Handelsblatt: Πώς η Ελλάδα επιστρατεύει την Τεχνητή Νοημοσύνη στον πόλεμο κατά της φοροδιαφυγής – Το αφήγημα του Eurogroup

Σε μια χώρα όπου η φοροδιαφυγή υπήρξε για δεκαετίες η «αχίλλειος πτέρνα» της οικονομίας και ένας από τους παράγοντες που επιδείνωσαν την κρίση χρέους της προηγούμενης δεκαετίας, η εικόνα φαίνεται πλέον να αλλάζει με τρόπο που δεν περνά απαρατήρητος στο εξωτερικό. Η γερμανική Handelsblatt, σε δημοσίευμα που επικαλείται το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, παρουσιάζει την Ελλάδα ως παράδειγμα ψηφιακής μετάβασης στον φορολογικό έλεγχο, με πρωταγωνιστικό εργαλείο την Τεχνητή Νοημοσύνη και «καταλύτη» τον Κυριάκο Πιερρακάκη.

Η κεντρική ιδέα είναι ότι η φορολογική διοίκηση δεν στηρίζεται πλέον αποκλειστικά στον παραδοσιακό έλεγχο «εκ των υστέρων», αλλά μετακινείται σε ένα νέο μοντέλο παρακολούθησης και ανάλυσης συναλλαγών, με στόχο να εντοπίζει νωρίτερα τις ύποπτες περιπτώσεις και να στοχεύει εκεί που υπάρχει πραγματικός κίνδυνος απάτης ή υποδήλωσης.

Όπως περιγράφει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης στη Handelsblatt, η ουσιαστική τομή έγινε με την ανάπτυξη ενός εκτεταμένου ψηφιακού συστήματος αναφορών που παράγει τεράστιο όγκο αξιόπιστων δεδομένων.

Η ηλεκτρονική τιμολόγηση, τα ηλεκτρονικά βιβλία και η συστηματική αναφορά συναλλαγών δημιουργούν πλέον μια βάση υψηλής ποιότητας πληροφοριών, πάνω στην οποία η φορολογική διοίκηση μπορεί να εφαρμόζει εργαλεία προηγμένης ανάλυσης και «έξυπνους» αλγορίθμους για να εντοπίζει μοτίβα, να σημαίνει ανωμαλίες και να ιεραρχεί υποθέσεις προς έλεγχο.

Με άλλα λόγια, η ΑΑΔΕ επιχειρεί να μετατρέψει το φορολογικό σύστημα σε μηχανισμό που «μετρά» την πραγματικότητα σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.

Η τεχνολογική σφραγίδα Πιερρακάκη

Το δημοσίευμα αναφέρεται και στο τεχνολογικό υπόβαθρο του Κυριάκου Πιερρακάκη, υπογραμμίζοντας ότι η σημερινή στρατηγική κατά της φοροδιαφυγής αποτελεί συνέχεια της ψηφιακής πολιτικής που εφάρμοσε ως υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης μετά το 2019.

Η δημιουργία του gov.gr και η ενοποίηση χιλιάδων υπηρεσιών σε μια ενιαία πλατφόρμα θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα έργα ψηφιακής μεταρρύθμισης της τελευταίας δεκαετίας, το οποίο -σύμφωνα με το ίδιο αφήγημα- προετοίμασε το έδαφος για τον επόμενο γύρο: τον ψηφιακό έλεγχο της οικονομικής δραστηριότητας.

3,9 δισ.€ σε δύο χρόνια και το «κενό ΦΠΑ» από 34% σε 9%

Το Handelsblatt φιλοξενεί και μια από τις πιο ηχηρές αναφορές: σύμφωνα με τον υπουργό, μόνο τα τελευταία δύο χρόνια ανακτήθηκαν 3,9 δισ. ευρώ μέσω των μέτρων καταπολέμησης της φοροδιαφυγής.

Η πολιτική ανάγνωση είναι εξίσου σημαντική. Το ποσό αυτό παρουσιάζεται όχι μόνο ως δημοσιονομικό αποτέλεσμα, αλλά ως «μέρισμα» που μπορεί να επιστρέφει στους πολίτες μέσα από μειώσεις φόρων, ενισχύοντας την κοινωνική αποδοχή της στρατηγικής.

Το πλέον χαρακτηριστικό στοιχείο των αποτελεσμάτων αφορά τον ΦΠΑ. Το λεγόμενο «κενό ΦΠΑ», δηλαδή η διαφορά ανάμεσα σε αυτό που πρέπει να εισπραχθεί και σε αυτό που τελικά αποδίδεται, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, έφτανε στο 34% το 2017, ενώ το 2024 είχε περιοριστεί στο 9%.

