Νέο πακέτο 5,3 δισ. από την κυβέρνηση: «Εξοικονομώ», κοινωνικές κατοικίες και επιδόματα για 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 μικρές επιχειρήσεις
Μια από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις κοινωνικής και ενεργειακής πολιτικής της επόμενης περιόδου ξεδιπλώνει η κυβέρνηση μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, καταθέτοντας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ένα σχέδιο 25 δράσεων συνολικού ύψους 5,3 δισ. ευρώ. Το πακέτο στοχεύει στην ενίσχυση 1,5 εκατομμυρίου ευάλωτων νοικοκυριών και 70.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων, με άξονες την ενεργειακή αναβάθμιση, την κοινωνική στέγαση και τις δημόσιες και ιδιωτικές μεταφορές. Η υλοποίηση των πρώτων μέτρων τοποθετείται εντός του 2026, ενώ το συνολικό σχέδιο εκτείνεται έως το 2032.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, παρουσιάζοντας το σχέδιο μαζί με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρο και τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση, έδωσε έμφαση στο διπλό αποτύπωμα του Ταμείου: αφενός στην άμεση στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων που πιέζονται από το ενεργειακό και μεταφορικό κόστος και αφετέρου στη δημιουργία ενός νέου αναπτυξιακού πυλώνα για την οικονομία μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Όπως υπογράμμισε, πρόκειται για μια παρέμβαση με έντονο κοινωνικό πρόσημο, αλλά και με σαφή στόχευση στην αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος, στην ενίσχυση της οικοδομής και στον εκσυγχρονισμό των μεταφορών.
Ποιοι είναι οι δικαιούχοι και πώς διευρύνονται τα κριτήρια
Το σχέδιο απευθύνεται σε πολύ ευρύ φάσμα δικαιούχων, με έμφαση σε οικογένειες, νοικοκυριά με άτομα με αναπηρία, πολίτες που αντιμετωπίζουν ενεργειακή και μεταφορική φτώχεια, αλλά και πολύ μικρές επιχειρήσεις με έως 9 εργαζόμενους και κύκλο εργασιών έως 2 εκατ. ευρώ. Τα εισοδηματικά όρια διαμορφώνονται πιο ψηλά σε σχέση με άλλες κοινωνικές παρεμβάσεις, ώστε να καλυφθεί ένα μεγαλύτερο τμήμα της μεσαίας και χαμηλής εισοδηματικής βάσης. Ενδεικτικά, το όριο για μονοπρόσωπο νοικοκυριό χωρίς παιδιά ορίζεται στις 10.500 ευρώ, για ζευγάρι χωρίς παιδιά στις 20.800 ευρώ, ενώ για έγγαμο με δύο παιδιά και μέλος με αναπηρία φθάνει τις 30.100 ευρώ.
Η λογική της κυβέρνησης είναι να δημιουργηθεί ένα πιο ανοιχτό και λειτουργικό πλαίσιο στήριξης, ώστε το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο να μην περιοριστεί σε ένα στενό πυρήνα δικαιούχων, αλλά να αγγίξει ευρύτερα στρώματα που υφίστανται την πίεση της ακρίβειας στην ενέργεια, στο κόστος στέγασης και στις μετακινήσεις.
«Εξοικονομώ», αντλίες θερμότητας και επίδομα θέρμανσης
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και μικρών επιχειρήσεων. Από το συνολικό πακέτο, 1,2 δισ. ευρώ κατευθύνονται στα νέα προγράμματα «Εξοικονομώ» για 62.000 νοικοκυριά, με τα ποσοστά ενίσχυσης να μπορούν να υπερβαίνουν το 80% και να περιλαμβάνουν ακόμη και επιδότηση ΦΠΑ. Παράλληλα, 394 εκατ. ευρώ προορίζονται για αντίστοιχες παρεμβάσεις σε περίπου 10.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Στο ίδιο πλέγμα εντάσσεται και η αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσίφωνα, με κονδύλι 950 εκατ. ευρώ, ώστε τουλάχιστον 170.000 νοικοκυριά να εγκαταστήσουν αντλίες θερμότητας και 110.000 να αποκτήσουν ηλιακούς θερμοσίφωνες. Οι επιδοτήσεις μπορούν να φθάσουν και σε αυτή την περίπτωση έως το 80%, ενώ το μέτρο συνδέεται ευθέως με τη μείωση της εξάρτησης από πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Παράλληλα, προβλέπεται ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης για περίπου 780.000 δικαιούχους ετησίως, με αύξηση που μπορεί να φτάσει τα 100 ευρώ τον χρόνο για την περίοδο 2027-2032.
