Νέο αυστηρό πλαίσιο για ΠΟΠ και ΠΓΕ προϊόντα: Ενισχυμένες αρμοδιότητες ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και κλιμακωτές κυρώσεις για παραπλάνηση και παραβάσεις

Με ένα αυστηρότερο και πιο στοχευμένο πλαίσιο ελέγχων, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων επιχειρεί να θωρακίσει τα προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης και Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης. Η απόφαση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως εισάγει βαρύτατες κυρώσεις σε όσους καταχρώνται ονομασίες, παραπλανούν τους καταναλωτές ή παραβιάζουν τις προδιαγραφές παραγωγής. Τα πρόστιμα σε σοβαρές περιπτώσεις μπορούν να φθάσουν έως και τις τριακόσιες χιλιάδες ευρώ, ενώ προβλέπονται ακόμη αναστολές και οριστικές ανακλήσεις πιστοποιητικών.

Στο επίκεντρο βρίσκονται πρακτικές όπως η χρήση πρώτης ύλης εκτός της εγκεκριμένης ζώνης παραγωγής, η αλλοίωση των προδιαγραφών, αλλά και η επιτηδευμένη χρήση ενδείξεων που δημιουργούν σύγχυση με καταχωρισμένες ονομασίες. Το μήνυμα είναι καθαρό: τα προϊόντα ποιότητας δεν αποτελούν «ετικέτα», αλλά δεσμευτικό συμβόλαιο με τον καταναλωτή και τη φήμη της χώρας.

Ηλεκτρονικό εμπόριο και διαδικτυακή διαφήμιση σε πρώτο πλάνο

Η νέα αρχιτεκτονική ελέγχων απλώνεται πλέον και στο ψηφιακό περιβάλλον. Οι παραβάσεις στο διαδίκτυο θα αντιμετωπίζονται άμεσα, με απόσυρση περιεχομένου και επιβολή υψηλών προστίμων. Ιστοσελίδες, eshops, marketplaces και πλατφόρμες δεν θα μπορούν να «κρύβουν» παραπλανητικές αναφορές ή μη πιστοποιημένα προϊόντα. Για τις σοβαρές περιπτώσεις, τα ποσά φτάνουν μέχρι και τις εκατόν πενήντα χιλιάδες ευρώ.

Παράλληλα, ο ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ αποκτά ενισχυμένες αρμοδιότητες. Θα μπορεί να προχωρά σε άμεση απόσυρση προϊόντων από την αγορά, ιδίως όταν διαπιστώνεται επαναλαμβανόμενη παραβατική συμπεριφορά ή σαφής κίνδυνος παραπλάνησης του καταναλωτή. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η τιμωρία, αλλά η αποκατάσταση της αξιοπιστίας.

Πώς καθορίζονται τα πρόστιμα και οι κυρώσεις

Η απόφαση αναμορφώνει πλήρως τον τρόπο υπολογισμού των προστίμων. Δεν υπάρχει πλέον ενιαία ποινή για όλες τις περιπτώσεις, αλλά ένα σύστημα βαθμολόγησης που λαμβάνει υπόψη τη σοβαρότητα της παράβασης, τον βαθμό επικινδυνότητας, το μέγεθος της επιχείρησης και τυχόν υποτροπές. Έτσι, το πρόστιμο τοποθετείται εντός προκαθορισμένων ορίων και αυξάνεται κλιμακωτά όταν οι παραβάσεις επαναλαμβάνονται.

Σε περιπτώσεις πολλαπλών παραβάσεων δεν εφαρμόζεται απλή άθροιση. Το σύστημα «χτίζει» προοδευτικά υψηλότερη επιβάρυνση, ώστε οι επιχειρήσεις που συστηματικά παρανομούν να αντιμετωπίζουν πραγματικά αποτρεπτικές κυρώσεις και όχι ένα απλό «κόστος λειτουργίας».

Η ελληνική λίστα προϊόντων ποιότητας και το διακύβευμα

Στο τέλος του 2024, η Ελλάδα διέθετε εκατόν είκοσι καταχωρισμένα προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ. Στη λίστα περιλαμβάνονται μερικές από τις πιο αναγνωρίσιμες ταυτότητες της ελληνικής γης: ελαιόλαδα υψηλής ποιότητας, τυριά με διεθνή αναγνωρισιμότητα, φρούτα, λαχανικά και ξηροί καρποί με έντονο το στοιχείο της τοπικότητας, επιτραπέζιες ελιές με μακρά παράδοση, αλλά και επιλεγμένες κατηγορίες κρέατος και λοιπών προϊόντων.

Παράλληλα, σχεδόν χίλιες επιχειρήσεις είναι εγγεγραμμένες στο σχετικό μητρώο και διαχειρίζονται συνολικά περισσότερα από χίλια πεντακόσια προϊόντα. Το μέγεθος και η άμεση σύνδεση με τον πρωτογενή τομέα καθιστούν σαφές ότι η προστασία των ονομασιών δεν αφορά μόνο την τυπική συμμόρφωση, αλλά και το εισόδημα παραγωγών, μεταποιητών και εξαγωγικών επιχειρήσεων.

Ένα αυστηρότερο σύστημα με στόχο την εμπιστοσύνη

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να «κλείσει τα κενά» που επέτρεπαν έως σήμερα φαινόμενα νοθείας, υποκατάστασης ή αυθαίρετης χρήσης ενδείξεων. Παράλληλα, επιχειρεί να απαντήσει στις διεθνείς πιέσεις για αυξημένη διαφάνεια και ιχνηλασιμότητα στις αλυσίδες τροφίμων. Η αυστηρότητα, όπως υποστηρίζει το υπουργείο, λειτουργεί τελικά υπέρ των συνεπών επιχειρήσεων, των καταναλωτών και της εξωστρέφειας των ελληνικών προϊόντων.

Η αγορά εισέρχεται σε μια περίοδο προσαρμογής. Όμως για όσους επενδύουν στην ποιότητα, στη νομιμότητα και στην ταυτότητα της παραγωγής τους, το νέο πλαίσιο μπορεί να αποδειχθεί ασπίδα προστασίας και εργαλείο ανάπτυξης.

Διαβάστε επίσης; Στην κορυφή του κόσμου η Γραβιέρα Νάξου ΠΟΠ