Έντονο προβληματισμό έχει προκαλέσει στους Έλληνες εξαγωγείς η απόφαση του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, να επιβάλει δασμούς ύψους 15% στα προϊόντα που εισάγονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι δασμοί Τραμπ και οι επιπτώσεις στα ελληνικά προϊόντα – Ελαιόλαδο, φέτα, κρασί και ελιές
Η επιβολή δασμών στις ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ απειλεί την ανταγωνιστικότητα βασικών αγροτικών προϊόντων – Πιέσεις για εξαιρέσεις και αναζήτηση νέων αγορών.
Παρότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποτελούν τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ελλάδας, οι αγροδιατροφικές εξαγωγές προς την άλλη πλευρά του Ατλαντικού έχουν κατακτήσει σταθερή θέση στο ελληνικό εξαγωγικό καλάθι. Η επιβολή δασμών από την Ουάσιγκτον δημιουργεί σοβαρές αναταράξεις στον κλάδο, με τους παραγωγούς να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για φέτα, γιαούρτι, κρασί, ελαιόλαδο και επιτραπέζιες ελιές.
Η αύξηση των τιμών λόγω των δασμών –που αναμένεται να φτάσει το 15%– μειώνει τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων, με αποτέλεσμα να απειλείται η παρουσία τους σε μία από τις σημαντικότερες αγορές. Εκπρόσωποι του κλάδου ζητούν την παρέμβαση της κυβέρνησης για την εξαίρεση ευαίσθητων προϊόντων και προτείνουν τον επιμερισμό του κόστους σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, από τον παραγωγό έως τον τελικό διανομέα.
Αμερική: Η 5η μεγαλύτερη αγορά
Οι ΗΠΑ αποτελούν τον πέμπτο μεγαλύτερο προορισμό για τα ελληνικά προϊόντα. Από τα 1,14 δισ. ευρώ το 2020, οι ελληνικές εξαγωγές στην αμερικανική ήπειρο εκτινάχθηκαν στα 2,41 δισ. ευρώ το 2024 – αύξηση 111%, παρά τις προκλήσεις της πανδημίας και της πληθωριστικής κρίσης. Παρότι τα πετρελαιοειδή καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο μερίδιο (506 εκατ. ευρώ), ο αγροδιατροφικός τομέας καλύπτει πλέον το 31% των συνολικών εξαγωγών.
Στο στόχαστρο τα βασικά προϊόντα
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων, Αλκιβιάδη Καλαμπόκη, τα βασικά προϊόντα που εξάγονται στις ΗΠΑ είναι οι επιτραπέζιες ελιές, η φέτα, το γιαούρτι, τα ελληνικά κρασιά, το ελαιόλαδο και τα ροδάκινα. Οι εξαγωγές επιτραπέζιων ελιών αγγίζουν τους 47.000 τόνους, αξίας 212 εκατ. ευρώ – με τις ΗΠΑ να απορροφούν σχεδόν το 30% της ποσότητας, καθιστώντας την αγορά κρίσιμη για το προϊόν.
Σημαντική είναι και η πορεία των κομπόστας (88 εκατ. ευρώ), αλλά και των τυριών – με τη φέτα να αγγίζει τα 74 εκατ. ευρώ. Παρά το μικρό μερίδιό της (9%) στο σύνολο των εξαγωγών, η αξία της τριπλασιάστηκε την τελευταία πενταετία. Στελέχη της γαλακτοβιομηχανίας προειδοποιούν ότι, εάν δεν εξαιρεθεί από τους δασμούς, ο ρυθμός ανάπτυξης θα επιβραδυνθεί δραματικά.
Η ελληνική πλευρά θα επιχειρήσει να διεκδικήσει εξαίρεση για τη φέτα, προβάλλοντας ως διαπραγματευτικό όπλο το γεγονός ότι πρόκειται για Προϊόν Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), χωρίς άμεσο ανταγωνισμό στην αμερικανική παραγωγή, αλλά και λόγω της μεγάλης αύξησης της τιμής που θα την καταστήσει απρόσιτη στον μέσο Αμερικανό καταναλωτή.
Το ελαιόλαδο στο «τερέν» του ανταγωνισμού
Στο μέτωπο του ελαιολάδου, οι εξαγωγές προς την Αμερική ανέρχονται στους 10.000 τόνους, με αξία 68 εκατ. ευρώ. Εκπρόσωποι του κλάδου τονίζουν την ανάγκη για συμφωνία μεταξύ όλων των κρίκων της αλυσίδας (παραγωγοί, εξαγωγείς, εισαγωγείς, διανομείς), ώστε να μειωθεί το περιθώριο κέρδους και να διατηρηθεί η τιμή σε ανταγωνιστικά επίπεδα.
Την ίδια στιγμή, ο ανταγωνισμός από τρίτες χώρες όπως η Τουρκία και η Τυνησία, οι οποίες έχουν αυξήσει την παραγωγή και τις εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ, εντείνει την πίεση στις ελληνικές επιχειρήσεις.
Αναζητώντας εναλλακτικές αγορές
Παρά τις δυσκολίες, οι εξαγωγείς δηλώνουν αποφασισμένοι να διατηρήσουν την παρουσία τους στις ΗΠΑ, καθώς έχουν επενδύσει σημαντικά κεφάλαια στην αγορά και στην οικοδόμηση της εμπορικής τους ταυτότητας. Παράλληλα, στρέφουν το βλέμμα σε νέες αγορές, όπως οι αραβικές χώρες, η Ιαπωνία και ο Καναδάς, ώστε να αντισταθμίσουν πιθανές απώλειες.
Σε κάθε περίπτωση, ζητείται από την Πολιτεία να αναλάβει ενεργό ρόλο και να διαπραγματευτεί σε διμερές επίπεδο με την Ουάσιγκτον, διεκδικώντας στοχευμένες εξαιρέσεις που θα προστατεύσουν τη βιωσιμότητα ενός κλάδου-«αιμοδότη» για την ελληνική οικονομία.
Μ.Η.Τ. 242183