Στο επίκεντρο η κοινωνική κατοικία και οι φοιτητικές εστίες
Το στεγαστικό σκέλος του προγράμματος είναι από τα πιο βαριά χρηματοδοτικά κεφάλαια του σχεδίου. Προβλέπεται η ανέγερση 2.350 κοινωνικών κατοικιών, συνολικού κόστους 435 εκατ. ευρώ, σε τέσσερις πρώην στρατιωτικούς χώρους σε Αττική, Θεσσαλονίκη και Πάτρα, με στόχο να στεγαστούν περίπου 7.000 ευάλωτοι πολίτες. Τα διαμερίσματα θα είναι υψηλής ενεργειακής απόδοσης και θα παραχωρούνται με ιδιαίτερα χαμηλό μίσθωμα, με προτεραιότητα σε νέα ζευγάρια, πολύτεκνες και μονογονεϊκές οικογένειες και νοικοκυριά με μέλη ΑμεΑ. Παράλληλα, προωθείται και η σύσταση νέας Εθνικής Αρχής Στέγασης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και ο εκσυγχρονισμός 15 κτιρίων φοιτητικών εστιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή, με προϋπολογισμό 226 εκατ. ευρώ. Η παρέμβαση στοχεύει στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης περίπου 5.600 φοιτητών και στην αύξηση της δυναμικότητας φιλοξενίας κατά 36,5%, την ώρα που η στεγαστική πίεση στους πανεπιστημιακούς κόμβους παραμένει έντονη.
Ηλεκτρικά λεωφορεία, μετρό και «κοινωνικό leasing»
Σημαντικό τμήμα των πόρων κατευθύνεται στις μεταφορές, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να συνδέσει την κοινωνική στόχευση με τον πράσινο μετασχηματισμό. Προβλέπεται η ενίσχυση των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης με 210 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία, η αναβάθμιση 10 συρμών της Γραμμής 1 του Μετρό, η αναβάθμιση των σταθμών της ίδιας γραμμής και η προμήθεια 12 νέων συρμών για τις γραμμές 2 και 3. Οι παρεμβάσεις αυτές συνδέονται με μείωση των χρόνων αναμονής, βελτίωση της προσβασιμότητας και αναβάθμιση των υπηρεσιών μετακίνησης σε περιοχές με υψηλή κοινωνική και μεταφορική πίεση.
Παράλληλα, εισάγεται και το σχήμα του «κοινωνικού leasing» ηλεκτρικών οχημάτων, με χαμηλό μίσθωμα για 12.500 ευάλωτα νοικοκυριά. Η μέση επιδότηση τοποθετείται στα 13.000 ευρώ ανά δικαιούχο για τετραετή μίσθωση, ενώ προβλέπεται πρόσθετη ενίσχυση για άτομα με αναπηρία και για αγορά οικιακού φορτιστή. Το σχέδιο συνοδεύεται από παρεμβάσεις για επιδοτούμενη αγορά ή μίσθωση ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων από πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς και από 100% επιδότηση για ατομικά μέσα μετακίνησης ΑμεΑ.
Τα πρώτα πολιτικά και οικονομικά μηνύματα
Ο Κωστής Χατζηδάκης έσπευσε να αναδείξει το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο ως έναν από τους μεγάλους χρηματοδοτικούς βραχίονες της επόμενης περιόδου, δίπλα στο ΕΣΠΑ, στις αγροτικές ενισχύσεις και στο νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας. Η έμφαση που δόθηκε στις άμεσες προτεραιότητες, όπως τα ηλεκτρικά ταξί και η κοινωνική κατοικία, δείχνει ότι η κυβέρνηση θέλει να συνδέσει το σχέδιο όχι μόνο με την πράσινη μετάβαση αλλά και με ορατές παρεμβάσεις που αγγίζουν την καθημερινότητα.
