Η Eurobank αναλύει τις δημοσιονομικές εξελίξεις 2025 και τον Προϋπολογισμό 2026, με το «βλέμμα» στους ευρωπαϊκούς κανόνες για τις δαπάνες

Η εκτέλεση του Κρατικού Προϋπολογισμού το 2025 στέλνει ένα σαφές μήνυμα σταθερότητας προς τις αγορές και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς: η δημοσιονομική δυναμική παραμένει ισχυρή και, κυρίως, δημιουργεί ένα καλύτερο «σημείο εκκίνησης» για τον Προϋπολογισμό του 2026. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που αναδεικνύει η Eurobank Research στο ενημερωτικό δελτίο «7 Ημέρες Οικονομία», επισημαίνοντας ότι η υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων σε συνδυασμό με τον έλεγχο των πρωτογενών δαπανών οδήγησαν σε πρωτογενές αποτέλεσμα αισθητά υψηλότερο των προβλέψεων.

Η εικόνα του 2025 αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή δεν αφορά μόνο τα μεγέθη ενός έτους, αλλά επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα διαχείρισης των δημοσιονομικών στόχων του 2026, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα επιστρέφει μεν στη δημοσιονομική «κανονικότητα», αλλά με σαφώς αυστηρότερο θεσμικό πλαίσιο λόγω των νέων ευρωπαϊκών κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης. Το νέο πλαίσιο δεν επιτρέπει αποκλίσεις χωρίς κόστος, καθώς εισάγει δεσμευτικά όρια στην εξέλιξη των καθαρών πρωτογενών δαπανών, μετατοπίζοντας την έμφαση από τους παραδοσιακούς στόχους ελλείμματος σε έναν πιο τεχνικό, αλλά αυστηρό δείκτη ελέγχου του ρυθμού αύξησης των δαπανών.

Δημοσιονομικό αποτέλεσμα 2025: Από στόχο ελλείμματος σε πλεόνασμα

Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, ο Κρατικός Προϋπολογισμός για την περίοδο Ιανουαρίου–Δεκεμβρίου 2025 κατέγραψε δημοσιονομικό πλεόνασμα 0,10 δισ. ευρώ. Το αποτέλεσμα αυτό υπερέβη τον στόχο που είχε τεθεί στον Προϋπολογισμό 2026 για έλλειμμα 2,59 δισ. ευρώ, δηλαδή διαμορφώθηκε κατά περίπου 2,69 δισ. ευρώ καλύτερα από το αναμενόμενο.

Ακόμη πιο ενδεικτική για τη δημοσιονομική «προίκα» του 2026 είναι η επίδοση στο πρωτογενές αποτέλεσμα. Το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 διαμορφώθηκε σε 8,09 δισ. ευρώ, υψηλότερα κατά 2,76 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο για 5,33 δισ. ευρώ που είχε ενσωματωθεί στον Προϋπολογισμό 2026 για το ίδιο έτος.

Η Eurobank υπογραμμίζει ότι τα μεγέθη αυτά αποτυπώνονται σε ταμειακή βάση και δεν ταυτίζονται πλήρως με τα αποτελέσματα της Γενικής Κυβέρνησης σε όρους ESA, καθώς μέρος της απόκλισης συνδέεται με χρονισμό πληρωμών. Παρ’ όλα αυτά, η κατεύθυνση των δημοσιονομικών εξελίξεων θεωρείται σαφής: η υπεραπόδοση δεν είναι τυχαία, αλλά προκύπτει από συνδυασμό παραγόντων που σε σημαντικό βαθμό χαρακτηρίζονται ως διατηρήσιμοι.

Τα έσοδα κράτησαν τον ρυθμό – Οι δαπάνες έδωσαν το «κλειδί» της υπεραπόδοσης

Η ανάγνωση των στοιχείων δείχνει ότι το αποτέλεσμα του 2025 «χτίστηκε» σε δύο πυλώνες: στη θετική απόκλιση των φορολογικών εσόδων και στην υποεκτέλεση δαπανών σε συγκεκριμένες κατηγορίες, χωρίς να καταγράφονται ενδείξεις συστηματικής υστέρησης στην υλοποίηση επενδυτικών πληρωμών.

Τα καθαρά έσοδα του Κρατικού Προϋπολογισμού διαμορφώθηκαν σε 77,07 δισ. ευρώ, ελαφρώς χαμηλότερα από τον στόχο κατά 0,80 δισ. ευρώ. Ωστόσο, το πιο κρίσιμο υποσύνολο, τα φορολογικά έσοδα, κινήθηκε υψηλότερα από τον προγραμματισμό. Συνολικά ανήλθαν σε 71,91 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 0,39 δισ. ευρώ.

Στην καρδιά της υπεραπόδοσης βρίσκεται ο φόρος εισοδήματος, που έφθασε τα 26,54 δισ. ευρώ, καταγράφοντας υπέρβαση 0,18 δισ. ευρώ έναντι του στόχου. Η συμβολή της φορολογίας φυσικών προσώπων αξιολογείται ως καθοριστική, καθώς αντανακλά διεύρυνση της μισθολογικής και εισοδηματικής βάσης, σε συνδυασμό με τη βελτιωμένη φορολογική συμμόρφωση.

