Το προσχέδιο του Προϋπολογισμού για το 2026 υπόσχεται ανάπτυξη 2,4 % και «παράθυρο» για 1 δισ. παροχών – Πού και πότε μπορεί να «ανοίξει»

Τη Δευτέρα 6 Οκτωβρίου αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2026, έναν σχεδιασμό που επιχειρεί να συνδυάσει αισιόδοξα μηνύματα για την πορεία της οικονομίας με μια αυστηρή δημοσιονομική γραμμή.

Ο πυρήνας του σχεδίου δραματοποιεί τρεις βασικές «υποσχέσεις» της κυβέρνησης: (α) ανάπτυξη 2,4 %, (β) μείωση της ανεργίας στο 7,4 %, και (γ) αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στο 2,2 %. Ταυτόχρονα, το σχέδιο έχει ενσωματώσει προβλέψεις που αν ευοδωθούν, θα δώσουν δημοσιονομικό χώρο για εξτρα παρεμβάσεις έως και 1 δισ. ευρώ χωρίς να παραβιάζονται οι κοινοτικοί κανόνες.

Όμως, πίσω από τα «καλά νέα» βρίσκονται πολλές αβεβαιότητες: οι καθυστερήσεις στο Ταμείο Ανάκαμψης, οι τάσεις στον παγκόσμιο εμπορικό ανταγωνισμό (και οι δασμοί ΗΠΑ-ΕΕ), η ανοδική πίεση στην ενέργεια και, κυρίως, η επιμονή του πληθωρισμού.

Ανάπτυξη, επενδύσεις και κατανάλωση

Το προσχέδιο προβλέπει άνοδο της ιδιωτικής κατανάλωσης στο 1,7 %, από 1,9 % το 2025, και της δημόσιας κατανάλωσης στο 0,7 % (από 1,4 %). Οι επενδύσεις δε, «σπρώχνονται» ψηλά. Αναμένεται άλμα 10,2 %, από 5,7 % φέτος, με το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων να ανέρχεται στα 17 δισ. ευρώ.

Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αναμένονται να αυξηθούν κατά 4,5 %, κυρίως χάρη στον τουρισμό και τη βιομηχανική παραγωγή. Όμως, οι εισαγωγές προβλέπεται να κινηθούν πιο γρήγορα στο 4,6 %, ανατρέποντας ενδεχομένως τα οφέλη στο εμπορικό ισοζύγιο.

Πληθωρισμός και αγοραστική δύναμη

Η μεγαλύτερη «παγίδα» του σχεδίου είναι ο πληθωρισμός. Η αποκλιμάκωση που επεδίωκε η κυβέρνηση (γύρω στο 2 %) δεν επιτεύχθηκε. Για το 2025 η πρόβλεψη ανεβαίνει στο 2,6 %, ενώ για το 2026 ορίζεται στο 2,2 %. Στον εναρμονισμένο δείκτη, οι προβλέψεις είναι 3,3 % για το 2025 και 2,2 % για το 2026.

Με δεδομένο ότι από την 1η Ιανουαρίου 2026 θα ισχύσουν μεταρρυθμίσεις στη φορολογική κλίμακα, το σχέδιο ελπίζει ότι οι μειώσεις των συντελεστών και η χαμηλότερη παρακράτηση θα «ελαφρύνουν» τους πολίτες.

Ανεργία, θέσεις εργασίας και ποιότητα

Σύμφωνα με το προσχέδιο, η ανεργία θα υποχωρήσει σε 7,4 % σε εθνικολογιστική βάση από 7,8 %. Ωστόσο, η έρευνα εργατικού δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ προβλέπει 8,6 % από 9,1 %.

Από ό,τι φαίνεται, η μείωση θα έρθει, αλλά το κρίσιμο είναι αν οι νέες θέσεις θα έχουν επαρκή αμοιβή και σταθερότητα.

Δημόσια οικονομικά και χρέος

Το προσχέδιο ορίζει στόχο για πρωτογενές πλεόνασμα 2,4 % του ΑΕΠ το 2026, ενώ θεωρεί πιθανή την υπέρβαση του στόχου, όπως υποστηρίζει ότι θα συμβεί και το 2025, όπου εκτιμάται ότι το πλεόνασμα θα ξεπεράσει το 4 %. Το 2024 το πλεόνασμα έκλεισε στο εντυπωσιακό 4,8 % του ΑΕΠ.

Οι πρωτογενείς δαπάνες θα αυξηθούν κατά 3,6 %.

Το δημόσιο χρέος προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 140 % του ΑΕΠ το 2026 από 145 % το 2025, με σημαντική βοήθεια από πρόωρη αποπληρωμή δανείων 5,29 δισ. ευρώ. Τα διμερή δάνεια θα περιοριστούν από 31,6 δισ. σε 21 δισ. ευρώ.

Το «παράθυρο» των νέων παροχών – Πού και πότε θα ανοίξει

Το σχέδιο προβλέπει ήδη παρεμβάσεις ύψους 1,76 δισ. ευρώ (όπως ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ), κυρίως φοροελαφρύνσεις και ενισχύσεις σε μεσαία στρώματα, νέους, φορολογούμενους με παιδιά και ένστολους.

Παράλληλα, αφήνεται «παράθυρο» για νέες παροχές:

• Κατά την ψήφιση του τελικού προϋπολογισμού τον Δεκέμβριο, όπου ο πρωθυπουργός αναμένεται να ανακοινώσει μέτρα έκπληξη ειδικά για την αντιμετώπιση της ακρίβειας στα ενοίκια, και

• Τον Απρίλιο του 2026, όταν θα επικυρωθούν τα στοιχεία της Eurostat για την ανάπτυξη και το βαθμό υπέρβασης του πλεονάσματος του 2025.

Οι εκτιμήσεις θέλουν ότι, εφόσον οι προβλέψεις επιβεβαιωθούν, το επιπλέον δημοσιονομικό περιθώριο μπορεί να φτάσει έως και 1 δισ. ευρώ χωρίς να παραβιαστούν οι δημοσιονομικοί περιορισμοί.

Τι περιμένουμε το 2026

Καθώς πάμε προς την τελική μορφή του προϋπολογισμού, θα πρέπει να δώσουμε προσοχή σε ορισμένα κρίσιμα σημεία:

1. Η οριστική μορφή του φορολογικού νόμου, όπου θα αποτυπωθούν οι τελικές ελαφρύνσεις
2. Οι δηλώσεις του Πρωθυπουργού κατά τη ψήφιση, εκεί θα δοθούν οι «εκπλήξεις»
3. Η επικύρωση των στοιχείων από Eurostat τον Απρίλιο, θα καθορίσει αν θα ανοίξει όντως το παράθυρο παροχών
4. Οι επιδόσεις σε απορρόφηση και υλοποίηση έργων του Ταμείου Ανάκαμψης
5. Η πορεία του πληθωρισμού και η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας
6. Η ανταπόκριση της κοινωνίας και των αγορών στις προσδοκίες, ειδικά αν οι υποσχέσεις δεν συνοδευτούν από ορατά αποτελέσματα

Διαβάστε επίσης: Προϋπολογισμός 2026: Ολοκληρώνεται με οικονομικό «μαξιλάρι» για νέες ελαφρύνσεις