Το πραγματικό στοίχημα, ωστόσο, θα κριθεί στην ταχύτητα υλοποίησης. Η κατάθεση του σχεδίου στην ΕΕ ανοίγει τον δρόμο, αλλά το βάρος πλέον περνά στον σχεδιασμό των προσκλήσεων, στους μηχανισμούς εφαρμογής και στην απορρόφηση των πόρων. Αν το πακέτο των 5,3 δισ. κινηθεί χωρίς τις γνωστές καθυστερήσεις της ελληνικής διοίκησης, τότε μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις πιο ισχυρές κοινωνικές και αναπτυξιακές παρεμβάσεις της επόμενης εξαετίας
Οι 25 παρεμβάσεις ενίσχυσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων
1. Εξοικονομώ για νοικοκυριά (1.200 εκατ. ευρώ)
Τα προγράμματα «Εξοικονομώ» για την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων θα υλοποιηθούν με νέο απλούστερο μοντέλο. Τα νοικοκυριά θα έχουν την δυνατότητα να επιλέξουν τις επενδύσεις ενεργειακής θωράκισης των κατοικιών τους (όπως μονώσεις, θερμοπροσόψεις, συστήματα σκίασης, αλλαγή κουφωμάτων κλπ. Στα προγράμματα «Εξοικονομώ» προβλέπεται να ενταχθούν 62.000 νοικοκυριά ενώ τα ποσοστά ενίσχυσης των επενδύσεων μπορεί να ξεπερνούν και το 80%, με επιδότηση και του ΦΠΑ.
Παράδειγμα: Νοικοκυριό επιλέγει να κάνει παρεμβάσεις συνολικής αξίας 24.800Euro, (συμπερ. ΦΠΑ). Το νοικοκυριό θα λάβει ως επιδότηση συνολικά 19.800Ευρώ και θα καταβάλει μόλις 5.000 ευρώ.
2. Αλλαγή Συστήματος Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα (950 εκατ. ευρώ)
Θα ωφεληθούν τουλάχιστον 170.000 νοικοκυριά για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και 110.000 για εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων που θα αντικαταστήσουν συστήματα θέρμανσης ή/και παροχής ζεστού νερού με πετρέλαιο ή φυσικό αέριο. Παρέχεται η δυνατότητα επιλογής είτε αντλίας θερμότητας, είτε ηλιακού θερμοσίφωνα, είτε και των δυο, ενώ εκτός από το κόστος αγοράς των συσκευών θα ενισχύονται και οι απαιτούμενες εργασίες εγκατάστασης. Τα ποσοστά ενίσχυσης μπορεί να φθάνουν έως 80%.
Παράδειγμα: Ένα νοικοκυριό προμηθεύεται αντλία θερμότητας κόστους 6.200 ευρώ με ΦΠΑ, επιδότηση 80%) και ηλιακό θερμοσίφωνα (1.240 ευρώ με ΦΠΑ, επιδότηση 40%). Θα λάβει συνολική ενίσχυση 5.450 Ευρώ και θα χρειαστεί να δαπανήσει μόλις 2.000 ευρώ.
3. Αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους ετησίως (340 εκατ. ευρώ)
Περίπου 780.000 νοικοκυριά που λαμβάνουν επίδομα θέρμανσης θα λάβουν επιπλέον 100 ευρώ το χρόνο περίπου κατά την περίοδο 2027-2032, με στόχο να απορροφάται ένα σημαντικό μέρος της επιβάρυνσης στο πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και το υγραέριο για θέρμανση.
4. Δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης για Νοικοκυριά
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα προχωρήσει στη σύσταση του μητρώου, στο οποίο θα εγγράφονται ηλεκτρονικά όλα τα νοικοκυριά που πληρούν τα κριτήρια του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου. Στόχος είναι να διευκολύνεται η πρόσβαση των ευάλωτων πολιτών σε όλα τα μέτρα στήριξης και στις δράσεις ενεργειακής αποδοτικότητας. Τα μέλη του Μητρώου θα εφοδιάζονται με ειδική κάρτα ευάλωτου προκειμένου να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες και δράσεις ενεργειακής στήριξης χωρίς γραφειοκρατία και με επιτάχυνση της διαδικασίας. Το Μητρώο θα επικαιροποιείται κάθε χρόνο.
5. Ίδρυση one-stop shops για υποστήριξη ενεργειακά/μεταφορικά ευάλωτων πολιτών και επιχειρήσεων (22 εκατ. ευρώ)
Σε κάθε Περιφέρεια θα δημιουργηθεί ένα σημείο δωρεάν υποστήριξης για ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί σε πολίτες που δεν έχουν τις απαραίτητες ψηφιακές δεξιότητες, ώστε να έχουν άμεση και εύκολη πρόσβαση στις δράσεις του Ταμείου και να ωφεληθούν από αυτές.
