Η κυβέρνηση σχεδιάζει για το 2026 δύο νέες βάσεις δεδομένων για το ιδιωτικό χρέος, ανοίγοντας τη συζήτηση για έναν «Τειρεσία ενοικιαστών»

Η κυβέρνηση ετοιμάζει μια μεγάλη θεσμική παρέμβαση στο πεδίο του ιδιωτικού χρέους, με στόχο να αναχαιτίσει τη δημιουργία νέων οφειλών πριν αυτές μετατραπούν σε «βόμβα» για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και αγορά. Στον σχεδιασμό του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για το 2026, που παρουσιάζεται ως επόμενο βήμα μετά τη σταδιακή αποκλιμάκωση των βαρών του μνημονιακού παρελθόντος, κεντρική θέση κατέχει η δημιουργία δύο νέων εργαλείων: ενός συστήματος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας που θα συγκεντρώνει οφειλές προς το Δημόσιο και ενός μητρώου παρακολούθησης του συνολικού ιδιωτικού χρέους.

Στην αγορά, ωστόσο, η συζήτηση έχει ήδη αποκτήσει και ένα πιο «καυτό» πρόσημο: το ενδεχόμενο ένταξης των ενοικιαστών στη νέα λογική αξιολόγησης, κάτι που θα λειτουργούσε στην πράξη ως ένας «Τειρεσίας ενοικιαστών». Ένα σενάριο που, εφόσον προχωρήσει, θα αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού στις μισθώσεις και ενδεχομένως θα επηρεάσει συνολικά την εικόνα της αγοράς ακινήτων.

Ο «Τειρεσίας ενοικιαστών» δεν έχει κλειδώσει, αλλά βρίσκεται στο τραπέζι

Παρότι ο όρος «Τειρεσίας ενοικιαστών» κυκλοφορεί ήδη έντονα στον δημόσιο διάλογο, αρμόδιες πηγές διευκρινίζουν ότι δεν έχει ακόμη ληφθεί πολιτική απόφαση για το αν θα ενταχθούν τελικά οι μισθωτές στο Πληροφοριακό Σύστημα Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας. Το ερώτημα δεν είναι μόνο «αν», αλλά κυρίως «πώς».

Η κρίσιμη λεπτομέρεια αφορά τα κριτήρια. Δεν μπορεί, όπως επισημαίνεται, να αρκεί μια απλή δήλωση ιδιοκτήτη ότι κάποιος είναι κακοπληρωτής. Αντίθετα, πρέπει να καθοριστεί με ακρίβεια σε ποιο στάδιο «ωριμότητας» μιας οφειλής θα ενεργοποιείται η καταχώριση, ώστε να αποκλείονται αυθαίρετες ή καταχρηστικές ενέργειες. Ένα ενδεικτικό σενάριο που έχει πέσει στο τραπέζι είναι η ένταξη να γίνεται μόνο όταν υπάρχει δικαστική εξέλιξη, όπως απόφαση απόδοσης μισθίου.

Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, το ενδεχόμενο αξιοποίησης του μητρώου ενοικίων της ΑΑΔΕ, που είχε δημιουργηθεί στα χρόνια της κρίσης, ώστε να υπάρχει ένα ήδη θεσμοθετημένο αποτύπωμα της μίσθωσης και όχι μια «γκρίζα» διαδικασία χωρίς επαρκείς δικλίδες.

Το μεγάλο πολιτικό δίλημμα: Προστασία ευάλωτων και ισορροπία συμφερόντων

Η ιδέα ενός συστήματος βαθμολόγησης που θα μπορούσε να επηρεάζει άμεσα την πρόσβαση ενός πολίτη στην αγορά ενοικίασης συνοδεύεται από ισχυρά κοινωνικά και πολιτικά ερωτήματα. Το μεγαλύτερο από αυτά αφορά τις ευάλωτες ομάδες και όσους έχουν ήδη επιβαρυνθεί από τα προηγούμενα χρόνια κρίσης.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που αναφέρεται από πηγές: ένας πολίτης που χάνει την κατοικία του λόγω κόκκινου δανείου θα πρέπει να μπορεί τουλάχιστον να νοικιάσει άλλη κατοικία και να μη βρεθεί αυτόματα αποκλεισμένος από την αγορά εξαιτίας μιας χαμηλής βαθμολογίας ή ενός «στίγματος» στο σύστημα.

Έτσι, η κυβέρνηση καλείται να βρει λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην κοινωνική προστασία και στο δικαίωμα των ιδιοκτητών να περιορίσουν το ρίσκο. Και αυτό δεν είναι απλό, καθώς η μισθωτική αγορά βρίσκεται ήδη υπό πίεση, με υψηλά ενοίκια, περιορισμένη προσφορά και έντονη ανασφάλεια στις συναλλαγές.

Το επιχείρημα των ιδιοκτητών: «Φόβος για κακοπληρωτές» και κλειστά ακίνητα

Σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η εκτίμηση ότι η αβεβαιότητα για την αξιοπιστία του ενοικιαστή είναι ένας από τους βασικούς λόγους που παραμένουν κλειστά περίπου 700.000 ακίνητα στην Αττική. Πρόκειται για αριθμό που συχνά επανέρχεται στη δημόσια συζήτηση για τη στεγαστική κρίση, καθώς αποτυπώνει ότι σημαντικό απόθεμα κατοικιών δεν αξιοποιείται, παρά την ισχυρή ζήτηση.

Το σκεπτικό είναι γνωστό: πολλοί ιδιοκτήτες προτιμούν να κρατούν ένα ακίνητο κλειστό, παρά να αναλάβουν το ρίσκο μιας μίσθωσης που μπορεί να οδηγήσει σε πολυετείς δικαστικές εμπλοκές, απλήρωτα ενοίκια και φθορές. Σε αυτή τη λογική, ένα θεσμικό «φίλτρο» αξιολόγησης θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για να επιστρέψουν περισσότερα ακίνητα στην αγορά.