Αυτό το πεδίο θεωρείται κρίσιμο για την οικονομία, καθώς ο ΦΠΑ αποτελεί έναν από τους βασικότερους μηχανισμούς είσπραξης εσόδων, αλλά και διαχρονικά έναν χώρο όπου αναπτύχθηκαν εκτεταμένες πρακτικές παραοικονομίας.

Ο ρόλος της ΑΑΔΕ: Ανεξαρτησία, στόχευση και έλεγχοι με τεχνολογία

Το δημοσίευμα υπογραμμίζει ότι καθοριστική είναι η λειτουργία της ΑΑΔΕ, η οποία δημιουργήθηκε το 2017 με στόχο να αποκτήσει η φορολογική και τελωνειακή διοίκηση μεγαλύτερη ανεξαρτησία από πολιτικές παρεμβάσεις και να περιοριστούν φαινόμενα διαφθοράς.

Η ΑΑΔΕ, όπως επισημαίνεται, δεν υπάγεται άμεσα στο υπουργείο Οικονομικών, αλλά λογοδοτεί θεσμικά στο Κοινοβούλιο, γεγονός που ενισχύει το αφήγημα της θεσμικής θωράκισης.

Real time έλεγχος τραπεζικών κινήσεων και «ζωντανή» εικόνα

Ιδιαίτερο βάρος δίνει το κείμενο στις νέες υποχρεώσεις που τίθενται σε εφαρμογή. Μεταξύ αυτών αναφέρεται η υποχρεωτική εφαρμογή ηλεκτρονικής τιμολόγησης μεταξύ επιχειρήσεων, η επερχόμενη υποχρέωση ηλεκτρονικής αποστολής δελτίων αποστολής, αλλά και η ενίσχυση του πλαισίου παρακολούθησης τραπεζικών συναλλαγών.

Η στόχευση είναι η φορολογική αρχή να μπορεί να παρακολουθεί «ζωντανά» κινήσεις λογαριασμών, πληρωμές με κάρτες και ηλεκτρονικές τιμολογήσεις, ώστε αλγόριθμοι Τεχνητής Νοημοσύνης να αναζητούν ύποπτες αποκλίσεις, προφίλ κινδύνου και μοτίβα συστηματικής παραβατικότητας.

Από δορυφόρους μέχρι social media: Η AI ως εργαλείο «εντοπισμού τρόπου ζωής»

Ενδεικτικό του νέου μοντέλου ελέγχου είναι η αναφορά πως η ΤΝ μπορεί να χρησιμοποιείται ακόμη και σε ανάλυση δορυφορικών εικόνων για τον εντοπισμό μη δηλωμένων περιουσιακών στοιχείων, όπως αυθαίρετες κατασκευές ή πισίνες.

Παράλληλα, το δημοσίευμα περιγράφει τη λογική «σύγκρισης τρόπου ζωής με δηλωθέν εισόδημα», όπου η δημόσια εικόνα στα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να λειτουργήσει ως αφορμή για διασταυρώσεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο εντοπισμός ενός «coach γνωριμιών» που δραστηριοποιούνταν στα social media και στο TikTok χωρίς να εκδίδει αποδείξεις, υπόθεση στην οποία -σύμφωνα με το δημοσίευμα- οι διαφυγόντες φόροι εκτιμήθηκαν σε πάνω από 300.000 ευρώ.

Το άρθρο συνδέει τη στρατηγική αυτή και με έναν ευρύτερο ευρωπαϊκό στόχο: τη δημιουργία φορολογικών συστημάτων που αυξάνουν τη συμμόρφωση χωρίς να διογκώνουν την κοινωνική ένταση.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ο οποίος -όπως αναφέρεται- εξελέγη τον Δεκέμβριο πρόεδρος του Eurogroup, περιγράφεται να βλέπει την ελληνική εμπειρία ως παράδειγμα για άλλα κράτη-μέλη: περισσότερη φορολογική συμμόρφωση, χωρίς σύγκρουση κράτους-πολιτών, καθώς οι έλεγχοι βασίζονται σε αντικειμενικά δεδομένα και όχι σε υποκειμενικές κρίσεις.

Διαβάστε επίσης: Handelsblatt: Ο Πιερρακάκης «περιζήτητος σύμβουλος» – Τι μαθαίνει η Γερμανία από την Ελλάδα