Πλεόνασμα €898 εκατ. στον προϋπολογισμό 2026, αλλά με υστέρηση εσόδων και καθυστερήσεις δαπανών δημιουργούν ερωτήματα για τη συνέχεια της χρονιάς
Με θετικό πρόσημο ξεκίνησε το 2026 για τα δημόσια οικονομικά, καθώς ο κρατικός προϋπολογισμός κατέγραψε πλεόνασμα 898 εκατ. ευρώ στο δίμηνο Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου, ανατρέποντας τον αρχικό στόχο για έλλειμμα και στέλνοντας μήνυμα δημοσιονομικής αντοχής.
Η εικόνα αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν συγκριθεί με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, όταν το πλεόνασμα είχε διαμορφωθεί στα 709 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, το πρωτογενές αποτέλεσμα εκτινάχθηκε στα 2,99 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας αισθητά τόσο τον στόχο όσο και την περσινή επίδοση.
Ωστόσο, πίσω από τα ισχυρά δημοσιονομικά μεγέθη, διαμορφώνεται μια πιο σύνθετη εικόνα, με υστερήσεις στα έσοδα και καθυστερήσεις στις δαπάνες να παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Το πλεόνασμα «χτίστηκε» και από συγκυρίες
Η υπέρβαση στο πρωτογενές αποτέλεσμα δεν αποδίδεται αποκλειστικά σε καλύτερη απόδοση της οικονομίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία, σημαντικό μέρος της απόκλισης σχετίζεται με ετεροχρονισμούς πληρωμών, κυρίως σε εξοπλιστικά προγράμματα και επενδυτικές δαπάνες.
Εάν αφαιρεθούν οι μετατοπίσεις αυτές, η καθαρή υπέρβαση περιορίζεται στα 117 εκατ. ευρώ, γεγονός που δείχνει ότι η πραγματική δημοσιονομική βελτίωση είναι πιο συγκρατημένη από ό,τι υποδηλώνει η πρώτη ανάγνωση των στοιχείων.
Με άλλα λόγια, το πλεόνασμα υπάρχει, αλλά δεν είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα ενίσχυσης των εσόδων ή διαρθρωτικής βελτίωσης.
Υστέρηση στα έσοδα – «Καμπανάκι» από ενέργεια και φόρους
Στο σκέλος των εσόδων, η εικόνα είναι πιο ανησυχητική. Τα καθαρά έσοδα διαμορφώθηκαν στα 11,99 δισ. ευρώ, εμφανίζοντας υστέρηση 127 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Η βασική αιτία εντοπίζεται στα ενεργειακά προϊόντα, καθώς οι εισπράξεις από ΦΠΑ και Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης υπολείπονται των προβλέψεων. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη μεταβλητότητα στην αγορά ενέργειας και τη διακύμανση της κατανάλωσης.
Ειδικά οι ΕΦΚ καταγράφουν σημαντική απόκλιση, ενώ και τα έσοδα από φόρους εισοδήματος κινούνται χαμηλότερα του στόχου, κυρίως λόγω της υποχώρησης των εισπράξεων από νομικά πρόσωπα.
Αντίθετα, ο ΦΠΑ εμφανίζεται ενισχυμένος, αν και η εικόνα αυτή επηρεάζεται από ειδικούς παράγοντες, όπως η καταγραφή εσόδων που σχετίζονται με τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού.
Η «ιδιαιτερότητα» της Εγνατίας Οδού και τα διπλά έσοδα
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της φετινής εκτέλεσης είναι η επίδραση της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, η οποία δημιούργησε λογιστική διόγκωση των εσόδων.
Συγκεκριμένα, ποσό 306 εκατ. ευρώ καταγράφηκε ως ΦΠΑ και επιστράφηκε ισόποσα, ενώ το ίδιο ποσό εμφανίστηκε εκ νέου ως έσοδο από πωλήσεις. Η διπλή αυτή καταγραφή δεν επηρεάζει το δημοσιονομικό αποτέλεσμα, αλλά αλλοιώνει την εικόνα των εσόδων σε ταμειακή βάση.
Το στοιχείο αυτό δείχνει πόσο σημαντικό είναι να διαβάζονται τα δεδομένα πέρα από τους τίτλους, καθώς η πραγματική τάση των φορολογικών εσόδων είναι πιο αδύναμη.
Δαπάνες σε «φρένο» – Ο ρόλος των επενδύσεων
Καθοριστικός παράγοντας για τη διαμόρφωση του πλεονάσματος είναι η συγκράτηση των δαπανών. Οι συνολικές δαπάνες ανήλθαν στα 11,09 δισ. ευρώ, μειωμένες κατά 1,12 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.
Η μεγαλύτερη απόκλιση εντοπίζεται στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, όπου οι πληρωμές υπολείπονται σημαντικά των προβλέψεων. Οι επενδυτικές δαπάνες εμφανίζονται μειωμένες κατά 906 εκατ. ευρώ, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την εκτέλεση του προϋπολογισμού.
Η εξέλιξη αυτή, αν και βελτιώνει το ταμειακό αποτέλεσμα βραχυπρόθεσμα, δημιουργεί ερωτήματα για τον ρυθμό υλοποίησης έργων και την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.
Το δίμηνο του Φεβρουαρίου δείχνει επιβράδυνση
Η εικόνα του Φεβρουαρίου επιβεβαιώνει τις πιέσεις στα έσοδα. Τα καθαρά έσοδα του μήνα διαμορφώθηκαν χαμηλότερα από τον στόχο, ενώ οι βασικές κατηγορίες φόρων κινήθηκαν με αρνητικές αποκλίσεις.
Παράλληλα, τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων παραμένουν χαμηλότερα των προσδοκιών, επιβεβαιώνοντας ότι η εκτέλεση του προϋπολογισμού επηρεάζεται όχι μόνο από τη φορολογική βάση, αλλά και από την πορεία των επενδυτικών ροών.
Η μεγάλη εικόνα: Ανθεκτικότητα με «αστερίσκους»
Η συνολική εικόνα του προϋπολογισμού για το πρώτο δίμηνο του 2026 δείχνει μια οικονομία που διατηρεί δημοσιονομική σταθερότητα, αλλά με εμφανείς προκλήσεις.
Το πλεόνασμα αποτελεί σαφή ένδειξη ανθεκτικότητας, ωστόσο η υστέρηση εσόδων και η καθυστέρηση δαπανών υποδηλώνουν ότι η ισορροπία παραμένει εύθραυστη.
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό. Αν οι πιέσεις στην ενέργεια συνεχιστούν και οι επενδύσεις δεν επιταχυνθούν, το δημοσιονομικό αποτέλεσμα μπορεί να δεχθεί νέες πιέσεις. Αντίθετα, μια σταθεροποίηση των εσόδων και ταχύτερη εκτέλεση του ΠΔΕ θα μπορούσαν να ενισχύσουν την εικόνα.
Σε κάθε περίπτωση, το πρώτο μήνυμα του 2026 είναι διπλό: ισχυρή εκκίνηση, αλλά με σαφείς ενδείξεις ότι η συνέχεια δεν θα είναι χωρίς προκλήσεις.
Διαβάστε επίσης; Προϋπολογισμός 2026: Δημοσιονομική υπεραπόδοση στο α’ δίμηνο – Πλεόνασμα σχεδόν 3 δισ. ευρώ
Μ.Η.Τ. 242183