6. Δωρεάν Έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης (40 εκατ. ευρώ)
Μέσω του Ταμείου θα εκδοθούν τουλάχιστον 200.000 δωρεάν Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης για ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά, μέσω των σημείων υποστήριξης σε όλη τη χώρα (one-stop-shops). Το Πιστοποιητικό έχει πρακτική σημασία καθώς απεικονίζει την πραγματική ενεργειακή εικόνα της κατοικίας και βοηθά το νοικοκυριό να γνωρίζει την πηγή απωλειών ενέργειας και ποιες παρεμβάσεις χρειάζονται για να μειώσει τις ενεργειακές του δαπάνες. Σημειώνεται ότι η έκδοση ΠΕΑ, χρηματοδοτείται για πρώτη φορά αυτόνομα, χωρίς να απαιτείται συμμετοχή σε πρόγραμμα ανακαίνισης.
7. Ανέγερση 2.350 κοινωνικών κατοικιών για 7.000 ευάλωτους πολίτες (435 εκατ. ευρώ)
Αξιοποιούνται 4 ανενεργά στρατόπεδα, δυο στην Αττική (Χαϊδάρι και Αχαρνές) και από ένα σε Θεσσαλονίκη (Στρατόπεδο Ζιάκα) και Πάτρα (Στρατόπεδο Μανουσογιαννάκη), για την κατασκευή 2.350 διαμερισμάτων zero-energy (ενεργειακή κλάση Α+). Τα διαμερίσματα θα παραχωρούνται με πολύ χαμηλό μίσθωμα σε ευάλωτες οικογένειες, με προτεραιότητα σε νέα ζευγάρια, πολύτεκνες οικογένειες, οικογένειες με μέλη με αναπηρία, μονογονεϊκές οικογένειες κλπ.
Η συνολική επιφάνεια των κατοικιών θα είναι 232.000 τ.μ. και η μέση επιφάνεια ανά διαμέρισμα 83,75 τ.μ. Επιπλέον χρηματοδοτούνται έργα διαμόρφωσης περιβάλλοντος χώρου, χώρων στάθμευσης όπως και κατασκευής δικτύων και βοηθητικών υποδομών.
Παράλληλα θα προχωρήσει η σύσταση νέας Εθνικής Αρχής Στέγασης, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
8. Εκσυγχρονισμός φοιτητικών εστιών (226 εκατ. ευρώ)
Θα αναβαθμιστούν συνολικά 15 κτίρια φοιτητικών εστιών, σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα, Κομοτηνή, εξασφαλίζοντας σύγχρονες συνθήκες διαβίωσης σε περίπου 5.600 φοιτητές, αριθμός που αντιστοιχεί σε αύξηση της δυναμικότητας κατά 36,5% σε σχέση με τους φοιτητές που φιλοξενούνται σήμερα σε εστίες. Η μεγάλη πλειονότητα (90%) των εστιών αυτών έχουν κατασκευαστεί πριν το 1985, δεν έχουν αναβαθμιστεί ενεργειακά ως τώρα και παρουσιάζουν υψηλά λειτουργικά και ενεργειακά κόστη. Οι εργασίες που καλύπτονται περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, παρεμβάσεις στο κέλυφος των κτιρίων, αναβάθμιση του μηχανολογικού εξοπλισμού και του συστήματος ψύξης/θέρμανσης, εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων. Το πρόγραμμα αναβάθμισης των εστιών θα υλοποιηθεί από το Υπουργείο Παιδείας και το ΙΝΕΔΙΒΙΜ.
9. Κοινωνικό Leasing (174 εκατ. ευρώ)
Ευάλωτα νοικοκυριά θα επιδοτούνται για να μισθώνουν ηλεκτρικά αυτοκίνητα με χαμηλό μίσθωμα, έως 150 ευρώ το μήνα. Στο πρόγραμμα προβλέπεται να ενταχθούν 12.500 μεταφορικά ευάλωτα νοικοκυριά. Προβλέπεται μέση επιδότηση 13.000 Ευρώ ανά δικαιούχο, (με προσαύξηση 2.000 ευρώ για άτομα με αναπηρία) για 4 έτη μίσθωσης, συν 500 ευρώ για την αγορά οικιακού φορτιστή. Ο ωφελούμενος θα επιλέγει το μοντέλο ηλεκτρικού αυτοκινήτου που προτιμά, από μια δημόσια αναρτημένη λίστα επιλέξιμων μοντέλων που θα είναι τα πιο φθηνά ηλεκτρικά μοντέλα που κυκλοφορούν.
