Σε κρίσιμη καμπή εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις για τη διαμόρφωση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της περιόδου μετά το 2028, με την Ελλάδα να θέτει ως κεντρικό διαπραγματευτικό στόχο τη διατήρηση, και ει δυνατόν την ενίσχυση, των διαθέσιμων πόρων για τον πρωτογενή τομέα. Οι εξελίξεις εντάσσονται στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ΚΑΠ στο μικροσκόπιο: Πού καταλήγουν οι ευρωπαϊκές αγροτικές ενισχύσεις
Όπως δήλωσε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του ΥΠΑΑΤ, Αντώνης Φιλιππής, «μετά τη δημοσίευση των πρώτων προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Ιούλιο του 2025, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εισέλθει σε μια περίοδο εντατικών και σύνθετων διαπραγματεύσεων, οι οποίες θα καθορίσουν τόσο τις δημοσιονομικές ισορροπίες όσο και τις πολιτικές προτεραιότητες της επόμενης προγραμματικής περιόδου».
Σύμφωνα με τις έως τώρα εκτιμήσεις που διατυπώνονται στο πλαίσιο των συζητήσεων, η Ελλάδα φαίνεται να προσεγγίζει τη διατήρηση των πόρων της νέας ΚΑΠ για την περίοδο 2028–2034 σε επίπεδα συγκρίσιμα με την τρέχουσα προγραμματική περίοδο, οι οποίοι ανέρχονται συνολικά σε 19,3 δισ. ευρώ. Το διακύβευμα της επόμενης ΚΑΠ θεωρείται καθοριστικής σημασίας, καθώς συνδέεται άμεσα με τη σταθερότητα του αγροτικού εισοδήματος και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής – και ειδικότερα της ελληνικής – γεωργίας.
Στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων επισημαίνουν ότι η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει ελάχιστο δεσμευμένο ποσό (ringfenced) ύψους 293,7 δισ. ευρώ για την ΚΑΠ της επόμενης περιόδου, διασφαλίζοντας τη θεσμική αυτοτέλεια και τη χρηματοδοτική προστασία της αγροτικής πολιτικής εντός του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Στο πλαίσιο αυτό, η προκαταρκτική κατανομή για την Ελλάδα διαμορφώνεται σε 14,6 δισ. ευρώ, υπό την προϋπόθεση της επικύρωσής της στην τελική συμφωνία των κρατών-μελών.
Περαιτέρω χρηματοδοτικές δυνατότητες εκτιμάται ότι μπορούν να προκύψουν από τη μεσοπρόθεσμη αναθεώρηση του ΠΔΠ. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, μέσω της διαδικασίας αυτής δύνανται να κατευθυνθούν στον ελληνικό πρωτογενή τομέα πρόσθετοι πόροι ύψους περίπου 2,8 δισ. ευρώ.
Η διαπραγμάτευση για το νέο ΠΔΠ βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Όπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές, προγραμματίζεται η συγκρότηση διυπουργικής επιτροπής για τον συντονισμό της εθνικής διαπραγματευτικής γραμμής, με τη συμμετοχή του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μέσω του γενικού γραμματέα Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων, Αντώνη Φιλιππή, και της γενικής γραμματέως Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών, Αργυρώς Ζέρβα.
Σε δηλώσεις της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η κ. Ζέρβα τόνισε ότι «τα πρώτα αποτελέσματα της συντεταγμένης, μεθοδικής και εντατικής διεκδίκησης των εθνικών μας θέσεων είναι ήδη ορατά, καθώς αφενός κατοχυρώνονται σημαντικοί πόροι που δεσμεύονται σε παρεμβάσεις της ΚΑΠ και αφετέρου διαμορφώνονται πρόσθετες χρηματοδοτικές δυνατότητες μέσω των βελτιωμένων προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής».
Δεδομένου ότι η αρχιτεκτονική της νέας ΚΑΠ προβλέπει την κατάργηση της υφιστάμενης διάκρισης των δύο Πυλώνων, η ελληνική πλευρά εστιάζει στη διασφάλιση ευνοϊκών όρων τόσο για τις άμεσες ενισχύσεις προς τους παραγωγούς όσο και για τις παρεμβάσεις αγροτικής ανάπτυξης. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο πρόσθετο χρηματοδοτικό περιθώριο υπέρ των αγροτικών περιοχών μέσω των Εθνικών και Περιφερειακών Εταιρικών Σχεδίων, το οποίο εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε ποσοστό περίπου 10%.
Στο ίδιο πλαίσιο, κεντρική εθνική επιδίωξη παραμένει η επαρκής χρηματοδότηση παρεμβάσεων που αντιστοιχούν στον σημερινό Πυλώνα ΙΙ, ο οποίος υποστηρίζει κρίσιμα εργαλεία για τη βιωσιμότητα των αγροτικών περιοχών, όπως το πρόγραμμα LEADER, οι δράσεις αγροτικής ανάπτυξης και τα Συστήματα Γνώσης και Καινοτομίας στη Γεωργία (AKIS).
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται επίσης στη δυνατότητα πρόωρης αξιοποίησης πόρων μέσω της ενδιάμεσης αναθεώρησης του ΠΔΠ ακόμη και από το 2028, δυνατότητα που έχει ανακοινωθεί από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Επιτροπής, η πρόσθετη αυτή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ανέρχεται συνολικά σε περίπου 45 δισ. ευρώ και θα συνδεθεί άμεσα με παρεμβάσεις της ΚΑΠ στις αγροτικές περιοχές. Για την Ελλάδα, το αντίστοιχο δυνητικό όφελος εκτιμάται σε περίπου 2,8 δισ. ευρώ.
Όπως έχει επισημάνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, η πρωτοβουλία αυτή «συνιστά ένα ουσιαστικό βήμα στήριξης των Ελλήνων και Ευρωπαίων αγροτών», υπογραμμίζοντας ότι «το παρόν και το μέλλον του πρωτογενούς τομέα αποτελούν εθνική προτεραιότητα».
Η τελική διαμόρφωση του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου αναμένεται να ολοκληρωθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2027, καθιστώντας αναγκαία τη διατήρηση σταθερής, συνεκτικής και τεκμηριωμένης διαπραγματευτικής παρουσίας, ώστε η χώρα να αξιοποιήσει στο μέγιστο δυνατό βαθμό τις χρηματοδοτικές και θεσμικές δυνατότητες της νέας ΚΑΠ.
Μ.Η.Τ. 242183