Ελληνικό χρέος: Το τέλος του «φθηνού χρήματος» και το νέο τεστ για την Αθήνα

Η άνοδος των αποδόσεων στα διεθνή ομόλογα επηρεάζει άμεσα το ελληνικό χρέος. Η Ελλάδα σε νέα εποχή ακριβότερου χρήματος

Οι διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές συνεχίζουν να κινούνται κοντά σε ιστορικά υψηλά, με αιχμή την τεχνητή νοημοσύνη, τα ισχυρά εταιρικά αποτελέσματα και την αισιοδοξία γύρω από τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Πίσω όμως από την εικόνα ευφορίας, η αγορά ομολόγων εκπέμπει ένα σαφώς πιο επιθετικό και ανήσυχο μήνυμα για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας.

Η εκρηκτική άνοδος των αποδόσεων σε ΗΠΑ, Βρετανία, Ευρωζώνη και Ιαπωνία αποτυπώνει μια βαθιά αλλαγή στις προσδοκίες των επενδυτών. Οι αγορές δεν αντιμετωπίζουν πλέον τη νέα κρίση στη Μέση Ανατολή ως ένα προσωρινό γεωπολιτικό επεισόδιο, αλλά ως ακόμη έναν κρίκο σε μια αλυσίδα συνεχών διαταραχών που ξεκίνησε με την πανδημία, συνεχίστηκε με τον πόλεμο στην Ουκρανία, την ενεργειακή κρίση και τους εμπορικούς περιορισμούς και πλέον επεκτείνεται στον κίνδυνο αποσταθεροποίησης του Περσικού Κόλπου.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι επενδυτές απαιτούν πλέον μεγαλύτερη απόδοση για να χρηματοδοτήσουν τα κράτη. Το αμερικανικό 10ετές κινείται κοντά στο 4,6%, ενώ το 30ετές ξεπέρασε το ψυχολογικό όριο του 5%, εξέλιξη που αποτυπώνει πως οι αγορές δεν πιστεύουν εύκολα στην επιστροφή της εποχής των μηδενικών επιτοκίων και της άφθονης ρευστότητας.

Η αγορά ομολόγων λειτουργεί ουσιαστικά ως μηχανισμός πρόβλεψης για το μέλλον της οικονομίας. Όταν οι αποδόσεις ανεβαίνουν τόσο έντονα, το μήνυμα είναι σαφές: οι επενδυτές θεωρούν ότι ο πληθωρισμός μπορεί να παραμείνει πιο επίμονος και ότι οι κεντρικές τράπεζες ίσως αναγκαστούν να κρατήσουν τα επιτόκια υψηλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αγορά αρχίζει ακόμη και να προεξοφλεί το ενδεχόμενο νέας αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής.

Το ελληνικό χρέος έχει «ασπίδες», αλλά όχι ανοσία

Για την Ελλάδα, η εικόνα παραμένει προς το παρόν ελεγχόμενη, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι η χώρα μένει εκτός κινδύνου. Το ελληνικό 10ετές κινείται κοντά στο 3,8%, ενώ το spread έναντι της Γερμανίας παραμένει γύρω στις 69 μονάδες βάσης, επίπεδα που δεν προκαλούν ακόμη ανησυχία στις αγορές.

Η βασική διαφορά σε σχέση με την περίοδο της ελληνικής κρίσης χρέους είναι ότι σήμερα η χώρα διαθέτει ένα πολύ πιο προστατευμένο προφίλ δανεισμού. Μεγάλο μέρος του χρέους βρίσκεται στα χέρια ευρωπαϊκών θεσμών, οι λήξεις είναι εξαιρετικά μακροπρόθεσμες και το μεγαλύτερο κομμάτι του δανεισμού φέρει χαμηλό σταθερό επιτόκιο. Αυτό λειτουργεί ως σημαντικό «μαξιλάρι» απέναντι στις βραχυπρόθεσμες αναταράξεις των διεθνών αγορών.

Ωστόσο, η διεθνής μεταβολή στο κόστος χρήματος δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα. Αν ο κόσμος εισέλθει σε μια περίοδο διατηρήσιμα υψηλότερου πληθωρισμού και ακριβότερου δανεισμού, τότε η πίεση δεν θα περιοριστεί μόνο στα κρατικά ομόλογα. Θα περάσει σταδιακά στις επιχειρήσεις, στα στεγαστικά δάνεια, στις επενδύσεις και συνολικά στον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας.

Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη πρόκληση για την Αθήνα. Παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει ένα από τα υψηλότερα δημόσια χρέη στην Ευρώπη ως ποσοστό του ΑΕΠ. Αυτό σημαίνει ότι η διατήρηση χαμηλού κόστους χρηματοδότησης παραμένει κρίσιμος παράγοντας για τη δημοσιονομική σταθερότητα και την επενδυτική εικόνα της χώρας.

Η νέα εποχή και το δύσκολο στοίχημα της οικονομίας

Το σημαντικότερο στοιχείο της τρέχουσας συγκυρίας είναι ότι ο κίνδυνος δεν προέρχεται πλέον από εσωτερική δημοσιονομική εκτροπή, όπως συνέβη την προηγούμενη δεκαετία. Η απειλή τώρα είναι εξωτερική και συνδέεται με γεωπολιτικές εντάσεις, ενεργειακά σοκ, πληθωριστικές πιέσεις και τη γενικότερη αναδιάταξη της παγκόσμιας οικονομίας.

Οι αγορές ομολόγων ουσιαστικά προεξοφλούν ότι το οικονομικό μοντέλο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η μετα-2008 εποχή ίσως φτάνει οριστικά στο τέλος του. Η περίοδος των μηδενικών επιτοκίων, της φθηνής ενέργειας και της ανεξάντλητης ρευστότητας φαίνεται να αντικαθίσταται από ένα πολύ πιο απαιτητικό περιβάλλον, όπου το χρήμα θα κοστίζει ακριβότερα και οι επενδυτές θα γίνονται πολύ πιο επιλεκτικοί απέναντι στα υπερχρεωμένα κράτη.

Σε αυτό το νέο σκηνικό, ακόμη και οικονομίες που σήμερα θεωρούνται προστατευμένες θα χρειαστεί να λειτουργήσουν με αυξημένη δημοσιονομική πειθαρχία και μεγαλύτερα «μαξιλάρια» ασφαλείας. Ενώ, η σταθερότητα δεν θεωρείται πλέον δεδομένη και η εποχή του εύκολου και φθηνού δανεισμού ενδέχεται να αποτελεί οριστικά παρελθόν.

Διαβάστε επίσης: Παγκόσμια αναταραχή στα ομόλογα: Οι αποδόσεις εκτοξεύονται και το χρέος γίνεται ακριβό