Παράδειγμα: Έστω ότι ένας ωφελούμενος επιλέγει ένα όχημα, το οποίο έχει συνολικό μίσθωμα 20.000Ευρώ για 4 χρόνια. Θα λάβει συνολικά 13.000Ευρώ + 500Ευρώ για οικιακό φορτιστή. Δηλαδή θα πληρώσει στην 4ετία 7.000Ευρώ ή 145 ευρώ το μήνα.
10. 100% Επιδότηση για ατομικά μέσα μετακίνησης Ατόμων με Αναπηρία (51 εκατ. ευρώ)
Το μέτρο προβλέπει 100% επιδότηση για την απόκτηση ηλεκτρικών αμαξιδίων, mobility scooters και hand bikes για 13.200 άτομα με αναπηρία, καθώς και για τετραπληγικά ή παραπληγικά άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Δικαιούχοι θα είναι τόσο ασφαλισμένοι όσο και ανασφάλιστοι πολίτες. Έτσι, η παρέμβαση καλύπτει ένα υπαρκτό χρηματοδοτικό κενό: σήμερα ο υφιστάμενος μηχανισμός αποζημίωσης συχνά αφήνει σημαντικό κόστος στα νοικοκυριά, ενώ για ανασφάλιστους συμπολίτες μας δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη. Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί μέσω ΟΠΕΚΑ σε διασύνδεση με ΕΟΠΥΥ, με επιλογή των οχημάτων από λίστα συμβεβλημένων προμηθευτών.
11. Ενίσχυση του στόλου αστικών λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη (129 εκατ. ευρώ)
Ο στόλος των ΟΑΣΑ και ΟΑΣΘ εκσυγχρονίζεται και αναβαθμίζεται με την προσθήκη 210 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων. Τα 210 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία θα ενισχύσουν κατά προτεραιότητα τις αστικές γραμμές που εξυπηρετούν περιοχές με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες, χαμηλότερα εισοδήματα και περιορισμένη πρόσβαση σε ΙΧ, όπως η Δυτική Αττική και η Δυτική Θεσσαλονίκη. Με την προσθήκη των νέων λεωφορείων, μειώνεται κατά 15% ο χρόνος αναμονής στις στάσεις και πυκνώνουν τα δρομολόγια που εξυπηρετούν το κοινό. Παράλληλα μειώνεται το λειτουργικό κόστος των δημόσιων αστικών συγκοινωνιών κατά 35 εκατ. ευρώ.
12. Αναβάθμιση 10 συρμών της γραμμής 1 του Μετρό (60 εκατ. ευρώ)
Οι συγκεκριμένοι συρμοί που εξυπηρετούσαν την γραμμή 1 του Μετρό είναι παλαιάς τεχνολογίας, κατασκευασμένοι οι περισσότεροι το 1995 και πλέον παροπλισμένοι. Η διαγωνιστική διαδικασία για την ανακατασκευή των συρμών αναμένεται να ολοκληρωθεί σε λιγότερο από 12 μήνες από σήμερα. Με την υλοποίηση των εργασιών αναβάθμισης, ο μέσος χρόνος μεταξύ των δρομολογίων στη Γραμμή 1 αναμένεται να μειωθεί από τα 7,12 λεπτά σε 5,2 λεπτά. Το έργο περιλαμβάνει την προσθήκη νέου εξοπλισμού και την αντικατάσταση ή αναβάθμιση παρωχημένων συστημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης σε συνδυασμό με την ενίσχυση της προσβασιμότητας και την εξυπηρέτηση ευάλωτων ομάδων χρηστών. Ειδικά για την εξυπηρέτηση των ατόμων με αναπηρία προβλέπεται η εγκατάσταση νέου εξοπλισμού προσβασιμότητας όπως φορητές ράμπες, σήμανση υψηλής αντίθεσης, ειδικές θέσεις καθήμενων, συστήματα στερέωσης αμαξιδίων, προσαρμοσμένα συστήματα ηχητικών ανακοινώσεων που ρυθμίζονται ανάλογα με τα επίπεδα περιβαλλοντικού θορύβου.
