Η έκθεση της ΕΘΑΑΕ αποκαλύπτει πόσο κοστίζει κάθε φοιτητής ανά Πανεπιστήμιο της χώρας και τι αλλάζει στον χάρτη της ανώτατης εκπαίδευσης

Πόσο κοστίζει τελικά στο κράτος ένας φοιτητής; Η ετήσια έκθεση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης ανοίγει τα χαρτιά της και αποκαλύπτει μεγάλες διαφορές από ίδρυμα σε ίδρυμα. Το μέσο κόστος ανά φοιτητή στα δημόσια Πανεπιστήμια διαμορφώνεται στα 4.993 ευρώ, όμως σε ορισμένες σχολές το ποσό εκτοξεύεται.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, όπου το ετήσιο κόστος ανά φοιτητή αγγίζει τα 10.074 ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι οι πολυτεχνικές σπουδές, με έντονη εργαστηριακή δραστηριότητα και απαιτητικές υποδομές, είναι σαφώς ακριβότερες.

Την ίδια στιγμή, το χρηματοδοτικό περιβάλλον αλλάζει. Η συνολική χρηματοδότηση των ΑΕΙ αυξήθηκε κατά 4% σε σχέση με πέρυσι. Η αύξηση προήλθε κυρίως από την ενίσχυση της δημόσιας χρηματοδότησης, η οποία ανέβηκε κατά 13%, ενώ η εξωτερική χρηματοδότηση εμφάνισε πτώση 8%.

Οι διοικήσεις των Πανεπιστημίων καλούνται πλέον να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη κάλυψης λειτουργικών δαπανών, την απαίτηση για υψηλής ποιότητας σπουδές και τις πιεσμένες πηγές εσόδων.

Λιγότεροι φοιτητές , περισσότεροι απόφοιτοι

Παράλληλα με τα οικονομικά, η έκθεση της ΕΘΑΑΕ φωτίζει αλλαγές και στο «προφίλ» των φοιτητών. Ο αριθμός των ενεργών φοιτητών μειώθηκε κατά περίπου 3%, την ώρα που οι απόφοιτοι των προπτυχιακών προγραμμάτων αυξήθηκαν κατά 1,5%, ενώ οι επιτυχόντες στα πανεπιστήμια σημείωσαν μικρή άνοδο 2,3%.

Το στοιχείο αυτό συνδέεται και με το κλείσιμο του κεφαλαίου των «αιώνιων» φοιτητών, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τον αριθμό των εγγεγραμμένων και, κατ’ επέκταση, τους δείκτες χρηματοδότησης.

Στο επίπεδο των μεταπτυχιακών σπουδών παρατηρείται επίσης υποχώρηση. Την περίοδο 2023-2024 λειτούργησαν 1.328 Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών, δηλαδή 28 λιγότερα σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ οι απόφοιτοι μειώθηκαν κατά 1.642. Το τοπίο δείχνει να αναδιαμορφώνεται, με τα Πανεπιστήμια να αναπροσαρμόζουν δομές και προσφορές.

Μη κρατικά πανεπιστήμια και αλλαγές στον ακαδημαϊκό χάρτη

Σημαντική τομή θεωρείται η νομοθετική πρόβλεψη για ίδρυση και λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων από το ακαδημαϊκό έτος 2025–2026. Παράλληλα, καταγράφονται παρεμβάσεις στο Δημόκριτο Πανεπιστήμιο Θράκης, με εντάξεις τμημάτων, αναδιαρθρώσεις σχολών και αναβάθμιση δομών, καθώς και πρωτοβουλίες για ψηφιοποίηση, αναγνώριση τίτλων σπουδών και ενίσχυση αρμοδιοτήτων της ΕΘΑΑΕ.

Το μήνυμα είναι σαφές: το σύστημα ανώτατης εκπαίδευσης εισέρχεται σε φάση έντονων μεταβολών.

Πώς προκύπτει το κόστος ανά φοιτητή

Το μέσο ετήσιο κόστος προκύπτει από τη διαίρεση της συνολικής δημόσιας και εξωτερικής χρηματοδότησης κάθε ΑΕΙ με τον αριθμό των ενεργών φοιτητών. Ιδρύματα με έντονη εργαστηριακή δραστηριότητα, τεχνικό εξοπλισμό και αυξημένες ανάγκες υποδομών εμφανίζουν σαφώς υψηλότερο κόστος.

Έτσι εξηγούνται οι μεγάλες αποκλίσεις από ίδρυμα σε ίδρυμα, με πανεπιστήμια όπως το ΕΜΠ, το Χαροκόπειο ή το Πολυτεχνείο Κρήτης να καταγράφουν υψηλότερες δαπάνες ανά φοιτητή σε σχέση με άλλα.

Κατάταξη και χρηματοδότηση: Ποιοι κερδίζουν περισσότερους πόρους

Η ετήσια κατάταξη της ΕΘΑΑΕ έχει πλέον βαρύτητα, καθώς επηρεάζει άμεσα τη χρηματοδότηση. Το ΕΜΠ αναδείχθηκε πρώτο μεταξύ των ελληνικών ΑΕΙ, ακολουθούμενο από το ΕΚΠΑ και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Με βάση το ισχύον σύστημα, το 70% της χρηματοδότησης κατανέμεται με αντικειμενικά κριτήρια, όπως ο αριθμός φοιτητών και διδασκόντων, ενώ το υπόλοιπο 30% συνδέεται με ποιοτικά κριτήρια: ακαδημαϊκές επιδόσεις, αποφοίτηση, έρευνα και διεθνοποίηση. Σε απλά λόγια, όσα Πανεπιστήμια αποδίδουν καλύτερα, διεκδικούν και περισσότερους πόρους.

Καθώς η συζήτηση για τη χρηματοδότηση, το κόστος σπουδών και τη νέα αρχιτεκτονική της ανώτατης εκπαίδευσης ανοίγει, η εικόνα που αποτυπώνει η ΕΘΑΑΕ λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τις αποφάσεις της επόμενης περιόδου.

Διαβάστε επίσης; Νέο καθεστώς διαγραφών ΑΕΙ: 35.000 αιτήσεις παράτασης, 280.000 μη ενεργοί φοιτητές