Συντάξεις: Οι «παγίδες» του συστήματος που κοστίζουν στους ασφαλισμένους

Συνταξιοδοτικά εμπόδια: Τα «κενά» του ΕΦΚΑ που ταλαιπωρούν χιλιάδες συνταξιούχους

Παρά τις σημαντικές βελτιώσεις στην απονομή συντάξεων, η γραφειοκρατία και τα νομικά κενά του ασφαλιστικού συστήματος συνεχίζουν να ταλαιπωρούν χιλιάδες ασφαλισμένους και συνταξιούχους. Μια σειρά από δυσλειτουργίες, που απαιτούν νομοθετική παρέμβαση, δημιουργούν οικονομικές αδικίες και περιπλέκουν τη διαδικασία συνταξιοδότησης, αφήνοντας πολλούς συνταξιούχους είτε με χαμηλότερες συντάξεις είτε με ανεπίλυτες εκκρεμότητες.

Αν και τα περισσότερα προβλήματα δεν επιβαρύνουν οικονομικά το ασφαλιστικό σύστημα, η έλλειψη σαφών ρυθμίσεων και επιλογών για τους ασφαλισμένους οδηγεί σε ασάφειες και αδικίες που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί.

Οι 5+4 κρίσιμες εκκρεμότητες που ζητούν λύση

1. Αδυναμία διακοπής καταβολής σύνταξης
Το ισχύον σύστημα δεν επιτρέπει σε έναν συνταξιούχο να αιτηθεί τη διακοπή της σύνταξής του, δημιουργώντας σημαντικά προβλήματα σε όσους λαμβάνουν σύνταξη χηρείας και εξ ιδίου δικαιώματος.

 Για παράδειγμα, αν κάποιος λαμβάνει 500€ κύρια σύνταξη και 1.500€ σύνταξη χηρείας (σύνολο 2.000€), μετά την πάροδο τριών ετών η σύνταξη χηρείας μειώνεται στο 50%, με αποτέλεσμα το τελικό ποσό να ανέρχεται σε 1.250€, λιγότερο από ό,τι αν λάμβανε μόνο τη σύνταξη χηρείας.

•  Λύση που προτείνεται:
   Να δοθεί στους συνταξιούχους η δυνατότητα επιλογής να διακόψουν τη χαμηλότερη σύνταξη ή να αποφασίζουν από ποια σύνταξη θα γίνει η περικοπή.

2. Περιορισμένες δυνατότητες βελτίωσης της σύνταξης μετά την έκδοση απόφασης
Ακόμη και εντός της τρίμηνης προθεσμίας ένστασης, ένας συνταξιούχος δεν μπορεί να προσθέσει χρόνο ασφάλισης για να αυξήσει το ποσό της σύνταξής του.

•  Λύση που προτείνεται:
   Να παρέχεται στους συνταξιούχους το δικαίωμα προσθήκης ασφαλιστικού χρόνου πριν την τελική απόφαση.

3. Συνταξιοδοτική απόφαση που δεν εκτελέστηκε ποτέ
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου έχει εκδοθεί απόφαση συνταξιοδότησης, αλλά ο συνταξιούχος δεν έλαβε ποτέ χρήματα επειδή συνέχισε να εργάζεται και να ασφαλίζεται.

Το ισχύον σύστημα δεν του επιτρέπει να ακυρώσει την προηγούμενη απόφαση και να λάβει σύνταξη με βάση το νέο σύνολο του χρόνου ασφάλισης, οδηγώντας σε χαμηλότερο ποσό σύνταξης.

•  Λύση που προτείνεται:
   Να παρέχεται η δυνατότητα ανάκλησης της μη εκτελεσθείσας απόφασης ώστε ο ασφαλισμένος να λαμβάνει τη σύνταξη που του αναλογεί με τον συνολικό ασφαλιστικό του χρόνο.