13. Αναβάθμιση των σταθμών της γραμμής 1 του Μετρό της Αθήνας (7 εκατ. ευρώ)
Η δράση στοχεύει στη διασφάλιση πλήρους προσβασιμότητας και στους 24 σταθμούς της Γραμμής 1 του Μετρό της Αθήνας. Σημειώνεται ότι οι σταθμοί της Γραμμής 1 είναι εν μέρει προσβάσιμοι για άτομα με αναπηρία, ωστόσο δεν ανταποκρίνονται πλήρως στα απαιτούμενα πρότυπα. Με την αναβάθμιση των σταθμών, στόχος είναι οι διαδρομές από άτομα με αναπηρία να αυξηθούν από περίπου 4.000 την ημέρα σε 10.000. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν βελτιώσεις στις αποβάθρες, στον φωτισμό, στις ράμπες και στις διαδρομές ατόμων με αναπηρία, καθώς και στις κυλιόμενες σκάλες, στους ανελκυστήρες, στις υπόγειες διαβάσεις, στους χώρους αναμονής και στα συστήματα πληροφόρησης επιβατών.
14. Προμήθεια 12 νέων συρμών για την εξυπηρέτηση των γραμμών 2 και 3 του Μετρό Αθηνών (210 εκατ. ευρώ)
Θα χρηματοδοτηθεί η προμήθεια 12 νέων συρμών για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών των Γραμμών 2 και 3. Οι νέοι συρμοί θα επιτρέψουν στη ΣΤΑΣΥ να βελτιώσει την αποδοτικότητα της συντήρησης του υλικού και να υποστηρίξει την επέκταση της γραμμής προς το Ίλιον. Η διαγωνιστική διαδικασία για την προμήθεια των συρμών αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του επόμενου έτους, ενώ χάρη στους νέους συρμούς ο μέσος χρόνος μεταξύ των δρομολογίων στις Γραμμές 2 και 3 αναμένεται να μειωθεί στα 3 λεπτά και 45 δευτερόλεπτα.
14. Ανάπτυξη υπηρεσιών Μεταφορών Κατά Παραγγελία σε Αττική και Θεσσαλονίκη (10,2 εκατ. ευρώ)
Πρόκειται για μια ευέλικτη υπηρεσία τοπικής συγκοινωνίας σε περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, στις οποίες η συμβατική συγκοινωνία δεν επαρκεί. Το μέτρο θα καλύψει περίπου 26.000 ευάλωτους κατοίκους στην Αττική και περίπου 18.500 στη Θεσσαλονίκη, εκ των οποίων περίπου 10.000 είναι άτομα με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα. Η υπηρεσία απευθύνεται κυρίως σε ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία, μονογονεϊκές και πολύτεκνες οικογένειες και ανέργους. Θα υπάρχει δυνατότητα κράτησης της υπηρεσίας τηλεφωνικά ή μέσω εφαρμογής.
16. Ανάπτυξη υπηρεσιών Μεταφορών Κατά Παραγγελία σε ημιαστικές περιοχές για εξυπηρέτηση ευάλωτων πολιτών (44 εκατ. ευρώ)
Το έργο περιλαμβάνει την προμήθεια περίπου 100 ηλεκτρικών λεωφορείων πλήρως προσβάσιμων, για την εξυπηρέτηση 18 αγροτικών/ημιαστικών περιοχών και τον αντίστοιχο εξοπλισμό φόρτισης. Επίσης περιλαμβάνεται μια εθνική πλατφόρμα που θα διαχειρίζεται σε πραγματικό χρόνο κρατήσεις, δρομολόγηση και συντονισμό του στόλου (mobile app + τηλεφωνικό κέντρο). Οι μετακινήσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες πληθυσμού, όπως π.χ. άτομα με αναπηρία, άτομα άνω των 65 ετών, θα είναι δωρεάν και το κόστος θα καλύπτεται μέσω μηχανισμού που θα αναπτυχθεί από το Υπουργείο Μεταφορών. Σε πλήρη ανάπτυξη η υπηρεσία αναμένεται να εξυπηρετεί 27.000 τακτικούς χρήστες το χρόνο.
17. ΑΤΗΕΝS MOVE: Δημοτική Συγκοινωνία (11,2 εκατ. ευρώ)
Ο Δήμος Αθηναίων δημιουργεί 4 νέες γραμμές δημοτικής συγκοινωνίας (Νέος Κόσμος-Πετράλωνα-Κεραμεικός / Κάτω Πατήσια-Σεπόλια-Κεραμεικός /Προμπονά-Άνω Πατήσια-Κυψέλη / Αττική-Κυψέλη), ώστε να καλυφθούν κενά τοπικής μετακίνησης και να εξυπηρετούνται περιοχές με οικονομική και μεταφορική ευαλωτότητα. Οι γραμμές θα λειτουργούν συμπληρωματικά με τον ΟΑΣΑ και το Μετρό. Η επένδυση περιλαμβάνει την αγορά 17 ηλεκτρικών λεωφορείων, υποδομές φόρτισης και αναβάθμιση στάσεων με πρόβλεψη πλήρους προσβασιμότητας.
