και η επιβράδυνση της ευρωπαϊκής οικονομίας δημιουργούν ένα νέο τοπίο στο οποίο οι οίκοι αξιολόγησης εμφανίζονται σαφώς πιο επιφυλακτικοί.
Στην πραγματικότητα, η Fitch δεν εξετάζει μόνο τα δημοσιονομικά μεγέθη της Ελλάδας. Αξιολογεί τη συνολική ικανότητα της χώρας να παραμείνει αξιόπιστη μέσα σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας. Και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο της σημερινής ετυμηγορίας.
Το υψηλό χρέος, οι αγορές και η σκιά της γεωπολιτικής κρίσης
Παρά τη βελτίωση των οικονομικών δεικτών, η Ελλάδα συνεχίζει να έχει το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρώπη ως ποσοστό του ΑΕΠ. Το γεγονός ότι η αποκλιμάκωση συνεχίζεται δεν αρκεί από μόνο του για να εξαφανίσει τις ανησυχίες των αγορών, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη παραμένει υποτονική και το κόστος ενέργειας απειλεί να πυροδοτήσει νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων.
Οι οίκοι αξιολόγησης γνωρίζουν ότι οι ισορροπίες μπορούν να αλλάξουν γρήγορα. Μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση ή μια νέα περίοδος ακριβού πετρελαίου μπορεί να επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά, να πιέσει τα εισοδήματα και να επιβραδύνει την οικονομική δραστηριότητα. Σε αυτή τη συγκυρία, το γεγονός ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να παραμένει στα χαμηλά επίπεδα της επενδυτικής βαθμίδας αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Το μήνυμα των διεθνών οίκων το τελευταίο διάστημα είναι ξεκάθαρο. Ναι μεν αναγνωρίζουν τη βελτίωση της ελληνικής οικονομίας, αλλά δεν είναι ακόμη έτοιμοι να ανοίξουν τον δρόμο για ουσιαστικά υψηλότερες αξιολογήσεις. Η χώρα παραμένει μεν εντός investment grade, αλλά εξακολουθεί να θεωρείται οικονομία που απαιτεί προσεκτική παρακολούθηση.
Χαρακτηριστική ήταν και η στάση της S&P Global Ratings τον Απρίλιο, όταν επέλεξε ουσιαστικά στάση αναμονής απέναντι στην Ελλάδα, χωρίς νέα έκθεση και χωρίς αναβάθμιση. Το ίδιο μοτίβο ακολούθησαν η Morningstar DBRS, η Moody’s και η Scope Ratings, οι οποίες διατήρησαν σταθερές προοπτικές, αποφεύγοντας οποιοδήποτε πιο επιθετικό σήμα προς τις αγορές.
Η ουσία είναι ότι οι διεθνείς οίκοι περιμένουν να δουν πώς θα εξελιχθεί το νέο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον πριν προχωρήσουν σε πιο τολμηρές κινήσεις. Και η Ελλάδα, λόγω του υψηλού χρέους της, παραμένει περισσότερο εκτεθειμένη από άλλες οικονομίες σε ενδεχόμενες αναταράξεις.
Οι εκλογές, τα μέτρα στήριξης και το δύσκολο φθινόπωρο για την οικονομία
Ένα ακόμη στοιχείο που αρχίζει να μπαίνει όλο και πιο έντονα στο μικροσκόπιο των αγορών είναι ο πολιτικός κύκλος. Οι επόμενες εθνικές εκλογές πλησιάζουν και οι οίκοι αξιολόγησης γνωρίζουν καλά ότι σε προεκλογικές περιόδους αυξάνεται παραδοσιακά η πίεση για παροχές και δημοσιονομική χαλάρωση.
Η Fitch αλλά και οι υπόλοιποι οίκοι θα εξετάσουν προσεκτικά κατά πόσο η κυβέρνηση μπορεί να διατηρήσει τη δημοσιονομική πειθαρχία σε ένα περιβάλλον αυξημένων κοινωνικών πιέσεων λόγω ακρίβειας και ενεργειακού κόστους. Το στοίχημα για την Αθήνα είναι διπλό. Από τη μία πρέπει να συνεχίσει να στηρίζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις απέναντι στις ανατιμήσεις. Από την άλλη πρέπει να αποδείξει ότι δεν πρόκειται να εκτροχιάσει τους στόχους για πρωτογενή πλεονάσματα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσαν και οι δηλώσεις του Φεντερίκο Μπαρίγα-Σαλασάρ, ο οποίος αναγνώρισε ότι η Ελλάδα ήταν από τις λίγες χώρες που υιοθέτησαν πιο στοχευμένα μέτρα στήριξης απέναντι στην ενεργειακή κρίση. Η αναφορά αυτή θεωρήθηκε θετικό σήμα προς την ελληνική πλευρά, καθώς δείχνει ότι η Fitch αξιολογεί όχι μόνο το ύψος των παρεμβάσεων αλλά και την ποιότητά τους.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι τι θα ακολουθήσει το φθινόπωρο. Οι νέες αξιολογήσεις από DBRS, Moody’s, Scope, S&P και ξανά από τη Fitch θα πραγματοποιηθούν σε ένα ενδεχομένως ακόμη πιο δύσκολο διεθνές περιβάλλον. Αν η ένταση στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί, αν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν υψηλές και αν η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη επιβραδυνθεί περισσότερο, οι οίκοι είναι πιθανό να παραμείνουν σε στάση αναμονής για αρκετούς μήνες ακόμη.
Για την ελληνική οικονομία, η μάχη πλέον δεν είναι απλώς να κρατήσει την επενδυτική βαθμίδα. Είναι να πείσει ότι μπορεί να διατηρήσει σταθερότητα, ανάπτυξη και δημοσιονομική ισορροπία μέσα σε έναν κόσμο που γίνεται ξανά απρόβλεπτος.
Διαβάστε επίσης: Scope Ratings: «Καμπανάκι» για τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στην ελληνική οικονομία
Μ.Η.Τ. 242183