Νομιμοποιείται η υποβολή δήλωσης στην Εφορία ακόμη και πριν από τη μεταφορά χρημάτων – Αποφεύγονται φόρος και πρόστιμα
Μια σημαντική μεταβολή στο καθεστώς που διέπει τις γονικές παροχές και τις δωρεές σηματοδοτεί πρόσφατη δικαστική απόφαση, η οποία θέτει τέλος στην αυστηρή τυπολατρία της φορολογικής διοίκησης ως προς τον χρόνο υποβολής της δήλωσης φόρου.
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, με απόφαση-σταθμό (υπ’ αρ. 1703/2025), έκρινε ότι το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ ισχύει ακόμη και όταν η υποβολή της σχετικής δήλωσης προηγείται χρονικά της τραπεζικής μεταφοράς των χρημάτων. Με τον τρόπο αυτό ακυρώνονται, στην πράξη, φόροι και πρόστιμα που επέβαλε η ΑΑΔΕ για καθαρά διαδικαστικούς λόγους.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέα δεδομένα για χιλιάδες φορολογούμενους που βρέθηκαν αντιμέτωποι με σημαντικές φορολογικές επιβαρύνσεις, όχι επειδή απέκρυψαν εισοδήματα, αλλά επειδή δεν τήρησαν αυστηρά το τυπικό της διαδικασίας, όπως αυτό αποτυπωνόταν σε ερμηνευτικές εγκυκλίους της φορολογικής διοίκησης.
Η υπόθεση αφορούσε φορολογούμενο στον οποίο επιβλήθηκε φόρος 7.700 ευρώ για γονική παροχή ύψους 77.000 ευρώ, ποσό που προοριζόταν για την αγορά πρώτης κατοικίας.
Ο ενδιαφερόμενος υπέβαλε τη δήλωση φόρου γονικής παροχής στις 21 Ιανουαρίου 2022, ώστε να προχωρήσει τις διαδικασίες αγοράς ακινήτου. Ωστόσο, η τραπεζική μεταφορά του ποσού από τον πατέρα του πραγματοποιήθηκε επτά ημέρες αργότερα, στις 28 Ιανουαρίου 2022.
Η αρμόδια ΔΟΥ Θεσσαλονίκης, επικαλούμενη εγκύκλιο της ΑΑΔΕ (Ε.2077/2022), έκρινε ότι η χρονική αυτή αναντιστοιχία καθιστούσε μη εφαρμοστέο το αφορολόγητο. Υποστήριξε ότι, εφόσον η μεταφορά έγινε μετά τη δήλωση, δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις απαλλαγής, επιβάλλοντας φόρο 10% από το πρώτο ευρώ.
Το σκεπτικό της φορολογικής αρχής βασίστηκε στην υπόθεση ότι η προγενέστερη δήλωση θα μπορούσε να αφορά «άλλο ποσό» που είχε δοθεί σε προγενέστερο χρόνο, γεγονός που οδήγησε στον καταλογισμό του φόρου.
Ακύρωση του φόρου – Ουσία έναντι τύπου
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, εξετάζοντας την ουσία της υπόθεσης και όχι απλώς την τυπική ακολουθία των ημερομηνιών, δικαίωσε πλήρως τον φορολογούμενο.
Στο σκεπτικό της απόφασης επισημαίνεται ότι:
Η ουσία υπερισχύει του τύπου: Η μεταφορά των χρημάτων, αν και μεταγενέστερη της δήλωσης, πραγματοποιήθηκε σε σύντομο και εύλογο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, αποδείχθηκε ότι το ποσό χρησιμοποιήθηκε πράγματι για τον σκοπό της γονικής παροχής, δηλαδή την αγορά κατοικίας.
Οι εγκύκλιοι δεν έχουν κανονιστική ισχύ: Το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι η επίμαχη εγκύκλιος της ΑΑΔΕ «δεν έχει δεσμευτική ισχύ, καθόσον αποτελεί εσωτερικό έγγραφο οδηγιών και πρακτικών παραδειγμάτων και όχι κανονιστική πράξη θεσπίζουσα κανόνες δικαίου».
Εφαρμογή του αφορολογήτου: Εφόσον πληρούνται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις του νόμου –δηλαδή η συγγενική σχέση και η τραπεζική διακίνηση του ποσού– η απαλλαγή έως 800.000 ευρώ εφαρμόζεται κανονικά, ανεξάρτητα από μικρές χρονικές αποκλίσεις μεταξύ δήλωσης και μεταφοράς.
Νέα δεδομένα για τις γονικές παροχές
Η απόφαση αυτή διαμορφώνει νομολογιακό προηγούμενο και ενδέχεται να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο η φορολογική διοίκηση αντιμετωπίζει αντίστοιχες υποθέσεις στο μέλλον.
Σε πρακτικό επίπεδο, ενισχύεται η ασφάλεια δικαίου για τους φορολογούμενους, καθώς αποσαφηνίζεται ότι η τυπική χρονική ακολουθία δεν μπορεί να υπερισχύει της πραγματικής οικονομικής πράξης, εφόσον αυτή αποδεικνύεται.
Για χιλιάδες οικογένειες που αξιοποιούν το θεσμικό πλαίσιο των γονικών παροχών για τη στήριξη των παιδιών τους –ιδίως για την απόκτηση πρώτης κατοικίας– η απόφαση αυτή λειτουργεί ως σαφές μήνυμα ότι η φορολογική μεταχείριση πρέπει να βασίζεται στην ουσία της συναλλαγής και όχι σε αυστηρά γραφειοκρατικά κριτήρια.
Μ.Η.Τ. 242183