18. Κάλυψη αναγκών μεταφοράς μαθητών με αναπηρία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη & ορεινές και νησιωτικές περιοχές (219 εκατ. ευρώ)
Το μέτρο βελτιώνει σημαντικά το υφιστάμενο σύστημα μεταφοράς, καθώς διασφαλίζει ότι χιλιάδες μαθητές με αναπηρία θα μπορούν να πηγαίνουν στο σχολείο τους με ασφάλεια, μειώνοντας ταυτόχρονα την πίεση στις οικογένειές τους. Η επένδυση αναμένεται να καλύψει περίπου το 70% των εθνικών αναγκών μεταφοράς μαθητών με αναπηρία δηλαδή περίπου 11.000 μαθητών. Η δράση θα υλοποιηθεί κυρίως σε περιοχές της Αττικής και της Θεσσαλονίκης και θα επεκταθεί σταδιακά, με προτεραιότητα σε νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ (πχ Ήπειρος, Δυτική Μακεδονία, Ανατολική Μακεδονία-Θράκη). Προβλέπεται η προμήθεια ηλεκτρικών ή υβριδικών οχημάτων, ειδικά διαμορφωμένων για την μεταφορά ατόμων με αναπηρία, η εγκατάσταση σημείων φόρτισης σε σχολεία ή δημοτικούς χώρους, ενώ θα καλύπτεται το κόστος λειτουργίας και η ανάπτυξη ψηφιακής πλατφόρμας για την παρακολούθηση των οχημάτων.
19. Αναβάθμιση υποδομών προσβασιμότητας σε 33 σταθμούς του ΟΣΕ (50 εκατ. ευρώ)
Η παρέμβαση αφορά την αναβάθμιση υποδομών προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς του ΟΣΕ, με στόχο την ασφαλή, αυτόνομη και ανεμπόδιστη χρήση τους από άτομα με αναπηρία, άτομα με μειωμένη κινητικότητα, ηλικιωμένους και λοιπούς ευάλωτους χρήστες μεταφορών. Η επένδυση εκτιμάται ότι θα εξασφαλίζει έως και 815.000 προσβάσιμες διαδρομές ετησίως για ευάλωτους χρήστες μεταφορών. Ο ΟΣΕ έχει ήδη ξεκινήσει την εκπόνηση μελετών για παρεμβάσεις προσβασιμότητας σε σιδηροδρομικούς σταθμούς. Η επένδυση περιλαμβάνει παρεμβάσεις αντίστοιχες με εκείνες που προβλέπονται για τους σταθμούς της Γραμμής 1 του Μετρό.
20. Ψηφιακή χαρτογράφηση και καθοδήγηση σε όλους τους σταθμούς Μετρό Αθήνας και Θεσσαλονίκης (5,5 εκατ. ευρώ)
Προβλέπεται η ανάπτυξη μιας εφαρμογής εσωτερικής πλοήγησης, με χρήση τεχνητής νοημοσύνης, η οποία θα παρέχει καθοδήγηση βήμα-προς-βήμα για όλους τους χρήστες, διασφαλίζοντας πλήρη προσβασιμότητα, στους 67 σταθμούς του Μετρό της Αθήνας, καθώς και στους 18 σταθμούς του Μετρό Θεσσαλονίκης. Το σύστημα αυτό βασίζεται στην επιτυχημένη πιλοτική εφαρμογή στον σταθμό Ακρόπολη το 2024, η οποία έλαβε ιδιαίτερα θετικά σχόλια από τους χρήστες και είχε υψηλό βαθμό χρηστικότητας.
Μέσω του Ταμείου θα χρηματοδοτηθούν:
(α) Η ανάπτυξη και προσαρμογή λογισμικού εσωτερικής πλοήγησης, προσαρμοσμένου σε διαφορετικά προφίλ αναπηρίας
(β) Η εγκατάσταση του απαραίτητου εξοπλισμού
(γ) Η ενσωμάτωση στην υφιστάμενη υποδομή προσβασιμότητας.
21. Εγκατάσταση Δημόσια Προσβάσιμων Σημείων Επαναφόρτισης Ηλεκτρικών Οχημάτων (135 εκατ. ευρώ)
Προβλέπεται η ανάπτυξη 4.400 δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, σε περιοχές όπου σήμερα η αγορά δεν αναπτύσσει επαρκώς σχετικές υποδομές. Στόχος είναι να δομηθεί το δίκτυο φόρτισης που χρειάζονται νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις για να διευκολυνθεί η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση. Οι υποδομές θα είναι δημόσια προσβάσιμες και θα μπορούν να χρησιμοποιούνται από το σύνολο των πολιτών και των επιχειρήσεων.