4. Προβλήματα με τις μειωμένες συντάξεις λόγω ασφαλιστικών προϋποθέσεων
Για τη χορήγηση μειωμένης σύνταξης, απαιτείται ένας συγκεκριμένος αριθμός ημερών ασφάλισης την τελευταία πενταετία.

Όμως, αν κάποιος λαμβάνει σύνταξη αναπηρίας, δεν μπορεί να καλύψει αυτή την προϋπόθεση, καθώς λόγω της κατάστασής του δεν μπορεί να εργάζεται.

•  Λύση που προτείνεται:
   Να υπάρξει εξαίρεση για άτομα που έπαιρναν σύνταξη αναπηρίας από την προϋπόθεση των ημερών ασφάλισης.

5. Περιορισμοί στη διαδοχική ασφάλιση
Όσοι έχουν ασφαλιστεί σε περισσότερα από ένα ταμεία (π.χ. ΙΚΑ & ΟΑΕΕ) και πληρούν τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης μόνο σε ένα από αυτά, δεν μπορούν να επιλέξουν από ποιο θα πάρουν σύνταξη, αν ο χρόνος του άλλου συνεχίστηκε στον ΕΦΚΑ.

•  Λύση που προτείνεται:
   Να παρέχεται στους ασφαλισμένους η επιλογή της αυτοτελούς συνταξιοδότησης από έναν φορέα, χωρίς υποχρεωτική χρήση χρόνου από άλλον.

Άλλες 4 σοβαρές εκκρεμότητες

6. Εκκρεμότητες για τις επικουρικές συντάξεις
Πολλοί συνταξιούχοι περιμένουν μήνες ή και χρόνια για την απονομή της επικουρικής σύνταξης λόγω καθυστερήσεων στη διασταύρωση στοιχείων.

7. Καθυστέρηση στην επιστροφή κρατήσεων
Συνταξιούχοι που δικαιούνται επιστροφές από παράνομες κρατήσεις στις συντάξεις τους, συνεχίζουν να περιμένουν.

8. Πρόβλημα με το “προνοιακό κομμάτι” των αγροτών
Οι συνταξιούχοι του πρώην ΟΓΑ που λαμβάνουν και δεύτερη σύνταξη, χάνουν αυτόματα το προνοιακό τμήμα της αγροτικής σύνταξης, με αποτέλεσμα δραστική μείωση του συνολικού ποσού.

9. Έλλειψη διαφάνειας στις αποφάσεις αναγνώρισης πλασματικών ετών
Οι ασφαλισμένοι αντιμετωπίζουν ασάφεια στον τρόπο υπολογισμού των πλασματικών ετών και καθυστερήσεις στην αναγνώριση.

Η επίλυση αυτών των προβλημάτων δεν απαιτεί επιπλέον χρηματοδότηση, αλλά νομοθετικές τροποποιήσεις που θα δώσουν στους συνταξιούχους περισσότερη ευελιξία και δικαιοσύνη.

Οι προτεινόμενες λύσεις περιλαμβάνουν:

•  Δυνατότητα διακοπής σύνταξης για όσους λαμβάνουν πολλαπλές συντάξεις.
•  Δικαίωμα προσθήκης ασφαλιστικού χρόνου μετά την έκδοση σύνταξης.
•  Αυτοματοποιημένες διαδικασίες για επικουρικές συντάξεις και επιστροφές κρατήσεων.
•  Διευκολύνσεις για άτομα με αναπηρία ή διαδοχική ασφάλιση.

Με κατάλληλες ρυθμίσεις, το ασφαλιστικό σύστημα μπορεί να γίνει δικαιότερο και πιο λειτουργικό, μειώνοντας τα εμπόδια και τη γραφειοκρατία που ταλαιπωρούν χιλιάδες ασφαλισμένους και συνταξιούχους.

Διαβάσε επίσης: Επικουρικές συντάξεις: Νέα ρύθμιση για εξαγορά πλασματικών ετών