Σημαντικό αποτύπωμα είχε και ο ΦΠΑ, ο οποίος διαμορφώθηκε σε 27,78 δισ. ευρώ, υψηλότερα κατά 0,20 δισ. ευρώ από το αναμενόμενο. Η θετική απόκλιση αποδίδεται κυρίως στον ΦΠΑ εγχωρίων συναλλαγών και συνδέεται τόσο με την ονομαστική αύξηση της φορολογητέας βάσης όσο και με τη σταδιακή βελτίωση της συμμόρφωσης. Στο ίδιο πλαίσιο αναδεικνύεται και η μείωση του VAT gap τα τελευταία χρόνια ως δείκτης που μεταφράζεται σε «μόνιμο» δημοσιονομικό όφελος.

Ο ΕΝΦΙΑ κινήθηκε οριακά κάτω από τον στόχο, στα 2,40 δισ. ευρώ, με απόκλιση περίπου 0,02 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή δεν ερμηνεύεται ως μεταβολή της φορολογικής βάσης, αλλά περισσότερο ως παράγοντας χρονισμού εισπράξεων και διοικητικών εκκαθαρίσεων.

Το στοιχείο όμως που κλείδωσε το αποτέλεσμα του 2025 ήταν οι δαπάνες. Οι συνολικές δαπάνες διαμορφώθηκαν σε 76,97 δισ. ευρώ, εμφανίζοντας υποεκτέλεση 3,48 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο. Η απόκλιση αυτή συνδέεται με χρονισμό πληρωμών, χαμηλότερες δαπάνες τόκων και συνεχιζόμενο έλεγχο λειτουργικών και μεταβιβαστικών δαπανών, ενώ οι επενδυτικές δαπάνες κινούνται, σύμφωνα με την Eurobank, σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τον προγραμματισμό.

ΠΔΕ και Ταμείο Ανάκαμψης: Εντός ρυθμού οι δαπάνες, με χρονισμό στα έσοδα

Η πορεία του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων αποτυπώνει μια διττή εικόνα. Από τη μία, τα έσοδα του ΠΔΕ ήταν χαμηλότερα του στόχου και διαμορφώθηκαν σε 3,56 δισ. ευρώ, εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως σε χρονισμό εισροών συγχρηματοδότησης. Από την άλλη, οι δαπάνες ανήλθαν σε 9,71 δισ. ευρώ, κινούμενες σε ευθυγράμμιση με τον ετήσιο προγραμματισμό, χωρίς να διαφαίνεται «πάγωμα» επενδύσεων που θα αλλοίωνε τεχνητά το δημοσιονομικό αποτέλεσμα.

Αντίστοιχα, στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, τα έσοδα διαμορφώθηκαν σε 3,46 δισ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες έφθασαν τα 4,90 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τον στόχο του 12μήνου. Η επίδοση αυτή παραπέμπει σε ομαλή υλοποίηση έργων και συνεπή επίτευξη οροσήμων, στοιχείο που έχει πλέον και πολιτική και οικονομική βαρύτητα, καθώς το ΤΑΑ παραμένει κρίσιμο εργαλείο για επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις.

Προϋπολογισμός 2026: «Κανονικότητα» με πιο στενά περιθώρια

Η Eurobank επισημαίνει ότι ο Προϋπολογισμός 2026 καταρτίζεται σε ένα νέο περιβάλλον. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται πλέον σε καθεστώς έκτακτων δημοσιονομικών ρυθμίσεων, ωστόσο καλείται να λειτουργήσει μέσα σε αυξημένους θεσμικούς περιορισμούς. Η εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης σημαίνει ότι η πολιτική των δαπανών θα τεθεί στο επίκεντρο, καθώς τα δεσμευτικά όρια στην εξέλιξη των καθαρών πρωτογενών δαπανών περιορίζουν τον χώρο για παροχές χωρίς ισοδύναμα.

Σε αυτό το πλαίσιο, το ισχυρό αποτέλεσμα του 2025 δεν αποτελεί απλώς μια θετική στατιστική, αλλά λειτουργεί ως κρίσιμο δημοσιονομικό «μαξιλάρι» που ενισχύει την αξιοπιστία των στόχων του 2026 και δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων, χωρίς να απαιτηθούν απότομες προσαρμογές.

Δημόσιο χρέος και στόχοι πρωτογενούς: Το στοίχημα της συνέχειας

Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με τους αναλυτές, η πορεία του δημόσιου χρέους και η πιθανότητα επίτευξης των πρωτογενών στόχων. Η Eurobank ενσωματώνει στην ανάλυσή της προσομοίωση Monte Carlo, προκειμένου να εκτιμήσει την πιθανότητα επίτευξης των πρωτογενών στόχων υπό διαφορετικά σενάρια εξέλιξης βασικών μεταβλητών.

Η ουσία ωστόσο παραμένει πολιτικά και οικονομικά απλή: όσο η οικονομία διατηρεί θετικό ρυθμό μεγέθυνσης, οι εισπράξεις παραμένουν ισχυρές και οι δαπάνες κινούνται εντός των νέων ορίων, το δημοσιονομικό προφίλ της χώρας συνεχίζει να ενισχύεται. Αντίστροφα, τυχόν επιβράδυνση της κατανάλωσης ή αύξηση πιέσεων για πρόσθετες δαπάνες θα μετατρέψει τα θετικά αποτελέσματα σε πεδίο έντασης μεταξύ κοινωνικών αναγκών και ευρωπαϊκών κανόνων.

Η δημοσιονομική επίδοση του 2025 προσφέρει στο οικονομικό επιτελείο ένα καλύτερο υπόβαθρο, αλλά δεν αναιρεί το βασικό δίλημμα του 2026: πώς θα συνεχιστεί η πολιτική σταθερότητας χωρίς να στεγνώσει ο χώρος για αναπτυξιακές παρεμβάσεις και στοχευμένη κοινωνική στήριξη.