22. Υποδομές Ποδηλατοδρόμων και πεζών (93 εκατ. ευρώ)
Θα υλοποιηθούν 12 έργα σε πόλεις όλης της χώρας για την ανάπτυξη ενός δικτύου ποδηλατοδρόμων και πεζοδρομίων, μήκους τουλάχιστον 76,8 χλμ. καθώς και παρεμβάσεις μικροκινητικότητας γύρω από 10 σταθμούς του Μετρό Θεσσαλονίκης. Οι παρεμβάσεις εστιάζουν σε περιοχές με μεταφορική και οικονομική ευαλωτότητα, χαμηλά εισοδήματα και ανεπαρκή κάλυψη από δημόσιες συγκοινωνίες, ώστε η βιώσιμη μετακίνηση να γίνει πιο προσιτή σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο. Το μέτρο δεν αφορά μόνο την κατασκευή νέων ποδηλατοδρόμων, αλλά και πλατύτερα και ασφαλέστερα πεζοδρόμια, αναβάθμιση του φωτισμού, ασφαλείς διαβάσεις, θέσεις στάθμευσης ποδηλάτων. Έργα θα γίνουν μεταξύ άλλων σε: Αγρίνιο (12,4 χλμ.), Ιωάννινα (12 χλμ.), Αλεξανδρούπολη (10,6 χλμ.) και διασύνδεση των πανεπιστημίων στην Αθήνα (9,7 χλμ.).
23. Εξοικονομώ για επιχειρήσεις (394 εκατ. ευρώ)
Το μέτρο προβλέπει ενεργειακή αναβάθμιση των κτιριακών υποδομών, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας, όπως και αλλαγή θερμοσιφώνων με ηλιακούς. Θα ωφεληθούν περίπου 10.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, με έμφαση σε κλάδους που έχουν υψηλό ενεργειακό κόστος λειτουργίας. Η επιχείρηση θα έχει την δυνατότητα να ενισχυθεί τόσο για τις δαπάνες του κτιριακού κελύφους όσο και για την αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού. Θα προβλέπονται ενισχυμένα ποσοστά επιδότησης προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα υλοποίησης των παρεμβάσεων χωρίς να επιβαρύνεται δραστικά η ρευστότητα της επιχείρησης.
24. Απόκτηση επαγγελματικών ηλεκτρικών οχημάτων, μέσω μίσθωσης ή αγοράς, από πολύ μικρές επιχειρήσεις (289 εκατ. ευρώ)
Οι ωφελούμενες επιχειρήσεις θα επιδοτούνται επί του κόστους αγοράς ή μίσθωσης με:
– 40% για ΙΧ οχήματα και ελαφριά van
– 30% για την αγορά βαρέων οχημάτων (λεωφορεία και φορτηγά)
Επιδοτείται επιπλέον η εγκατάσταση φορτιστών για ιδιωτική χρήση στις επιχειρήσεις.
Παράδειγμα: Έστω εταιρία η οποία θέλει να αγοράσει δυο οχήματα, ένα ΙΧ και ένα ελαφρύ van, καθαρής αξίας 30.000 ευρώ και 50.000 ευρώ αντίστοιχα. Η εταιρία θα επιδοτηθεί με ποσοστό 40% και για τα δυο οχήματα, δηλαδή 32.000Euro.
25. Επιδότηση για αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά
Προβλέπεται επιδότηση 20.000 ευρώ για την αλλαγή συμβατικού οχήματος με ηλεκτρικό. Σε πρώτη φάση παρέχεται στήριξη στους ιδιοκτήτες ταξί της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, προκειµένου να διευκολυνθεί η αντικατάσταση συμβατικών οχημάτων των οποίων λήγει ο χρόνος ζωής με ηλεκτρικά οχήματα κατ’ εφαρμογή του Κλιματικού Νόμου και στην συνέχεια το μέτρο θα ενεργοποιηθεί σε όλη την Επικράτεια. Προβλέπεται άμεση πρόσβαση στο ποσό της επιδότησης χωρίς να παρεμβάλλονται χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Το ύψος της επιδότησης για προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρία ΕΔΧ ΤΑΞΙ, θα είναι αυξημένο (29.000 ευρώ).
Μ.Η.Τ. 242183