Η Fitch προειδοποιεί για ισχυρούς κινδύνους από παρατεταμένο πόλεμο, με υψηλές τιμές ενέργειας, αύξηση spreads και πιέσεις σε δημοσιονομικά
Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής έντασης που μεταφράζεται ήδη σε ακριβότερη ενέργεια και σκληρότερες συνθήκες χρηματοδότησης, η Fitch προχωρά σε ένα ιδιότυπο stress test των αντοχών των ανεπτυγμένων οικονομιών, προειδοποιώντας για ένα επικίνδυνο μείγμα πληθωρισμού, επιβράδυνσης και δημοσιονομικής πίεσης.
Ο οίκος αξιολόγησης σκιαγραφεί ένα σενάριο παρατεταμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή, όπου η εκτόξευση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός μετάδοσης της κρίσης, συμπιέζοντας τα πραγματικά εισοδήματα και περιορίζοντας τη ζήτηση.
Ενέργεια και επιτόκια: Το διπλό «σοκ» που αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού
Η Fitch εντοπίζει δύο κρίσιμους μοχλούς πίεσης. Από τη μία πλευρά, η άνοδος των ενεργειακών τιμών τροφοδοτεί νέο κύμα πληθωρισμού. Από την άλλη, η επιδείνωση του επενδυτικού κλίματος αυξάνει το κόστος δανεισμού, περιορίζοντας τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να στηρίξουν οικονομία και κοινωνία.
Σε αυτό το πλαίσιο, χώρες με υψηλό δημόσιο χρέος, διαρθρωτικά ελλείμματα και δυσμενή σχέση πληθωρισμού-ανάπτυξης εμφανίζονται ως οι πλέον εκτεθειμένες. Η ανάλυση δείχνει ότι το «μαξιλάρι» αντοχής έχει ήδη μειωθεί μετά την ενεργειακή κρίση των προηγούμενων ετών.
Σενάρια πετρελαίου: Από τα 70 δολάρια στα 100 και το φλερτ με την ύφεση
Το βασικό σενάριο της Fitch προβλέπει σταθεροποίηση των τιμών πετρελαίου βραχυπρόθεσμα και αποκλιμάκωση προς τα 70 δολάρια το 2026. Ωστόσο, το εναλλακτικό –και πιο ανησυχητικό– σενάριο ανεβάζει τον πήχη στα 95 έως 100 δολάρια ανά βαρέλι για όλο το 2026.
Με βάση προσομοίωση του παγκόσμιου μοντέλου της Oxford Economics, μια τέτοια εξέλιξη θα έκοβε ρυθμούς ανάπτυξης στις ανεπτυγμένες οικονομίες και θα έφερνε ορισμένες από αυτές στα όρια της ύφεσης, κυρίως μέσω της συρρίκνωσης της κατανάλωσης.
Πληθωρισμός και ανάπτυξη: Οι «αδύναμοι κρίκοι» της παγκόσμιας οικονομίας
Η ανάλυση της Fitch εντοπίζει αυξημένους πληθωριστικούς κινδύνους σε μεγάλες οικονομίες όπως η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία και η Γαλλία, λόγω της ενεργειακής τους εξάρτησης και της δομής του ενεργειακού μείγματος.
Στο μέτωπο της ανάπτυξης, το πλήγμα εκτιμάται εντονότερο σε οικονομίες με υψηλή ευαισθησία της κατανάλωσης στο ενεργειακό κόστος, όπως η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιταλία.
Για την Ελλάδα, το stress test δείχνει σχετικά περιορισμένες επιπτώσεις, με το ΑΕΠ να επιβαρύνεται κατά περίπου 0,4 ποσοστιαίες μονάδες σε ορίζοντα τεσσάρων τριμήνων, ακόμη και σε σενάριο πετρελαίου κοντά στα 100 δολάρια.
Ευρώπη δύο ταχυτήτων: Πιέσεις σε Ανατολή, «ασπίδα» στη Νορβηγία
Οι μικρότερες ανεπτυγμένες οικονομίες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, όπως οι χώρες της Βαλτικής και η Σλοβενία, εμφανίζονται ιδιαίτερα ευάλωτες, ενώ σημαντικές πιέσεις καταγράφονται και σε οικονομίες της Ασίας, όπως η Ταϊβάν.
Στον αντίποδα, η Νορβηγία αναδεικνύεται ως ο μεγάλος «κερδισμένος» του ενεργειακού σοκ, καθώς η εξαγωγική της θέση σε υδρογονάνθρακες λειτουργεί ως φυσική αντιστάθμιση.
Δημοσιονομική πίεση: Λιγότερα περιθώρια, πιο στοχευμένα μέτρα
Η Fitch εκτιμά ότι οι κυβερνήσεις θα αναγκαστούν να επανέλθουν σε μέτρα στήριξης, όπως πλαφόν στις τιμές ενέργειας, φορολογικές ελαφρύνσεις και επιδοτήσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ωστόσο, σε αντίθεση με το 2022, τα μέτρα αυτά αναμένεται να είναι πιο περιορισμένα και στοχευμένα, καθώς πολλές οικονομίες ξεκινούν από πιο επιβαρυμένη δημοσιονομική θέση.
Δεν αποκλείεται μάλιστα, σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενεργοποιήσει εκ νέου ρήτρα ευελιξίας, επιτρέποντας υψηλότερες δαπάνες.
Ακριβότερο χρήμα και spreads: Ο «σιωπηλός» κίνδυνος
Την ίδια στιγμή, το κόστος δανεισμού αυξάνεται αισθητά. Τα spreads των κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης έχουν ήδη ενισχυθεί κατά περίπου 29 μονάδες βάσης από τα τέλη Φεβρουαρίου, περιορίζοντας τα περιθώρια δημοσιονομικών ελιγμών.
Εάν το ενεργειακό σοκ παραταθεί και η ανάπτυξη επιβραδυνθεί περαιτέρω, η δυναμική αυτή ενδέχεται να επιδεινωθεί, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο μεταξύ κόστους χρήματος, χρέους και οικονομικής δραστηριότητας.
Διαβάστε επίσης; Πεντάγωνο: Στα $200 δισ. ο «λογαριασμός» για συνέχιση πολέμου στο Ιράν – Σοκ στο Κογκρέσο
Μ.Η.Τ. 242183