Το αν αυτό θα συμβεί στην πράξη ή θα δημιουργήσει νέες στρεβλώσεις, είναι ένα στοίχημα που θα κριθεί στο σχεδιασμό.

Πληροφοριακό Σύστημα Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας: «Credit score» για οφειλές στο Δημόσιο

Το πρώτο από τα δύο μεγάλα εργαλεία είναι το Πληροφοριακό Σύστημα Αξιολόγησης Πιστοληπτικής Ικανότητας. Η βασική του αρχιτεκτονική προβλέπει τη συγκέντρωση στοιχείων για οφειλές φυσικών και νομικών προσώπων προς το Δημόσιο, περιορισμένη χρονικά στα τελευταία δύο έτη.

Με βάση αυτά τα δεδομένα θα δημιουργείται μια ενιαία κλίμακα αξιολόγησης της οικονομικής συμπεριφοράς και θα προκύπτει βαθμολογία. Η εξαγωγή της βαθμολογίας θα είναι αυτοματοποιημένη, μέσω αλγορίθμου, ενώ προβλέπεται δικαίωμα διόρθωσης για τους ενδιαφερόμενους, σε περίπτωση λάθους ή ασυμφωνίας.

Σημαντική παράμετρος είναι και το πλαίσιο πρόσβασης: ενημέρωση ιδιωτικού φορέα για τα δεδομένα οικονομικής συμπεριφοράς θα γίνεται μόνο έπειτα από ρητή συγκατάθεση του πολίτη. Το πολιτικό μήνυμα πίσω από αυτό είναι ότι επιχειρείται να προστατευθεί η ιδιωτικότητα, χωρίς όμως να ακυρώνεται ο στόχος της πρόληψης νέων αθετήσεων.

Στην ουσία, το εργαλείο αυτό κινείται στην ίδια λογική με διεθνή συστήματα πιστωτικής βαθμολόγησης: προστασία πιστωτών από υψηλό ρίσκο, αλλά και δυνατότητα για καλύτερους όρους χρηματοδότησης σε όσους είναι συνεπείς.

Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους: Το «ραντάρ» για το σύνολο της οικονομίας

Το δεύτερο εργαλείο είναι το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, με διαφορετική φιλοσοφία. Εδώ ο στόχος δεν είναι η ατομική αξιολόγηση, αλλά η συγκέντρωση και ανάλυση στοιχείων για το συνολικό μη εξυπηρετούμενο ιδιωτικό χρέος, ώστε να αποτελεί εργαλείο για χάραξη πολιτικής.

Οι πιστωτές θα υποχρεούνται ανά εξάμηνο να παρέχουν στοιχεία για όλες τις οφειλές, ληξιπρόθεσμες και μη, φυσικών και νομικών προσώπων, καθώς και πληροφορίες για πιθανές δικαστικές διενέξεις. Τα δεδομένα θα συλλέγονται και θα επεξεργάζονται ανώνυμα, σε συνδυασμό με δημογραφικά στοιχεία, με στόχο να αποτυπώνονται περιοχές ή κλάδοι όπου εντοπίζονται συσσωρευμένα προβλήματα.

Το αποτέλεσμα αυτής της επεξεργασίας θα είναι η κατάρτιση Έκθεσης Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, πάνω στην οποία θα μπορούν να σχεδιάζονται στοχευμένες πολιτικές παρεμβάσεις.

Ποιοι θα τροφοδοτούν το μητρώο και πώς διευρύνεται

Στην αρχική φάση, στο μητρώο θα συγκεντρώνονται στοιχεία από το Δημόσιο, τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης και το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος, σε ό,τι αφορά τις οφειλές προς τις τράπεζες. Παράλληλα, θα αξιοποιούνται δεδομένα από την «Τειρεσίας Α.Ε.», ώστε να υπάρχει συνολική εικόνα της πιστωτικής συμπεριφοράς.

Στη συνέχεια, προβλέπεται επέκταση και σε άλλους φορείς, όπως δήμοι, εταιρείες τηλεπικοινωνιών, επιχειρήσεις λιανικής και, ενδεχομένως, ιδιοκτήτες ακινήτων. Η διεύρυνση αυτή είναι που ανεβάζει τον βαθμό πολιτικής ευαισθησίας, καθώς το μητρώο δεν θα περιορίζεται στις παραδοσιακές τραπεζικές οφειλές αλλά θα αγγίζει μια ευρύτερη καθημερινή οικονομική συμπεριφορά.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η διαγωνιστική διαδικασία για την ανάδειξη αναδόχου που θα αναπτύξει το πληροφοριακό σύστημα βρίσκεται στο τελικό στάδιο.

Ο τρίτος «κρίκος»: Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων

Το συνολικό πακέτο πολιτικής για το ιδιωτικό χρέος δεν περιορίζεται στις βάσεις δεδομένων. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ίδρυση Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, μια δομή που αφορά υπερχρεωμένα νοικοκυριά και στοχεύει στη διαχείριση κατοικιών που κινδυνεύουν να χαθούν, δίνοντας τη δυνατότητα παραμονής μέσω επαναμίσθωσης.

Για τον συγκεκριμένο φορέα έχει ήδη δημοσιευθεί προκήρυξη στο τέλος του 2025, στοιχείο που δείχνει ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να προχωρήσει από το επίπεδο εξαγγελιών στο επίπεδο υλοποίησης.

Διαβάστε επίσης:Ιδιωτικό χρέος: Ο «σκληρός πυρήνας» των κόκκινων δανείων που μένει παγωμένος